III KK 73/22

Sygn. akt III KK 73/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 marca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Jacek Błaszczyk SSN Eugeniusz Wildowicz Protokolant Katarzyna Gajewska w sprawie D. N. skazanego za przestępstwo z art. 222 § 1 k.k. w zb. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2022 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. kasacji Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść oskarżonego od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt II K (…), 1. uchyla zaskarżony wyrok i postępowanie karne wobec oskarżonego umarza na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., 2. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE D. N. został oskarżony o popełnienie przestępstwa określonego w art. 222 § 1 k.k. i art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. 2 Wyrokiem Sądu Rejonowego w P. z dnia 30 grudnia 2020 r., sygn. akt II K (…) postępowanie karne wobec tego oskarżonego, o czyn zarzucony mu w akcie oskarżenia, zostało warunkowo umorzone. Wyrok ten był skarżony apelacją prokuratora, uwzględnioną przez Sąd Okręgowy w P., który wyrokiem z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt: II Ka (…) uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy w P. wyrokiem z dnia 29 października 2021 r., sygn. akt: II K (…) uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu i skazał go na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres próby 2 lat, orzekając nadto podanie wyroku do publicznej wiadomości i nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego. Wyrok ten uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego. Kasację od tego wyroku na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny, który zarzucił rażące naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, a to art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu postępowania i wydaniu wobec D. N. wyroku skazującego, podczas gdy oskarżony zmarł przed jego wydaniem, co stanowiło bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego w P. i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Kasację należało uznać za oczywiście zasadną, co umożliwiało jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. W toku ponownego rozpoznania sprawy D. N. o zarzucone mu przestępstwo, oskarżony nie stawił się na dwa terminy rozprawy (4 i 29 października 2021 r.), a wobec uznania przez sąd prawidłowości zawiadomienia o tych terminach (w drodze doręczenia zastępczego), Sąd Rejonowy w P. w dniu 29 października 2021 r. wydał wyrok skazujący oskarżonego za popełnienie czynu opisanego w akcie oskarżenia, który zyskał walor prawomocności. W toku postępowania wykonawczego powzięto informację o śmierci oskarżonego, która została potwierdzona aktem zgonu, stwierdzającym jego śmierć w dniu 21 czerwca 2021 r. 3 Zatem w toku prowadzonego ponownie postępowania pierwszo instancyjnego oraz w dacie wyrokowania przez Sąd Rejonowy w P. istniała ujemna przesłanka, uniemożliwiająca prowadzenie postępowania wobec tego oskarżonego, skutkująca po myśli art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. koniecznością umorzenia postępowania. Ta ujemna przesłanka o charakterze bezwzględnym musi być uwzględniona przez organ procesowy na każdym etapie postępowania, niezależnie od powodów zaistnienia tego uchybienia. Śmierć oskarżonego stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania karnego (art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.), a kontynuowanie procesu i wydanie wyroku stanowi uchybienie wskazane w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por. wyroki SN z dnia: 15 kwietnia 2008 r., II KK 48/08, 6 czerwca 2013 r., III KK 147/13). W tej sprawie nie ma wątpliwości, że wskazana negatywna przesłanka procesowa wystąpiła przed wydaniem wyroku skazującego, a zatem orzeczenie Sądu Rejonowego w P. zostało dotknięte uchybieniem wskazanym w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., czego konsekwencją było uchylenie tego orzeczenia i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., z obciążeniem Skarbu Państwa kosztami procesu. Z tych względów orzeczono jak na wstępie.