IV KR 297/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Pustelnik. Sędziowie: dr T. Majewski (sprawozdawca), R. Młynkiewicz.Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Śliwiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Józefa N., Stanisława B. i Ryszarda G., oskarżonych z art. 200 § 1 i art. 201 k.k., oraz Edwarda G., oskarżonego z art. 218 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 24 czerwca 1974 r.:1) zmienił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego Józefa N. w ten sposób, że uchylił orzeczenie o łącznej karze pozbawienia wolności, na podstawie art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) złagodził o 1/3 karę pozbawienia wolności wymierzoną oskarżonemu Józefowi N. za przestępstwo określone w art. 201 k.k., tj. do 4 lat, na podstawie art. 3 pkt 1 tej ustawy złagodził o połowę karę pozbawienia wolności wymierzoną temu oskarżonemu za przestępstwo przewidziane w art. 218 § 1 k.k., tj. do 1 roku i 6 miesięcy, na podstawie art. 66 i 67 § 1 k.k. wymierzył łączną karę pozbawienia wolności w wysokości 5 lat, zaliczając na jej poczet okres tymczasowego aresztowania od dnia 27 listopada 1972 r., tytułem kary dodatkowej konfiskaty mienia, zamiast konfiskaty domu mieszkalnego, orzekł konfiskatę telewizora opisanego w protokole zajęcia;2) zmienił tenże wyrok w stosunku do oskarżonego Stanisława B. w ten sposób, że uchylił orzeczenie o karze łącznej pozbawienia wolności, na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o amnestii darował oskarżonemu karę 2 lat pozbawienia wolności wymierzoną za przestępstwo określone w art. 218 § 1 k.k., na podstawie art. 3 pkt 4 tej ustawy złagodził o 1/3 karę pozbawienia wolności wymierzoną oskarżonemu za przestępstwo określone w art. 201 k.k., tj. do 3 lat i 4 miesięcy, zaliczając na jej poczet okres tymczasowego aresztowania od dnia 31 stycznia 1973 r., tytułem kary dodatkowej konfiskaty mienia, zamiast konfiskaty 2 ha ziemi, orzekł konfiskatę telewizora opisanego w protokole;3) zmienił zaskarżony wyrok co do oskarżonego Ryszarda J. w ten sposób, że za przypisane mu przestępstwo obok orzeczonej grzywny wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności, którą na podstawie art. 1 ust 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o amnestii darował w całości, a na poczet grzywny zaliczył okres tymczasowego aresztowania od dnia 1 marca 1973 r. do dnia 9 czerwca 1973 r. i stosując równoważnik 100 zł za 1 dzień pozbawienia wolności karę tę uznał w ten sposób za wykonaną;4) zmienił zaskarżony wyrok co do oskarżonego Edwarda C. w części dotyczącej kary pozbawienia wolności w ten sposób, że karę tę złagodził do 2 lat, a tak złagodzoną karę - na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii - darował w całości;5) uchylił orzeczenie o zasądzeniu odszkodowania od oskarżonych Józefa N., Stanisława B. i Ryszarda J. na rzecz Zakładów Usług Radiotechnicznych i Telewizyjnych w B.;6) utrzymał w mocy tenże wyrok w pozostałych zaskarżonych częściach (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Białymstoku rozpoznał sprawę między innymi:Józefa N. i Stanisława B., oskarżonych o to, że:I) w okresie od dnia 1 stycznia 1969 r. do dnia 7 października 1972 r. w B., jako magazynierzy magazynu nr 1 Zakładów Usług Radiotechnicznych i Telewizyjnych w B., będąc odpowiedzialni za nadzór nad powierzonym im mieniem, działając wspólnie i w porozumieniu przywłaszczyli sobie różnego rodzaju sprzęt radiowo-telewizyjny oraz kabel koncentryczny i symetryczny o ogólnej wartości 725.780 zł na szkodę wymienionych zakładów, tj. o czyn przewidziany w art. 201 k.k. w związku z art. 200 k.k.;Ryszarda J., oskarżonego o to, że:II) w okresie od stycznia 1969 r. do października 1972 r. w B., jako kierownik salonu radiowo-telewizyjnego nr 26 Zakładów Usług Radiotechnicznych i Telewizyjnych w B., będąc materialnie odpowiedzialny za powierzone mu mienie, działając w porozumieniu z Józefem N. i Stanisławem B. przyjął do sprzedaży bez wymaganej dokumentacji sprzęt radiowo-telewizyjny w postaci radioodbiorników, kabla koncentrycznego i symetrycznego oraz zawyżając liczbę zwracanych do magazynu baterii przeterminowanych wycofał z kasy sklepu i przywłaszczył sobie równowartość tego towaru w wysokości około 30.000 zł, przez co działał na szkodę wymienionych zakładów, tj. o czyn przewidziany w art. 200 § 1 k.k.;Edwarda G., oskarżonego o to, że:III) w okresie od maja 1970 r. do dnia 7 października 1972 r. w B. jako kierownik bazy transportowo-magazynowej Zakładów Usług Radiotechnicznych i Telewizyjnych w B., odpowiedzialny z tytułu zajmowanego stanowiska za zabezpieczenie i nadzór nad mieniem znajdującym się w magazynie nr 1, nie dopełnił ciążących na nim obowiązków służbowych głównie przez tolerowanie prowadzenia sprzedaży detalicznej bezpośrednio w magazynie hurtowym, przyprowadzanie własnych znajomych w celu dokonywania zakupów w tym magazynie, picie alkoholu z magazynierami w czasie pracy, tolerowanie wynoszenia z magazynu sprzętu radiowo-telewizyjnego bez wymaganej dokumentacji, dokonywanie zamiany sprzętu używanego na nowy znajdujący się w magazynie, nierzetelne sprawdzanie wydawanego sprzętu, jak również podpisywanie faktur bez uczestniczenia w komisyjnym wydawaniu towarów, przez co umożliwił magazynierom przywłaszczenie mienia społecznego znacznej wartości, przy czym wysokość wyliczonego niedoboru wynosi 633.594 zł, czym działał na szkodę wymienionych zakładów, tj. o czyn przewidziany w art. 218 § 1 k.k.Po rozpoznaniu tej sprawy wyrokiem z dnia 24 czerwca 1974 r. Sąd Wojewódzki oskarżonych Józefa N. i Stanisława B. uznał za winnych tego, że w okresie od dnia 1 stycznia 1969 r. do dnia 7 października 1972 r. w B., jako magazynierzy magazynu nr 1 Zakładów Usług Radiotechnicznych i Telewizyjnych w B., będąc odpowiedzialni za nadzór i ochronę nad powierzonym im mieniem, działając wspólnie i w porozumieniu przywłaszczyli sobie różnego rodzaju sprzęt radiowo-telewizyjny o wartości 124.876 zł, w tym 106.984 zł na szkodę Zakładów Usług Radiotechnicznych i Telewizyjnych w B., a 17.892 zł na szkodę Fabryki Kabli w B., tj. za winnych czynu określonego w art. 201 k.k. w związku z art. 200 § 1 k.k., i za czyn ten na podstawie tychże przepisów oraz na podstawie art. 201 k.k. w związku z art. 38 pkt 1, art. 39, 40 § 1 pkt 3, art. 44 § 1, art. 46 § 1 pkt 2, art. 47 § 1 i art. 36 § 2 i 3 k.k. skazał: Józefa N. na karę 6 lat pozbawienia wolności, grzywny w wysokości 40.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 400 dni pozbawienia wolności, pozbawienia praw publicznych na okres 4 lat i konfiskaty mienia w postaci domu mieszkalnego, a Stanisława B. na karę 5 lat pozbawienia wolności, 15.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 150 dni pozbawienia wolności, pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat i konfiskaty mienia w postaci 2 ha ziemi.Ponadto tychże oskarżonych Józefa N. i Stanisława B. Sąd Wojewódzki uznał za winnych tego, że w okresie od dnia 1 stycznia 1969 r. do dnia 7 października 1972 r. w B., jako magazynierzy magazynu nr 1 Zakładów Usług Radiotechnicznych i Telewizyjnych w B., będąc odpowiedzialni za nadzór i ochronę powierzonego im mienia, działając wspólnie nie dopełnili ciążących na nich obowiązków służbowych przez, między innymi, dokonywanie sprzedaży towarów bezpośrednio z magazynu, wydawanie ich bez faktur, niedbałe wydawanie wyfakturowanych towarów, dokonywanie zamian sprzętu starego na nowy znajdujący się w magazynie, picie alkoholu w magazynie w czasie pracy, doprowadzając do powstania niedoboru w wysokości 595.926,80 zł na szkodę Zakładów Usług Radiotechnicznych i Telewizyjnych w B., tj. za winnych czynu określonego w art. 218 § 1 k.k., i za czyn ten na podstawie tegoż przepisu skazał z zastosowaniem art. 36 § 2 i 4 k.k.: Józefa N. na karę 3 lat pozbawienia wolności i 10.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 100 dni pozbawienia wolności, a Stanisława B. na 2 lata pozbawienia wolności i 10.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 100 dni pozbawienia wolności.Stosownie do art. 66, 67 § 1, art. 70 § 1 i art. 71 § 1 k.k. Sąd Wojewódzki wymierzył kary łączne: Józefowi N. 8 lat pozbawienia wolności, grzywny w wysokości 50.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 500 dni pozbawienia wolności, pozbawienia praw publicznych na okres 4 lat i konfiskatę mienia w postaci domu mieszkalnego, a Stanisławowi B. 6 lat pozbawienia wolności, grzywny w wysokości 20.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 200 dni pozbawienia wolności, pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat i konfiskaty mienia w postaci 2 ha ziemi (...).Oskarżonego Ryszarda J. Sąd ten uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu w pkt II czynu i przyjmując, że wartość zagarniętego mienia wynosi 21.360 zł, na podstawie art. 200 § 1 k.k. w związku z art. 36 § 2 i 3 k.k. skazał go na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 10.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 100 dni pozbawienia wolności (...).Od powyższego wyroku obrońcy oskarżonych wnieśli rewizje (...).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Co do rewizji oskarżonego Józefa N.Nie są zasadne zarzuty rewizji kwestionujące ustalenie wartości zagarniętego mienia i kwalifikację prawną.Wbrew wywodom rewizji Sąd Wojewódzki prawidłowo ustalił wartość zagarniętego mienia społecznego, przyjmując za podstawę wyjaśnienia oskarżonego Józefa N. (częściowo także oskarżonego Stanisława B.) i konfrontując te wyjaśnienia z dokumentacją.Zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyliczenie nie zawiera błędu logicznego lub rachunkowego, a żądanie rewizji, sprowadzające się do obniżenia ogólnej wartości zagarniętych przedmiotów (telewizorów, radioodbiorników i in.), należy uznać za zupełnie bezpodstawne.Jedynie zarzut rażącej niewspółmierności kary należało uznać za zasadny w części dotyczącej kary dodatkowej konfiskaty mienia, a zamiast orzeczonej konfiskaty domu mieszkalnego należało poprzestać na orzeczeniu konfiskaty telewizora, biorąc pod uwagę z jednej strony wysokość wymierzonych kar zasadniczych (pozbawienie wolności i grzywny) a z drugiej - sytuację rodzinną Józefa N.Kary pozbawienia wolności wymierzone oskarżonemu Józefowi N. za przypisane mu przestępstwa należało odpowiednio złagodzić na podstawie przepisów ustawy o amnestii i wymierzyć nową karę łączną, opartą na częściowej absorpcji.Co do rewizji oskarżonego Stanisława B.Także rewizja oskarżonego Stanisława B. bezzasadnie kwestionuje wartość zagarniętego mienia społecznego. Brak wszelkich podstaw do podważenia tezy zaskarżonego wyroku, że oskarżeni Józef N. i Stanisław B. działali w ścisłym porozumieniu i wspólnie zagarnęli mienie społeczne w postaci sprzętu radiowo-telewizyjnego i innych przedmiotów o łącznej wartości 124.876 zł. Te same dowody i wyliczenia wartości, które dotyczyły oskarżonego Józefa N., odnoszą się również do oskarżonego Stanisława B.Ustalenia dotyczące rozmiarów niedoboru w magazynie (przestępstwo określone art. 218 § 1 k.k.) znajdują pełną podstawę w zebranych dowodach i brak wszelkich podstaw do kwestionowania ich.Wbrew zapatrywaniu rewizji oskarżonego Stanisława B. pozbawiona znaczenia jest okoliczność, że dyrekcja przedsiębiorstwa zawarła z dniem 1 stycznia 1969 r. umowy z magazynierami oparte na zasadach odpowiedzialności służbowej (nie zaś majątkowej).Przypisanie przestępstwa przewidzianego w art. 218 § 1 k.k. nie jest uzależnione od formalnego charakteru umowy pracowniczej regulującej zasady odpowiedzialności służbowej czy majątkowej. Istotne znaczenie ma jedynie stwierdzenie, że na sprawcy ciążył prawny obowiązek nadzoru nad mieniem społecznym, jego ochrony lub gospodarowania nim.Jedynie w części dotyczącej kary dodatkowej konfiskaty mienia należało dokonać zmiany zaskarżonego wyroku na korzyść oskarżonego Stanisława B. (konfiskata telewizora zamiast 2 ha ziemi) z tych samych powodów, które odnosiły się do oskarżonego Józefa N.Po zastosowaniu przepisów ustawy o amnestii do kar pozbawienia wolności wymierzonych oskarżonemu Stanisławowi B. za poszczególne przestępstwa odpadła potrzeba orzekania nowej kary łącznej.Co do rewizji oskarżonego Ryszarda J.Rewizja jest częściowo zasadna.Wobec tego, że przed Sądem Wojewódzkim w Białymstoku wytoczono proces cywilny z powództwa Zakładów Usług Radiotechnicznych i Telewizyjnych w B. przeciwko Józefowi N., Stanisławowi B. i Ryszardowi J., zgodnie z art. 363 § 4 k.p.k. zasądzenie odszkodowania z urzędu było niedopuszczalne.Wobec powyższego należało uchylić zawarte w zaskarżonym wyroku orzeczenie o zasądzeniu odszkodowania na rzecz Zakładów Usług Radiotechnicznych i Telewizyjnych w B. w stosunku do wszystkich wymienionych wyżej oskarżonych. Nie dotyczy to natomiast zasądzenia od oskarżonych Józefa N. i Stanisława B. na rzecz Fabryki Kabli w B., której roszczenia nie są dochodzone w odrębnym procesie.Nie jest natomiast zasadny zarzut rewizji kwestionujący wartość zagarniętego mienia. Fakt odebrania zagarniętych radioodbiorników nie oznacza, że należało to pominąć przy ustalaniu ogólnej wartości zagarniętego mienia.Biorąc pod uwagę dotychczasowe nienaganne życie oskarżonego Ryszarda J., jego dobrą opinię, szczere przyznanie się do winy oraz to, że przebywał już w areszcie tymczasowym przez okres przeszło 9 miesięcy, Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że karą współmierną będzie w tym wypadku kara pozbawienia wolności w wymiarze podlegającym darowaniu na podstawie art. 1 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii.Co do rewizji oskarżonego Edwarda G.Zarzuty rewizji nie są zasadne.Przypisując oskarżonemu Edwardowi G. przestępstwo przewidziane w art. 218 § 1 k.k., Sąd Wojewódzki dysponował materiałem dowodowym, z którego wynikało, że oskarżony nie dopełnił bardzo ważnych obowiązków w zakresie zabezpieczenia i nadzoru nad mieniem znajdującym się w podległym mu magazynie nr 1. Zajmując stanowisko kierownika bazy transportowo-magazynowej, oskarżony tolerował prowadzenie sprzedaży detalicznej bezpośrednio w magazynie hurtowym (łącznie z przyprowadzaniem własnych znajomych w celu dokonania zakupu), picie napojów alkoholowych z magazynierami w czasie pracy, wynoszenie z magazynu sprzętu radiowo-telewizyjnego bez wymaganej dokumentacji, dokonywanie wymiany sprzętu używanego na nowy oraz nierzetelne sprawdzanie wydawanego sprzętu i podpisywanie faktur bez uczestniczenia w komisyjnym wydawaniu towarów.Fakty świadczące o tego rodzaju postępowaniu oskarżonego Edwarda G. wynikają zarówno z dokumentów (faktur), jak i z zeznań świadków (między innymi świadka Witolda J.) oraz z wyjaśnień oskarżonych Józefa N. i Stanisława B.Należało jedynie zmienić wyrok w części dotyczącej kary pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu Edwardowi G. Wobec jego dotychczasowego nienagannego życia i dobrej opinii oraz tego, że mimo niewykonania w stosunku do niego kary pozbawienia wolności istnieją podstawy do przewidywania, że wyrok spełni swoje cele wychowawcze, należało złagodzić tę karę do granic podlegających darowaniu na mocy przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii.Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.