III KR 199/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch (sprawozdawca). Sędziowie: K. Czajkowski, A. Górski.Prokurator Prokuratury Generalnej: R. Wnękowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Bolesława K., Alojzego J., Józefa K. i Leona S., oskarżonych z art. 201 i 202 § 2 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 20 maja 1971 r.,I. przyjmując co do oskarżonych Bolesława K. i Józefa K. oraz z urzędu na podstawie art. 384 k.p.k. co do oskarżonego Edmunda K., że uczestniczyli oni w zagarnięciu co najmniej 321.000 zł i że przypisany tym oskarżonym oraz oskarżonemu Alojzemu J. czyn stanowi przestępstwo z art. 200 § 1 i 202 § 2 k.k., a podstawę wymiaru kary art. 202 § 2 k.k., natomiast przypisany oskarżonemu Leonowi S. czyn stanowi przestępstwo z art. 200 § 1 i 201 k.k., a podstawę wymiaru kary art. 201 k.k. - zmienił tenże wyrok w orzeczeniu o zasądzeniu odszkodowania pieniężnego w ten sposób, że na podstawie art. 363 § 1 k.p.k. zasądził na rzecz Przedsiębiorstwa Surowców Wtórnych w P. solidarnie od oskarżonych Bolesława K., Edmunda K., Alojzego J., Józefa K. i Leona S. odszkodowanie pieniężne odpowiadające wartości zagarniętego mienia w kwocie 321.000 zł z 8% od dnia 31 stycznia 1969 r., przy czym oskarżony Alojzy J. odpowiada solidarnie do kwoty 172.060,20 zł;II. w pozostałej zaskarżonej części tenże wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneRewizje nie są zasadne.Sąd Wojewódzki - wbrew twierdzeniom rewizji - rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione na rozprawie a mające istotne znaczenie dla poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych i dla oceny prawnej działania oskarżonych. Ujawnione dowody i okoliczności Sąd Wojewódzki wszechstronnie i wnikliwie ocenił, przy czym wiele uwagi poświęcił zagadnieniu wartości procesowej wyjaśnień oskarżonych złożonych na rozprawie i w postępowaniu przygotowawczym i w tym przedmiocie, ze względu na zmianę przez oskarżonych Bolesława K., Alojzego J. i Józefa K. wyjaśnień co do wysokości zagarniętych kwot, rozważył przede wszystkim istotne momenty dotyczące wyjaśnień każdego z oskarżonych w tym zakresie i wskazał przesłanki, na podstawie których doszedł do wniosku o udziale każdego z oskarżonych w zagarnięciu mienia społecznego i o wysokości zagarniętej kwoty.Podzielając motywy zaskarżonego wyroku, jako nie wykazujące błędu w ocenie dowodów, a głównie wyjaśnień oskarżonych, i w rozumowaniu, które doprowadziło do powyższego wniosku, należy stwierdzić, że żadna z rewizji nie przytoczyła takich argumentów, które by mogły podważyć stanowisko Sądu Wojewódzkiego. Rewizje ograniczyły się bowiem do przeciwstawienia ocenie dowodów, dokonanej przez Sąd, własnego poglądu na wyniki przewodu sądowego z powołaniem się na wyjaśnienia oskarżonych, którym Sąd Wojewódzki zasadnie nie dał wiary, oraz na okoliczności, które nie mają wpływu na treść wyroku lub zostały rozważone prawidłowo przez Sąd Wojewódzki.Uzasadnienie prawnePrzechodząc do zarzutów rewizji oskarżonych, stwierdzić należy, co następuje:I. Co do rewizji obrońcy oskarżonego Bolesława K.Nie może stanowić żadnego argumentu powoływanie się rewizji na to, że "oskarżeni w toku śledztwa składali wiele wyjaśnień, które również nie pokrywały się ze sobą" oraz na to, że "skoro oskarżonym okazywano w śledztwie specyfikacje, to chcąc być konsekwentnymi musieli potwierdzać ilości wynikające ze specyfikacji", albowiem Sąd Wojewódzki - jak to już wyżej wskazano - dokonał szczegółowej analizy całości wyjaśnień każdego z oskarżonych i nie popełnił przy tym błędu w ich ocenie. Stwierdzenie rewizji, że "jedyną podstawą do ustalenia wysokości zagarniętego mienia mogą być zeznania" oskarżonych złożone na rozprawie, jest niczym innym jak negacją oceny dowodów dokonanej przez Sąd Wojewódzki, w konsekwencji ustaleń faktycznych poczynionych przez ten Sąd.Wbrew odmiennemu poglądowi rewizji Sąd Wojewódzki, opierając się na materiale dowodowym, słusznie przyjął za podstawę swych ustaleń w zakresie wysokości kwoty zagarniętej z udziałem oskarżonego dane wynikające z faktur, w których współoskarżona Aniela D. i współoskarżony Alojzy J. dopisali łącznie 82.744 kg towaru jako rzekomo dostarczonego do Fabryki Papieru w C., zwłaszcza że Sąd Wojewódzki uczynił to w powiązaniu między innymi ze wskazaniami w motywach zaskarżonego wyroku, z wyjaśnieniami oskarżonych, uznając przy tym trafnie, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż powtarzanie się w "poszczególnych specyfikacjach numerów balotów jest wynikiem zaginięcia metek" i w związku z tym dawania następnie balotom numerów "z głowy" lub "z powietrza".II. Co do rewizji obrońców oskarżonych Alojzego J. i Józefa K.Chybione jest powoływanie się na zeznania świadka Jana S., gdyż zeznania te - mając na uwadze prawidłową ocenę wyjaśnień współoskarżonego Bolesława K. oraz oskarżonych - nie mogą same przez się podważać ustaleń poczynionych przez Sąd Wojewódzki co do wysokości kwoty, w której zagarnięciu uczestniczyli oskarżeni. Jest to wyłączone zwłaszcza dlatego, że wymieniony wyżej świadek Jan S. podał między innymi: "kwotę 36.000 zł podałem w przybliżeniu i nie wykluczam, że może ona być wyższa" oraz: "do sortowni w R. wysłaliśmy z naszego oddziału około 5 specyfikacji zawyżonych, tj. w sumie 10-15 ton (...), wartości - według cen skupu - od 39.000 zł do 58.000 zł; nie wykluczam, że takich dostaw mogło być więcej, jak również mniej". Nadmienić przy tym należy, że Sąd Wojewódzki nie popełnił błędu w ustaleniu, że oskarżony Alojzy J. dopisał w wystawionych przez siebie fakturach fikcyjne ilości surowca jako dostarczonego do Fabryki Papieru w C., a mianowicie łącznie 44.118 kg wartości według cen skupu 172.060,20 zł, a w związku z tym - również w przypisaniu temu oskarżonemu udziału w zagarnięciu tej kwoty.Chybione jest również powoływanie się rewizji obrońcy oskarżonego Józefa K. na zeznania świadków Bronisława W. i Marii R., skoro zeznania tych świadków złożone na rozprawie nie podważają same przez się - wbrew odmiennemu poglądowi rewizji - oceny wyjaśnień współoskarżonego Bolesława K. dokonanej przez Sąd Wojewódzki. Okoliczność powołana w rewizji, że Sąd Wojewódzki "odrzucił jednak niektóre specyfikacje", nie dowodzi bynajmniej nienależytej oceny dowodów, głównie wyjaśnień współoskarżonego Bolesława K., lecz świadczy o jej wnikliwości i o tym, że Sąd Wojewódzki wszelkie wątpliwości tłumaczył na korzyść oskarżonych.Wbrew stanowisku obu rewizji fakt, że współoskarżony Bolesław K. nie podał, iż świadek Józef L. jako kierownik punktu skupu szmat w P. dostarczał mu fikcyjne specyfikacje, nie dowodzi wcale, że faktu tego nie było, skoro Sąd Wojewódzki oparł swe ustalenia w tym względzie na zeznaniach wspomnianego Józefa L., uznając je słusznie - z motywów zawartych w zaskarżonym wyroku - za wiarygodne.Bezpodstawny jest zarzut obrazy art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), wysunięty w rewizji obrońcy oskarżonego Alojzego J. Przepis ten nie ma zastosowania w niniejszym wypadku ze względu na to, że oskarżony zgłosił się do organu powołanego do ścigania przestępstw i ujawnił przestępstwo oraz osoby, które z nim współdziałały w jego popełnieniu, w dniu 25 stycznia 1969 r., a więc przed wejściem w życie powołanej wyżej ustawy. Oczywiste zaś jest, że zgłoszenie, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), może być skuteczne w rozumieniu ust. 3 art. 8 tejże ustawy tylko wówczas, gdy nastąpiło po wejściu jej w życie, tj. począwszy od dnia 22 lipca 1969 r. do dnia 31 grudnia 1969 r.III. Co do rewizji obrońcy oskarżonego Leona S.:Nie jest zasadne powoływanie się rewizji na to, że oskarżony "konsekwentnie nie przyznaje się do zarzuconego mu czynu", że wyjaśnienia współoskarżonych Alojzego J., Emila K. i Bolesława K. "nie są jednolite, zawierają wiele niejasności i niekonsekwencji" i że "zachodzi sprzeczność między wyjaśnieniami oskarżonych Alojzego J. i Edmunda K.", skoro Sąd Wojewódzki - jak już o tym była wyżej mowa - dokonał szczegółowej analizy całości wyjaśnień wymienionych współoskarżonych oraz przytoczył przekonywające i logicznie uzasadnione przesłanki, na podstawie których dał wiarę powołanym w motywach zaskarżonego wyroku wyjaśnieniom współoskarżonych Bolesława K., Alojzego J. i Edmunda K., obciążającym oskarżonego. Rewizja - poza powoływaniem się na wyjaśnienia oskarżonego nie przyznającego się do winy i na pewne fragmenty wyjaśnień współoskarżonych Bolesława K., Alojzego J. i Edmunda K. - nie wykazała błędu czy luk w rozumowaniu Sądu Wojewódzkiego, które doprowadziło do wniosku o istnieniu winy tego oskarżonego.IV. Niezależnie od rewizji należy zauważyć, że:1. Sąd Wojewódzki popełnił błąd rachunkowy przy obliczeniu wysokości kwoty, której zagarnięcie przypisano oskarżonym Bolesławowi K. i Józefowi K. oraz prawomocnie skazanemu - wobec niezaskarżenia wyroku - oskarżonemu Edmundowi K.Jak bowiem wynika z motywów zaskarżonego wyroku, na łączną kwotę zagarniętą przez wymienionych wyżej oskarżonych składa się równowartość 38.656 kg towaru, fikcyjnie zafakturowanego przez oskarżoną Anielę D., również prawomocnie skazaną, i 44.118 kg towaru, fikcyjnie zafakturowanego przez oskarżonego Alojzego J. Łącznie zatem ilość tego towaru wynosi 82.774 kg (38.656 + 44.118 = 82.774), a jego łączna wartość, według ceny skupu przyjętej w zaskarżonym wyroku, wynosi 321.909,60 zł (82.168 kg wełny i półwełny á 3,90 zł = 320.455,20 zł + 606 kg bawełny á 2,40 zł = 1.454,40 zł; razem: 320.455,20 + 1.454,40 = 321.909,60 zł). Tymczasem Sąd Wojewódzki przyjął, że zagarnięto łącznie kwotę 338.679,20 zł, stanowiącą równowartość, według cen skupu 87,074 kg towaru fikcyjnie zafakturowanego przez oskarżonych Anielę D. i Alojzego J.2. Sąd Wojewódzki błędnie zastosował do czynu opisanego w pkt I aktu oskarżenia (pkt 1 wyroku Sądu Wojewódzkiego) kumulatywną kwalifikację prawną z art. 201 i 202 § 2 k.k., albowiem ten ostatni przepis obejmuje swym zakresem także znamię kwalifikujące z art. 201 k.k., tak że przepisy te (art. 201 i 202 k.k.) pozostają tylko w pozornym zbiegu ze sobą. Zachodzi natomiast kumulacja przepisów art. 200 § 1 i 202 § 2 k.k. w związku z art. 10 k.k., gdyż Bolesław K., jako kierownik Sortowni Szmat Przedsiębiorstwa Surowców Wtórnych w P., oskarżony Alojzy J., jako magazynier wyrobów gotowych, a następnie jako magazynier surowców tej Sortowni, oraz oskarżony Józef K., jako st. referent do spraw transportu i surowców Fabryki Papieru w C., byli odpowiedzialni z tytułu pełnienia tych funkcji za ochronę mienia społecznego i w tym charakterze działając dopuścili się jego zagarnięcia w sposób, jaki im został przypisany.Błędnie też Sąd Wojewódzki zakwalifikował czyn przypisany oskarżonemu Leonowi S. z art. 201 k.k. w związku z art. 200 § 1 k.k. zamiast z art. 200 § 1 i 201 k.k., skoro zachodzi kumulatywny zbieg tych przepisów (art. 10 k.k.).W związku z powyższym zaszła konieczność poprawienia przez Sąd Najwyższy wymienionych błędów Sądu Wojewódzkiego, przy czym ze względu na to, że błąd opisany wyżej pod pkt 1 spowodował na korzyść oskarżonych Bolesława K. i Józefa K. obniżenie wysokości zagarniętego mienia do kwoty co najmniej 321.000 zł, a te same względy przemawiały za zmianą w tej części ustaleń Sądu Wojewódzkiego w stosunku do oskarżonego Edmunda K. - należało także co do tego oskarżonego wyrok Sądu Wojewódzkiego w tym zakresie oraz w myśl art. 363 § 1 k.p.k. w zakresie zasądzenia odszkodowania pieniężnego na podstawie art. 384 k.p.k. zmienić.Z tych wszystkich powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.