III K 600/62

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Aleksego O. oskarżonego z art. 290 § 1 k.k. po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 11 maja 1962 r. na podstawie art. 375 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Sąd Wojewódzki w Gdańsku wyrokiem z dnia 11 maja 1961 r. skazał oskarżonego Aleksego O. na podstawie art. 290 § 1 k.k. i art. 42 § 2 k.k. na karę jednego roku i sześć miesięcy więzienia oraz tysiąca złotych grzywny z zaliczeniem na poczet orzeczonej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 14 kwietnia 1960 r. do dnia 11 maja 1961 r. za to, że w okresie od 1959 r. do 31 marca 1960 r. w L. jako kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w związku z urzędowaniem przyjmował dla siebie pieniądze i poczęstunki wódką od osób ubiegających się o kupno domków oraz o kredyty, w zamian za pomyślne załatwienie spraw związanych z nabyciem domków i uzyskaniem kredytów.Od tego wyroku założył rewizję oskarżony Aleksy O., zarzucając błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez to, że Sąd I instancji oparł się przy ustalaniu jego winy na zeznaniach świadków złożonych w toku śledztwa, odrzucając zeznania tych świadków złożone w czasie przewodu sądowego, oraz pominął w tym przedmiocie wyjaśnienia złożone przez niego.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i o uniewinnienie oskarżonego Aleksego O.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja oskarżonego nie jest słuszna.Wbrew twierdzeniu rewizji Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego i przeprowadził wnikliwą analizę zebranego materiału dowodowego.Jednocześnie Sąd Wojewódzki należycie uzasadnił swoje stanowisko w zakresie oceny wiarygodności zeznań świadków, na których oparł poczynione ustalenia, nie przekraczając przy tym granic swobodnej oceny dowodów. W tych warunkach nie jest słuszny zarzut rewizji oskarżonego sprowadzający się do wykazania, że śledztwo prowadzone było niewłaściwie, co wpłynęło na niekorzystne dla oskarżonego zeznania świadków złożone w toku śledztwa, a Sąd Wojewódzki opierając swój wyrok na tych zeznaniach dokonał błędnej oceny okoliczności przyjętych za podstawę wyroku.W wypadku sprzeczności w zeznaniach świadków, prawo sądu do odczytania zeznań sprzecznych ze złożonymi na rozprawie przestaje być tylko prawem lecz staje się obowiązkiem sądu wówczas, gdy niekorzystanie z tego prawa mogłoby szkodzić podstawowej zasadzie procesu karnego, a mianowicie dążeniu do wykrycia prawdy materialnej przez nieujawnienie zeznań, które jako złożone wcześniej niż na rozprawie, a więc wtedy, kiedy były świeżo w pamięci świadków, są niejednokrotnie bliższe prawdy od zeznań składanych na rozprawie głównej.Wychodząc z tych założeń Sąd Wojewódzki słusznie postąpił odczytując na rozprawie zeznania tych świadków, którzy przed sądem, co do wielu faktów zeznali odmiennie wykazując przy tym tendencję do łagodzenia na korzyść oskarżonych uprzednio złożonych zeznań.Sąd Wojewódzki przekonywająco uzasadnił swoje stanowisko w tej mierze stwierdzając:. z bezpośredniego zetknięcia się ze wszystkimi świadkami i analizy ich zeznań należy wyciągnąć jeden zasadniczy wniosek, który ma istotne znaczenie przy ocenie całokształtu materiału dowodowego. Olbrzymia większość świadków usiłowała w czasie przesłuchania ich na rozprawie wybielić oskarżonych... przedstawić postępowanie i zachowanie ich w taki sposób, który w znacznym stopniu przedstawiłby oskarżonych w dużo lepszym świetle niż to uczynili w swych zeznaniach w toku śledztwa.Sąd Wojewódzki na podstawie swych bezpośrednich obserwacji i spostrzeżeń władny był ocenić wiarygodność zeznań świadków i przyjąć za prawdziwe, te ich zeznania, które składane w innych warunkach posiadały walor prawdy obiektywnej.Nie jest też słuszny zarzut rewizji oskarżonego, że Sąd Wojewódzki pominął wyjaśnienia oskarżonego Aleksego O. iż śledztwo prowadzone było niewłaściwie, j a nawet złośliwie w stosunku do oskarżonego.Tego rodzaju twierdzenie rewizji jest chybione, bowiem Sąd w uzasadnieniu swego wyroku wyraźnie stwierdza, że żaden ze świadków nie zeznał, aby w śledztwie wywierano na niego nacisk lub nie odczytano mu protokołu. To spostrzeżenie Sądu jest trafne bowiem świadkowie sprzeczności w swych zeznaniach uzasadnili innymi elementami nie zaś faktem nacisku ze strony władz prowadzących śledztwo.Na marginesie należy zauważyć, że w niektórych środowiskach zwłaszcza w małych miasteczkach, gdzie mieszkańcy z reguły wzajemnie się znają, problem prawdomówności w sprawach karnych napotyka czasem na duże trudności, zwłaszcza jeśli chodzi o osoby zajmujące kierownicze stanowiska, co w konkretnej sprawie ma właśnie miejsce, bowiem oskarżony Aleksy O. będąc kierownikiem Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej posiadał stosunkowo duży zakres władzy w sprawach dla ludności bardzo istotnych i stąd tendencja świadków do tzw. nienarażania się takim osobom jest powszechnie znana. Sytuacja taka wymaga więc właściwej oceny Sądu i tak pojętej ocenie zeznań świadków w niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki zadośćuczynił.Przechodząc do meritum czynu, za który został skazany oskarżony Aleksy O., to w świetle zeznań wielu świadków fakty pobierania pieniędzy oraz różnego rodzaju poczęstunków wódką przyjmowanych przez oskarżonego w związku z urzędowaniem, zostały oskarżonemu w pełni i w sposób nie budzący wątpliwości udowodnione. Fakty przyjmowania przez oskarżonego Aleksego O. korzyści materialnej w postaci pieniędzy zostały potwierdzone przez świadków.Natomiast fakty przyjmowania przez oskarżonego różnego rodzaju poczęstunków w związku z załatwieniem spraw urzędowych są potwierdzone przez wielu świadków jak również częściowo przyznał je sam oskarżony.Przyjmowanie w związku z urzędowaniem korzyści pochodzących od osób ubiegających się o kredyty i nabycie domków, jak również przyjmowanie korzyści w zamian za pomyślne załatwienie spraw przez oskarżonego jako kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej stanowi występek z art. 290 § 1 k.k., a zatem przyjęta przez Sąd kwalifikacja prawna czynu oskarżonego jest właściwa.Mając na względzie okoliczności podniesione przez Sąd Wojewódzki należy przyjąć, że wymierzona oskarżonemu kara zbliżona do dolnej granicy ustawowego zagrożenia jest słuszna i współmierna do stopnia jego przewinienia.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.