III KR 186/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Kryże. Sędziowie: W. Komorniczak (sprawozdawca), A. Żylewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Strzałkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Henryka C., oskarżonego z art. 168 § 2 w związku z art. 25 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Elblągu z dnia 17 marca 1976 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że z podstawy skazania wyłączył art. 57 § 3 pkt 1 k.k., i za czyn przypisany oskarżonemu Henrykowi C. przez sąd pierwszej instancji skazał go na podstawie art. 168 § 2 k.k. na karę 5 lat pozbawienia wolności;2) w pozostałych częściach utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...).Uzasadnienie faktyczne1. Sąd Wojewódzki w Elblągu wyrokiem z dnia 17 marca 1976 r. na podstawie art. 168 § 2 w związku z art. 25 § 2 i art. 57 § 3 pkt 1 k.k. skazał Henryka C. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności za to, że w nocy z dnia 6 na dzień 7 kwietnia 1975 r. w Z., mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność kierowania swym postępowaniem i działając ze szczególnym okrucieństwem, polegającym na wielokrotnym biciu Reginy W. pięściami po całym ciele, wykręcaniu jej rąk, duszeniu za gardło oraz przewróceniu na tapczan, doprowadził do odbycia z nim stosunku płciowego.Sąd orzekł umieszczenie oskarżonego przed odbyciem kary w zakładzie leczenia odwykowego oraz zaliczył mu na poczet wymierzonej kary okres tymczasowego aresztowania od dnia 7 kwietnia 1975 r. 2. Od tego wyroku złożył rewizję prokurator, zarzucając rażącą niewspółmierność kary wynikającą z nadzwyczajnego jej złagodzenia, mimo że uwzględniony przez sąd przy wymiarze kary zespół okoliczności wskazujących na znaczny stopień niebezpieczeństwa społecznego czynu przemawia przeciwko nadzwyczajnemu złagodzeniu kary, i wnosząc o zmianę wyroku przez wymierzenie oskarżonemu kary 10 lat pozbawienia wolności oraz umieszczenie go przed odbycie kary w zakładzie leczenia odwykowego.Uzasadnienie prawne3. Po rozważeniu zarzutów rewizji Sąd Najwyższy uznał, że jest ona w części zasadna.Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował czyn przypisany oskarżonemu Henrykowi C. jako zbrodnię zgwałcenia dokonanego ze szczególnym okrucieństwem. Działanie oskarżanego bowiem polegało na biciu i kopaniu pokrzywdzonej Reginy W., wyzywaniu jej wulgarnymi słowami oraz grożeniu zabiciem, wlewaniu przemocą wódki do ust i gryzieniu po całym ciele.Doznana przez Reginę W. krzywda była duża i szczególnie dotkliwa, świadczy o tym rozpaczliwa obrona pokrzywdzonej, płacz oraz wzywanie pomocy, a następnie ucieczka bez odzieży na podwórko, skąd została przez oskarżonego wciągnięta za włosy do mieszkania.Wynika z tego, że oskarżony Henryk C. stosował względem pokrzywdzonej szczególne okrucieństwo wysokiego stopnia.W tych warunkach kara wymierzona oskarżonemu nadzwyczajnie złagodzona nie może być uznana za współmierną do wysokiego stopnia społecznego niebezpieczeństwa zbrodni, którą oskarżony popełnił, nie spełnia też określonej roli w zakresie społecznego oddziaływania.Zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary uwzględniając działanie oskarżonego w warunkach art. 25 § 2 k.k. nie jest obligatoryjne. W takim wypadku sąd stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary wówczas, gdy kara, nawet nadzwyczajnie złagodzona, uwzględniając przedmiotowe i podmiotowe elementy przestępstwa spełnia zadania wymienione w art. 50 § 1 k.k.Ograniczenie poczytalności oskarżonego w stopniu znacznym, jeżeli nie zostało uwzględnione jako wystarczająca podstawa do nadzwyczajnego złagodzenia kary, stanowi przy wymiarze kary okoliczność łagodzącą.Działanie oskarżonego w warunkach art. 25 § 2 k.k. odznacza się mniejszym stopniem zawinienia, ponieważ - jak wynika z opinii biegłych psychiatrów - oskarżony Henryk C. w czasie popełnienia przestępstwa znajdował się w stanie upojenia alkoholowego na podłożu patologicznym, co w znacznym stopniu ograniczało jego zdolność pokierowania swoim postępowaniem.Natomiast sposób działania oskarżonego był bardzo niebezpieczny, ponieważ stosował on względem pokrzywdzonej szczególne okrucieństwo wysokiego stopnia.Uwzględniając to Sąd Najwyższy uznał, że wysoki stopień społecznego niebezpieczeństwa czynu zawarty w sposobie działania oraz cele kary w zakresie prewencyjnego oddziaływania nie pozwalają na nadzwyczajne złagodzenie kary. Natomiast niższy stopień winy oskarżonego, wynikający z ograniczenia w stopniu znacznym jego zdolności pokierowania swoim postępowaniem, stanowi okoliczność łagodzącą, którą Sąd Najwyższy uwzględnił przy wymiarze kary (...).