III KO 121/19

Sygn. akt III KO 121/19 POSTANOWIENIE Dnia 29 listopada 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie T.A. oskarżonego o przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 29 listopada 2019 r. w przedmiocie wniosku Sądu Rejonowego w G. zawartego w postanowieniu z dnia 27 września 2019 r., sygn. akt II K (…), o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kartuzach. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 27 września 2019 r., sygn. akt II K (…), Sąd Rejonowy w G. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy T.A. oskarżonego o czyny z art. 190 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. do rozpoznania innemu sądowi równorzędnego, to jest Sądowi Rejonowemu w K. w którego okręgu oskarżony mieszka. Wniosek umotywowano stanem zdrowia oskarżonego potwierdzony aktualną opinią lekarską i związaną z tym koniecznością zapewnienia mu transportu medycznego, przystosowanego do przewozu osoby niepełnosprawnej w pozycji leżącej z odpowiednim personelem i wyposażeniem, a także koniecznością zapewnienia przejazdu drogą o jak najlepszej nawierzchni. Wskazane przez biegłego zastrzeżenia i ograniczenia dotyczące zarówno sposobu transportu oskarżonego do siedziby sądu właściwego, która jest znacznie oddalona od miejsca zamieszkania oskarżonego, jak i konieczność zapewnienia 2 odpowiedniego wyposażenia transportu medycznego, co wiąże się z dużymi kosztami, a także ograniczenia czasowe dotyczące udziału oskarżonego w każdej rozprawie przemawiają – w ocenie wnioskującego Sądu - że zasadnym jest przekazanie sprawy do Sądu Rejonowego w K., w pobliżu siedziby którego zamieszkuje oskarżony. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wniosek Sądu Rejonowego jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie. Zaistniała w sprawie nadzwyczajna sytuacja związana przede wszystkim ze stanem zdrowia oskarżonego i wynikłymi stąd ograniczeniami dotyczącymi jego faktycznej możliwości dotarcia na rozprawę do sądu właściwego i uczestniczenia w niej czyni przedmiotowy wniosek trafnym. Niejednokrotnie podnoszono w orzecznictwie Sądu Najwyższego, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, w trybie art. 37 k.p.k., jako odstępstwo od fundamentalnego prawa do rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo, jest możliwe tylko w zupełnie wyjątkowych przypadkach, kiedy silne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości za takim właśnie przekazaniem przemawiają. Tego rodzaju sytuacja z pewnością zaistniała w niniejszej sprawie. Poza sporem jest, iż Sąd Najwyższy przyjmuje w swoim orzecznictwie, że stan zdrowia oskarżonego także może stanowić podstawę do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu do rozpoznania na podstawie art. 37 k.p.k. W postanowieniu z dnia 18 marca 2005 r., sygn. akt III Ko 2/05, Sąd Najwyższy stwierdził, że: „Przepis art. 37 k.p.k. nie wyklucza przekazania sprawy sądowi równorzędnemu w sytuacji, gdy stan zdrowia oskarżonego jest taki, że nie wyklucza stawiania się przezeń w sądzie co do zasady, ale jednocześnie uniemożliwia stawianie się w sądzie znacznie odległym od miejsca zamieszkania oskarżonego.” Również stwierdzenie, że stan zdrowia oskarżonego znacznie utrudnia, generując znaczne koszty, jego stawiennictwo w odległym od miejsca zamieszkania sądzie właściwym może być wystarczające do uznania, że „dobro wymiaru sprawiedliwości”, rozumiane także jako potrzeba doprowadzenia – w możliwie najszybszym czasie – do zakończenia postępowania karnego, którego uczestnikiem jest ten oskarżony, przemawia za przekazaniem tej sprawy tam, gdzie 3 istnieje o wiele większa – racjonalnie oceniając – możliwość zrealizowania tego celu. Akt oskarżenia w sprawie T.A. wpłynął do sądu w dniu 18 sierpnia 2010 r. Odtąd – z uwagi na stan zdrowia oskarżonego – postępowanie w sprawie było dwukrotnie zawieszane, a on sam wielokrotnie badany przez biegłych, także z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej (…) Uniwersytetu Medycznego. Ostatnią opinię o tym, czy stan zdrowia oskarżonego pozwala na przemieszczenie się, w tym także za pośrednictwem transportu medycznego, jeżeli tak, to w jakiej pozycji na termin rozprawy wyznaczony na dzień 10 września 2019 r., jeżeli są przeciwskazania to na jak długi okres- sporządził w dniu 30 sierpnia 2019 r. biegły lek. I.M.. Stwierdził on, że obecny stan zdrowia somantycznego oskarżonego nie stanowi przeszkody w jego osobistym stawiennictwie w siedzibie sądu w G. i uczestnictwie w postępowaniu karnym podczas rozprawy. Jednakże niezbędne jest zapewnienie transportu medycznego przystosowanego do przewozu osób niepełnosprawnych w pozycji leżącej, z odpowiednim personelem i wyposażeniem. Przy czym biegły wskazał składniki tego wyposażenia. W tym także zaopiniował, iż „od wyniesienia z łóżka do powrotu oskarżony powinien przebywać na tych samych noszach z poręczami i transportem oraz brać udział w rozprawie w pozycji leżącej, ponieważ nie jest zaadaptowany do siedzenia, a jego przemieszczenie (np. na i z wózka inwalidzkiego) zwiększy ryzyko uszkodzeń skóry lewego podudzia i stopy, a czas jednorazowego jego udziału w rozprawie powinien trwać do 2 - 3 godzin” (k. 1200 - 1201). Przy takiej treści opinii biegłego obrazującej stan zdrowia oskarżonego i formułującej warunki jego uczestnictwa w rozprawie jest niewątpliwe, że sprawa niniejsza powinna się toczyć w sądzie mającym siedzibę usytuowaną najbliżej jego miejsca zamieszkania. Takim Sądem jest Sąd Rejonowy w K.. Racjonalność i celowość takiej decyzji o przekazaniu tam sprawy do rozpoznania warunkuje także wzgląd na potrzebę dbałości o ograniczanie wysokości koniecznych dla przeprowadzenia procesu wydatków Skarbu Państwa. Różnica odległości pomiędzy miejscem zamieszkania oskarżonego i siedzibą sądu właściwego w G., a odległością pomiędzy miejscem zamieszkania oskarżonego i sądem w K. jest na tyle znaczna, iż z pewnością przemawia za uznaniem zasadności przedmiotowego wniosku, bo te koszty pomniejsza.Tym bardziej, że 4 bez tej decyzji szanse rychłego zakończenia postępowania nie jawią się jako realne, skoro podróż oskarżonego do sądu właściwego – według biegłego - niesie ze sobą ryzyko doznania przez niego dodatkowych urazów i cierpień. W konsekwencji związane z tym (prognozowane – przy braku dochowania stosownych warunków) pogorszenie stanu zdrowia oskarżonego może natomiast prowadzić do niemożności dalszego prowadzenia rozprawy i konieczności kolejnego zawieszenia postępowania albo prowadzenia jej przez dłuższy okres czasu, co z kolei stwarza ryzyko dalszej przewlekłości postępowania. Kierując się tymi względami postanowiono jak wyżej. as