III KO 115/57
PostanowienieIzba Karna1957-12-19
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie sądu o zabezpieczeniu powództwa w sprawie o ustalenie ojcostwa i zasądzenie alimentów, zaopatrzone klauzulą wykonalności, może skutkować odpowiedzialnością pozwanego z art. 201 k.k. w przypadku złośliwego niepłacenia alimentów, nawet jeśli nie ma prawomocnego wyroku ustalającego ojcostwo?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że postanowienie sądu o zabezpieczeniu powództwa w sprawie o ustalenie ojcostwa i zasądzenie alimentów, zaopatrzone klauzulą wykonalności, może rodzić odpowiedzialność karną na podstawie art. 201 § 2 k.k. przy jednoczesnym spełnieniu wymagań określonych w § 1 tego artykułu. Kluczowe jest, że art. 201 § 2 k.k. odnosi się do „prawomocnego lub podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu”, a postanowienie o zabezpieczeniu powództwa, które jest natychmiast wykonalne i któremu nadano klauzulę wykonalności, spełnia ten warunek.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki w Lublinie przedstawił Sądowi Najwyższemu kwestię prawną dotyczącą odpowiedzialności karnej z art. 201 k.k. w przypadku niepłacenia alimentów zasądzonych na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu powództwa. Chodziło o to, czy odpowiedzialność ta powstaje już na etapie zabezpieczenia, czy dopiero po prawomocnym ustaleniu ojcostwa.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawioną kwestię prawną, stwierdzając, że postanowienie o zabezpieczeniu powództwa może rodzić odpowiedzialność karną z art. 201 § 2 k.k.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Lublinie kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy postanowienie sądu o zabezpieczeniu powództwa w sprawie o ustalenie ojcostwa i zasądzenie alimentów, - zaopatrzone klauzulą wykonalności w przedmiocie żądanych alimentów, gdy nie ma prawomocnego wyroku ustalającego ojcostwo pozwanego, skutkuje odpowiedzialność pozwanego z art. 201 k.k., gdy zachodzą te wymogi, że alimentów złośliwie nie płaci i dziecko doprowadza do niedostatku, czy też odpowiedzialność z art. 201 k.k. obciąża sprawcę dopiero wtedy, gdy został prawomocnym wyrokiem uznany za ojca i zachodzą pozostałe wymogi, przewidziane w art. 201 k.k."rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneW art. 201 § 2 k.k. jest mowa o "prawomocnym lub podlegającym wykonaniu orzeczeniu sądu". W postępowaniu cywilnym podobnie jak i w postępowaniu karnym orzeczenia dzielą się na wyroki i postanowienia.Art. 855 k.p.c. głosi, iż celem zabezpieczenia roszczenia, którego rozpoznanie należy do sądu powszechnego i które nadaje się do egzekucji sądowej, sąd powszechny może na wniosek wierzyciela wydać zarządzenie tymczasowe, jeżeli roszczenie jest wiarogodne a niezabezpieczenie mogłoby wierzyciela pozbawić zaspokojenia. Z art. 856 k.p.c. wynika, że zarządzenie takie wydaje się w drodze zabezpieczenia powództwa, przy czym stosownie do treści art. 875 k.p.c. - w sprawach o alimenty, sąd może zabezpieczyć powództwo także przez zobowiązanie strony pozwanej do uiszczenia stronie powodowej miesięcznie, aż do ukończenia sprawy, pewnej oznaczonej sumy pieniężnej, bez obowiązku uprawdopodobnienia, że niezabezpieczenie mogłoby pozbawić wierzyciela zaspokojenia.Postanowienie sądu, uwzględniające wniosek o zarządzenie tymczasowe, jest natychmiast wykonalne (art. 866 § 1 k.p.c.), przy czym tytułowi egzekucyjnemu, zasądzającemu świadczenia alimentacyjne, sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu (art. 537 § 2 k.p.c.).Skoro więc tytułami egzekucji sądowej są wedle art. 534 k.p.c. m.in. orzeczenia sądu powszechnego (a zatem i postanowienia) prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, nie ulega wątpliwości, że zobowiązanie pozwanego do łożenia na utrzymanie osoby wymienionej w § 2 art. 201 k.k. postanowieniem o zabezpieczeniu powództwa w sprawie o ustalenie ojcostwa i zasądzenie alimentów, może rodzić odpowiedzialność karną na podstawie art. 201 § 2 k.k. przy jednoczesnym spełnieniu wymagań określonych w § 1 tego art.
Powiązane orzeczenia
- VI KZP 10/66 1966-06-18Czy uchylenie wyroku stwierdzającego obowiązek alimentacji i prawomocne oddalenie powództwa o alimenty pozbawia cech przestępstwa czyn zakwalifikowany z art. 201 § 2 k.k. (złośliwe uchylanie się od obowiązku alimentacyjn…
- VI KZP 44/66 1967-07-01Czy odpowiedzialności z art. 201 § 1 Kodeksu karnego podlega osoba zobowiązana do płacenia renty dożywotniej z mocy prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 605 Kodeksu cywilnego (lub art. 913 k.c.), o ile…
- VI KO 31/59 1959-08-13Czy wyrok oddalający powództwo cywilne o ustalenie ojcostwa w sprawie cywilnej stanowi podstawę do wznowienia postępowania karnego na korzyść oskarżonego z art. 201 § 2 k.k.?
- III KRn 78/56 1956-11-02Czy warunek uzależniający niewykonanie kary od regularnego płacenia przez skazanego bieżących rat alimentacyjnych jest zgodny z prawem, a także czy sposób ujęcia w wyroku zobowiązania do wynagrodzenia szkody z art. 201 §…
- VI KZP 46/66 1967-07-01Czy odpowiedzialności karnej na podstawie art. 201 § 2 k.k. podlega również zobowiązany do alimentowania w dalszej kolejności w warunkach, gdy poniosła ją już osoba, na której obowiązek alimentacyjny ciąży w pierwszej ko…
Powołane przepisy
art. 201 KKart. 201 § 2 KKArt. 855 KPCart. 856 KPCart. 875 KPCart. 866 § 1 KPCart. 537 § 2 KPCart. 534 KPC§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.