III KR 14/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Matysiak (sprawozdawca).Sędziowie: M. Bogusławski, Z. Kapitaniak.Prokurator Generalnej Prokuratury: M. Rzeszewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Bolesława S., oskarżonego z art. 286 § 3 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze z dnia 18 czerwca 1966 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i uniewinnił oskarżonego Bolesława S. od oskarżenia (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Zielonej Górze wyrokiem z dnia 18 czerwca 1966 r. uznał oskarżonego Bolesława S. za winnego tego, że w styczniu 1965 r. w B. i S. jako zastępca dyrektora do spraw ekonomicznych Zakładów Przemysłu Tytoniowego w K., działając nieumyślnie, przekroczył swoje uprawnienia, polecając magazynowanie tytoniu w pomieszczeniach, w których nie zakończono robót remontowych i brak było właściwego zabezpieczenia przeciwpożarowego, w wyniku czego stworzył możliwości do powstania szkody w wyżej wymienionych Zakładach, i za to na podstawie art. 286 § 3 k.k. skazał go na 3 miesiące aresztu z warunkowym zawieszeniem wykonania tej kary na okres 2 lat (...).Powyższy wyrok zaskarżył oskarżony Bolesław S., zarzucając obrazę art. 22 k.k., art. 8, 9, 320 i 339 § 1 lit. a) k.p.k. oraz błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, przy czym obraza przepisów procesowych i błędna ocena miały wpływ na treść wyroku. W konkluzji rewizja wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego Bolesława S. od stawianego mu oskarżeniem zarzutu.Rewizja wywodzi, że całokształt ujawnionych na rozprawie okoliczności sprawy wykazuje, że po wizycie w B. oskarżony Bolesław S. powziął decyzję trafną i w sytuacji Zakładów wręcz konieczną. Odmienne natomiast stanowisko zaskarżonego wyroku jest wynikiem obrazy art. 8 i 320 k.p.k. Z zeznań bowiem świadków M., C., B., R. i Z. wynika, że Zakłady nie miały gdzie pomieścić zakontraktowanego tytoniu, którego umieszczenie w magazynach okazało się koniecznością. Nieumieszczenie tytoniu w magazynach narazić by mogło przedsiębiorstwo na olbrzymie straty. Polecając przeto magazynowanie tytoniu w pomieszczeniach, w których odbywał się remont i w których brak było właściwego zabezpieczenia przeciwpożarowego, oskarżony Bolesław S. nie dopuścił się przestępstwa z art. 286 § 3 k.k.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Rewizja oskarżonego Bolesława S. jest zasadna.Decydująca dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest odpowiedź na pytanie, czy w sytuacji, w jakiej znalazły się Zakłady Przemysłu Tytoniowego w K. w styczniu 1965 r., wydanie przez oskarżonego Bolesława S. polecenia dalszego magazynowania, a nie wstrzymania wysyłki tytoniu, w pomieszczeniach magazynowych w B., w których nie zakończono jeszcze całkowicie remontu i brak było właściwego zabezpieczenia przeciwpożarowego, było trafne i uzasadnione z punktu widzenia poczynań dobrego gospodarza, dbałego o interesy powierzonego mu przedsiębiorstwa.Z całokształtu sprawy wynika, że w okresie lat 1963 i 1964 zbiory tytoniu w sposób bardzo znaczny (około 100%) przekroczyły zaplanowane limity. W 1963 r. Zakłady Tytoniowe zakontraktowały od rolników około 15.800 ton, a z uwagi na duży urodzaj tej rośliny zakupić musiały od rolników 26.530 ton. W 1964 r. natomiast zakontraktowano od rolników 17.000 ton, a od rolników musiano zakupić 29.251,5 ton. Pomieszczenia magazynowe Zakładów Tytoniowych w K. mogły przyjąć na składowanie około 11.500 ton tytoniu. W takiej sytuacji Zakłady Tytoniowe w K. zmuszone były poszukiwać innych pomieszczeń magazynowych na terenie kraju, które wynajmowano na swoje potrzeby. Takie pomieszczenie Zakłady Tytoniowe w K. wynajęły m. in. w B. Pomieszczenie to jednak trzeba było wyremontować i dostosować do warunków koniecznych do składowania tytoniu. Przystąpiono więc do przeprowadzenia prac remontowych. W trakcie dokonywania jeszcze tych prac remontowych nadchodziły już pierwsze partie tytoniu do magazynowania ich w pomieszczeniach w B. W związku z niezakończeniem jeszcze prac remontowych magazynier Krystyna P. wysłała do Zakładów Przemysłu Tytoniowego w K. telegram z żądaniem wstrzymania wysyłki surowca tytoniowego z zaznaczeniem, że magazyn nie jest gotowy. Telegram ten z daty 14 stycznia 1965 r. unieważniony został tego samego dnia przez oskarżonego P. W dniu 15 stycznia 1965 r. przybył do B. oskarżony Bolesław S., który po zapoznaniu się z zakresem robót już wykonanych w magazynie oraz będących jeszcze do wykonania nie wstrzymał dostaw surowca tytoniowego, lecz wysłał do Zakładów Przemysłu Tytoniowego w K. telegram z żądaniem zwiększenia dostaw surowca tytoniowego do 6 wagonów dziennie, mimo że roboty remontowe nie były jeszcze całkowicie zakończone oraz że nie było właściwego-zabezpieczenia przeciwpożarowego.Powstaje zagadnienie, czy decyzja oskarżonego Bolesława S. w sytuacji, w jakiej się tempore criminis znalazły Zakłady Przemysłu Tytoniowego w K., była zasadna z punktu widzenia interesów przedsiębiorstwa. Sprawy gospodarcze niejednokrotnie bywają skomplikowane i złożone, w związku z czym podjęcie właściwej i trafnej w konkretnej sytuacji decyzji ma olbrzymie znaczenie dla gospodarki narodowej jak i poszczególnego przedsiębiorstwa. Podjęcie takiej decyzji niejednokrotnie połączone jest z ryzykiem, które przy uwzględnieniu konkretnych warunków jest dopuszczalne bez narażenia się na zarzut postępowania niezgodnego z obowiązkami ciążącymi na dobrym gospodarzu. Ryzyko takie nie może jednak być nieograniczone. Granice jego oceniane być muszą zawsze na tle konkretnej sytuacji, przy czym elementem podstawowym decydującym o jego dopuszczalności musi być dobro gospodarki narodowej, a w danym wypadku - poszczególnego przedsiębiorstwa.Rozważając na tym tle przedmiotową sprawę, stwierdzić należy, iż nie można uznać za zasadny zarzutu nieumyślnego działania na szkodę Zakładów Przemysłu Tytoniowego w K., przypisanego oskarżonemu Bolesławowi S. przez Sąd I instancji. Wynika to z materiału dowodowego sprawy.Świadek Stefan K., inżynier-fachowiec zatrudniony w Zjednoczeniu Przemysłu Tytoniowego, zeznaje w tym przedmiocie następująco: "Gdybym był w sytuacji Zakładów Tytoniowych w K., o ile część pomieszczeń była zrobiona i były nagłe potrzeby, zdecydowałbym magazynowanie tytoniu".Świadek Wojciech R., zastępca dyrektora do spraw technicznych Zjednoczenia Przemysłu Tytoniowego, stwierdza: "Uważam, że przy tego rodzaju pożarze jak w B. żadne zabezpieczenie przeciwpożarowe nic by nie pomogło. Wszystkie zabezpieczenia dotyczą raczej wstępnego zaprószenia ognia. Gdyby Zakłady Tytoniowe w K. wstrzymały skup tytoniu od plantatorów, poniosłyby stratę około 150.000 zł dziennie. Jeżeli chodzi o mnie, to prawdopodobnie co do B. w tych warunkach podjąłbym podobną decyzję".Świadek Adam M., naczelny dyrektor Zakładów Tytoniowych w K., stwierdził, że było dopuszczalne magazynowanie tytoniu w magazynie w B., chociaż nie odebrała go komisja odbioru i nie oddała go do użytku, gdyż nie było tam światła elektrycznego i innych urządzeń, ponieważ w K. składowano tytoń nawet na drogach i w gorszych warunkach niż w magazynie w B. Innych wolnych obiektów do magazynowania tytoniu nie było. Decyzja magazynowania tytoniu w obiekcie w B. jego zdaniem była słuszna, ponieważ w innych warunkach istniała prawie pewność, że tytoń zostanie zmarnowany.Świadek Antoni C. zeznał w tym przedmiocie następująco: "Moim zdaniem magazynowanie tytoniu w B. w takim stanie, jak zaczęto z konieczności, było dopuszczalne. Tytoń składowaliśmy wtedy w K. na schodach, w świetlicy, klubie, a nawet na polach pod plandekami. Składowanie tytoniu na polu mogło spowodować całkowite zniszczenie tytoniu".Zastrzeżenia Sądu I instancji co do wartości dowodowej świadków Adama M. i Antoniego C. nie są uzasadnione, skoro prokurator postępowanie karne przeciwko nim z uwagi na brak znamion czynu przestępnego umorzył.W świetle powyższego Sąd Najwyższy doszedł do przekonania, że w działaniu oskarżonego Bolesława S. brak cech przestępstwa z art. 286 § 3 k.k., skoro decyzja jego w przedmiocie dalszego składowania surowca tytoniowego w magazynie w B. mimo nie-wykończenia remontu i braku w nim właściwego zabezpieczenia przeciwpożarowego w danych warunkach była uzasadniona i trafna.Z tych względów należało zaskarżony wyrok uchylić i oskarżonego Bolesława S. od stawianego mu oskarżeniem zarzutu uniewinnić, obciążając kosztami postępowania Skarb Państwa.