III K 125/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Dźbikowski.Sędziowie: Z. Kubec, W. Dąbrowski (sprawozdawca).Prokurator: H. Furmankiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Adama J. oskarżonego z art. 286 § 1 k.k. i Stefana Z. oskarżonego z art. 247 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 12 września 1961 r., na podstawie art. 375 k.p.k.powyższy wyrok w zaskarżonej części utrzymał w mocy (...).I. Sąd Wojewódzki w Gdańsku wyrokiem z dnia 12 września 1961 r. skazał między innymi oskarżonych:1) Adama J. na podstawie art. 286 § 1 k.k. - na karę 2 (dwóch) lat i 6 (sześciu) miesięcy więzienia, z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 17 lutego do 12 września 1961 r., za to, że w nocy na 15 lutego 1961 r. w S., jako funkcjonariusz Inspektoratu Ruchu Drogowego przy Komendzie Powiatowej Milicji Obywatelskiej w W., nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku przez to, że dopuścił nietrzeźwego kierowcę Stefana P. do prowadzenia pojazdu, a następnie po potrąceniu przez samochód idącego szosą Józefa L. zaniechał wydania polecenia zatrzymania samochodu, nie sprawdził, czy miał miejsce wypadek, zaniechał udzielenia pierwszej pomocy rannemu i przeprowadzenia czynności służbowych zmierzających do zabezpieczenia śladów przestępstwa oraz nie zawiadomił o wypadku swoich władz przełożonych, przez co działał na szkodę interesu publicznego.2) Stefana Z. na podstawie art. 247 k.k. - na karę 1 (jednego) roku więzienia, z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 17 lutego do dnia 17 maja 1961 r. oraz z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 3 lat, za to, że w tymże czasie i miejscu, jako dyspozytor samochodu prowadzonego przez Stefana P., nie wydał kierowcy polecenia zatrzymania samochodu w celu ustalenia skutków potrącenia Józefa L. i nie udzielił pomocy potrąconemu Józefowi L., mogąc to uczynić bez narażenia się na osobiste niebezpieczeństwo, ani też nie zawiadomił odpowiednich władz o wypadku.II. Od powyższego wyroku w części wyżej przytoczonej obrońcy oskarżonych założyli na podstawie art. 360 k.p.k. rewizje.1) Obrońca oskarżonego Adama J. na podstawie przepisu art. 371 pkt 3 i 4 k.p.k. zarzucił:a) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego w tej części wyroku, mającą w tej mierze wpływ na jego treść, przez uznanie, że oskarżony zezwolił Stefanowi P. prowadzić pojazd mechaniczny w stanie nietrzeźwości, przez ustalenie, że oskarżony był zorientowany co do faktu potrącenia Józefa L. samochodem prowadzonym przez Stefana P., przez przyjęcie, że stwierdzone na samochodzie wgięcia pochodziły od potrącenia Józefa L., oraz przez uznanie, że oskarżony nie dopełnił swych obowiązków służbowych - chociaż zebrany materiał dowodowy nie dawał podstawy do wysnucia takich wniosków, ewentualnie -b) rażąco niewspółmierny wymiar kary w stosunku do stopnia szkodliwości społecznej czynu oskarżonego przez przyjęcie okoliczności stanowiących istotę czynu przypisanego oskarżonemu na jego niekorzyść.Z tych powodów obrońca oskarżonego Adama J. wniósł:o uchylenie zaskarżonego w tej części wyroku i uniewinnienie oskarżonego Adama J. bądź też o uchylenie w tej części tegoż wyroku i przekazanie sprawy Adama J. sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.2) Obrońca oskarżonego Stefana Z. na podstawie art. 371 pkt 3 k.p.k. zarzucił błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego w tej części wyroku, mającą w tej mierze wpływ na jego treść, przez uznanie winy oskarżonego za udowodnioną, chociaż dane przewodu sądowego nie dawały podstawy do wysnucia takiego wniosku.Z tego powodu, na podstawie art. 383 pkt 3 i 388 § 1 k.p.k., obrońca oskarżonego Stefana Z. wniósł o uchylenie zaskarżonego w tej części wyroku i uniewinnienie oskarżonego.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:1) Co do rewizji oskarżonego Adama J.Rewizja oskarżonego Adama J. nie jest słuszna. Sąd Wojewódzki, orzekając w stosunku do oskarżonego Adama J. na podstawie zebranego na przewodzie sądowym materiału dowodowego, wbrew odmiennym twierdzeniom oskarżonego, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy co do tego oskarżonego i z tych ustaleń wysnuł trafne wnioski o winie oskarżonego z art. 286 § 1 k.k.Przede wszystkim mylny jest pogląd oskarżonego Adama J., że on jako funkcjonariusz Inspektoratu Ruchu Drogowego przy Komendzie Powiatowej Milicji Obywatelskiej w W. nie ponosi odpowiedzialności karnej z art. 286 § 1 k.k. za wypadek samochodowy, będący przedmiotem sprawy niniejszej, z tego powodu, że w momencie zajścia tego wypadku nie był on w służbie, lecz poza służbą.Przepis art. 15 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o stosunku służbowym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej (Dz. U. Nr 12, poz. 69) stanowi między innymi, że do obowiązków funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej należy "chronić życie i zdrowie obywateli" (pkt 3), "zapobiegać przestępstwom i ścigać sprawców przestępstw" (pkt 4), a ponadto "działać niezwłocznie, gdy wymaga tego obrona życia lub zdrowia ludzkiego, względnie porządku i bezpieczeństwa publicznego" (pkt 7).Ustawa ta, jak wynika z powyższego, wkładając na funkcjonariusza MO wspomniane obowiązki, nie uzależnia wykonywania ich od tego, czy funkcjonariusz MO jest w służbie, a więc od godzin jego urzędowania i czasu wykonywania przez niego takich czynności, które formalnie należą do zakresu jego działania.Milicja Obywatelska jest organem specjalnego znaczenia; w szczególności stoi ona na straży porządku i bezpieczeństwa publicznego w kraju.Z powyższych zatem względów funkcjonariusz Milicji Obywatelskiej, niezależnie od tego, czy jest w służbie, czy też poza służbą, obowiązany jest działać niezwłocznie i niezależnie od grożącego mu niebezpieczeństwa w każdym wypadku, kiedy konieczność ochrony życia lub zdrowia ludzkiego tego wymaga, bądź też kiedy nakazuje to potrzeba zagwarantowania utrzymania porządku lub bezpieczeństwa publicznego.Niesłusznie więc oskarżony Adam J. powołuje się w tym wypadku na fakt niepełnienia wówczas służby, o jakiej była mowa.Następne twierdzenie oskarżonego Adama J., że w czasie powrotnej jazdy samochodem nie był on świadom tego wszystkiego, co wówczas wokół niego się działo, gdyż znajdował się w stanie odurzenia alkoholowego, a ponadto drzemał w samochodzie - również nie jest słuszne. Z wyjaśnień bowiem współoskarżonego Stefana P. i Stefana Z. wynika, że Adam J., aczkolwiek pił wówczas wódkę, nie był jednak do tego stopnia odurzony alkoholem, by nie zdawać sobie sprawy z rzeczywistości, oraz że nie spał on w czasie jazdy powrotnej samochodem.Współoskarżeni Stefan P. i Stefan Z. zeznali w szczególności (nie ma zresztą powodów, aby im nie wierzyć), że Adam J. po potrąceniu samochodem Józefa L. otwierał drzwiczki samochodu i wyglądał do tyłu w celu sprawdzenia, czy człowiek nie został przejechany.Okoliczność powyższa dowodzi, że Adam J. działał wówczas świadomie i że nie spał.Skoro więc oskarżony Adam J. nie przeciwstawił się piciu wódki przez Stefana P. będącego kierowcą samochodu, którym oskarżeni podróżowali, a następnie pozwolił temuż Stefanowi P. nadal prowadzić samochód oraz skoro nie polecił zatrzymać wozu po potrąceniu na jezdni Józefa L. w celu sprawdzenia, czy rzeczywiście wypadek nastąpił i czy nie zachodzi potrzeba udzielenia ewentualnej pomocy pokrzywdzonemu i zabezpieczenia dowodów przestępstwa - to w świetle wyżej przytoczonych obowiązków każdego funkcjonariusza Milicji Obywatelskiej słusznie Sąd Wojewódzki uznał, że oskarżony Adam J. nie dopełnił swego obowiązku służbowego w tym zakresie, przez co działał na szkodę interesu pokrzywdzonego Józefa L. i interesu publicznego.Wszystko to wskazuje więc na to, że Sąd Wojewódzki słusznie dopatrzył się w działaniu oskarżonego Adama J. winy z art. 286 § 1 k.k.Wymierzona oskarżonemu Adamowi J. kara w wysokości dwóch lat i sześciu miesięcy więzienia jest dość surowa, ale nie w stopniu rażącym. Jeśli się bowiem uwzględni, że Adam J. czynem swoim wykazał duże napięcie złej woli, to należy dojść do wniosku, że wymierzona mu kara jest współmierna do stopnia jego zawinienia.Oskarżony Adam J., będąc funkcjonariuszem Inspektoratu Ruchu Drogowego Milicji Obywatelskiej, był świadkiem wypadku drogowego polegającego na potrąceniu przechodnia i wykazał całkowitą obojętność wobec tego faktu, a gdy Stefan Z. nalegał, by wrócić samochodem na miejsce wypadku, Adam J. zaoponował przeciwko temu, mówiąc: "Ty piłeś wódkę i ja, w razie wypadku będą nas sprawdzać i będzie gorzej", co z kolei spowodowało, że potrąconego Józefa L. pozostawiono na jezdni bez opieki i pomocy.Wreszcie Adam J., po powrocie samochodem do W., zgodził się na propozycję Stefana P., żeby w razie zachodzącej potrzeby tłumaczyć się, iż powrót nastąpił o godzinie 17, a więc znacznie wcześniej przed wypadkiem.Zachowanie się więc oskarżonego w czasie popełnienia przypisanego mu przestępstwa oraz po jego dokonaniu wskazuje na słuszność surowego potraktowania jego czynu i dlatego wymierzoną mu karę należało uznać za odpowiednią do stopnia jego zawinienia.W rezultacie należy zatem uznać, że rewizja oskarżonego Adama J. nie zasługuje na uwzględnienie.2) Co do rewizji oskarżonego Stefana Z.Również i tego oskarżonego rewizja nie jest słuszna.Sąd Wojewódzki, przytaczając dowody z przewodu sądowego i wysnuwając z nich właściwe wnioski, słusznie uznał, że Stefan Z., będąc dysponentem samochodu, nie udzielił pomocy potrąconemu Józefowi L., którego życiu groziło wówczas bezpośrednie niebezpieczeństwo, i że tenże Stefan Z. mógł udzielić pomocy bez narażenia się na niebezpieczeństwo osobiste.Ustalenia Sądu Wojewódzkiego w tym zakresie są słuszne i nie są one w rewizji oskarżonego podważone przekonywającymi argumentami.W szczególności oskarżony Stefan Z. nie może tłumaczyć się tym, że nie powrócił na miejsce przestępstwa i nie udzielił pokrzywdzonemu koniecznej pomocy dlatego, że jechał z funkcjonariuszem MO, który stanął na stanowisku, jak wyżej wykazano, niedopuszczalnym, a mianowicie że nie należy wracać do pokrzywdzonego ze względu na własny interes.Nie było więc powodów do uwzględnienia również rewizji oskarżonego Stefana Z.Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.