IV KR 102/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch.Sędziowie: W. Komorniczak, T. Rek (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Miernik.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Janusza Wojciecha K., oskarżonego z art. 2 § 1 i art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) oraz z art. 287 § 2 k.k., Tomasza C. i Kazimierza S., oskarżonych z art. 2 § 1 wymienionej ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. i z art. 286 § 2 k.k., i Franciszka S., oskarżonego z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu założonej przez prokuratora rewizji co do Wojciecha K. i Kazimierza S. oraz przez oskarżonych Tomasza C. i Franciszka S. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 18 grudnia 1964 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, 384 pkt 2 i 388 § 1 k.p.k.,I. uchylił zaskarżony wyrok co do Kazimierza S. i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania; II. uchylił tenże wyrok w części dotyczącej kary łącznej wymierzonej oskarżonemu Januszowi Wojciechowi K., zmienił powyższy wyrok co do tego oskarżonego w orzeczeniu o karze za przestępstwo z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) w ten sposób, że obok orzeczonej kary grzywny, przepadku mienia i utraty praw wymierzył mu karę 11 lat więzienia; utrzymał w mocy tenże wyrok w pozostałych częściach co do oskarżonego Wojciecha K. i wymierzył mu karę łączną 11 lat więzienia, 25.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia jej na 250 dni więzienia zastępczego, utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 4 lat oraz przepadku mienia w całości; III. zmienił zaskarżony wyrok co do oskarżonego Franciszka S. w ten sposób, że za przypisany mu czyn wymierzył mu karę 2 lat więzienia i 15.000 zł grzywny z zamianą w razie nieuiszczenia jej w terminie na 150 dni więzienia zastępczego; na mocy art. 3 ust. 1 pkt 2 dekretu z 1964 r. o amnestii wymierzoną oskarżonemu Franciszkowi S. karę pozbawienia wolności złagodził o połowę, tj. do 1 roku więzienia;IV. utrzymał zaskarżony wyrok w mocy co do oskarżonego Tomasza C., z tą jedynie zmianą, że przyjął, iż przypisanym mu czynem za przestępstwo z art. 286 § 2 k.k. działał on w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i osobistej dla oskarżonego Janusza Wojciecha K.; V. na poczet wymierzonych kar zaliczył okres tymczasowego aresztowania: Januszowi Wojciechowi K. od dnia 4 marca 1963 r., Tomaszowi C. od dnia 3 kwietnia 1963 r. i Franciszkowi S. od dnia 3 kwietnia 1963 r. do dnia 27 marca 1964 r. (...).Sąd Wojewódzki w Olsztynie wyrokiem z dnia 18 grudnia 1964 r. skazał między innymi oskarżonych:I. Janusza Wojciecha K. na podstawie:1) art. 2 § 1 ustawy z 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) i art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. poz. 11), art. 47 § 1 k.k. - na karę 9 lat więzienia, 20.000 zł grzywny i utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 4 lat oraz na przepadek całego mienia za to, że w czasie od 15 kwietnia 1961 r. do 7 marca 1963 r. w I., jako kierownik sklepów: najpierw z artykułami wodno-kanalizacyjnymi, a następnie motoryzacyjnymi, należących do miejscowej Powszechnej Spółdzielni Spożywców, będąc odpowiedzialny z tytułu zajmowanego stanowiska za ochronę mienia, zagarnął z powierzonych mu sklepów gotówkę w wysokości 327.197,89 zł na szkodę wymienionej Spółdzielni;2) art. 287 § 2 i art. 47 § 1 lit. c) k.k. - na karę 2 lat więzienia, złagodzoną z mocy dekretu z 1964 r. o amnestii do 1 roku więzienia, oraz na karę utraty praw na okres 2 lat za to, że w listopadzie 1961 r. w O., jako kierownik sklepu artykułami wodno-kanalizacyjnymi należącego do Powszechnej Spółdzielni Spożywców w I., działając w celu przysporzenia korzyści majątkowej kierownikowi magazynów Oddziału Hurtowni Artykułów Metalowych w G. Tomaszowi C., świadomie potwierdził odbiór partii towarów tej hurtowni, gdy tymczasem faktycznie transakcja taka nie miała wówczas miejsca, umożliwiając w ten sposób temuż magazynierowi ukrycie niedoborów w wysokości około 30.000 zł;3) art. 287 § 2 i art. 47 § 1 lit. c) k.k. - na karę 2 lat więzienia, złagodzoną z mocy dekretu z 1964 r. o amnestii do 1 roku więzienia, oraz na karę utraty praw na okres 2 lat za to, że w maju 1962 r. w miejscu i w charakterze jak wyżej, działając w celu przysporzenia korzyści majątkowej kierownikowi magazynów Oddziału Hurtowni Artykułów Metalowych w G. Tomaszowi C., świadomie potwierdził odbiór towarów z tej hurtowni, gdy tymczasem faktycznie transakcja taka nie miała wtedy miejsca, umożliwiając w ten sposób temuż magazynierowi ukrycie niedoborów na kwotę około 30.000 zł;4) art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) - na karę 3 lat więzienia i 5.000 zł grzywny za to, że w czasie od 15 kwietnia 1961 r. do lipca 1962 r. w I. i O., jako kierownik sklepu Powszechnej Spółdzielni Spożywców w I., przyjął do sprzedaży od Tomasza C. towary wodno-kanalizacyjne na kwotę nie mniejszą niż 29.326 zł z wiedzą o tym, że towary te zostały zagarnięte z Hurtowni Artykułów Metalowych.Oskarżonemu Wojciechowi K. została wymierzona kara łączna 9 lat więzienia, 20.000 zł grzywny, utraty praw na okres 4 lat i przepadku całego mienia.II. Tomasza C. na podstawie:1) art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 47 § 1 lit. c) k.k. - na karę 3 lat więzienia, 30.000 zł grzywny i utraty praw na okres 3 lat za to, że w czasie od 15 kwietnia 1961 r. do lipca 1962 r. w O. jako kierownik magazynów Oddziału Hurtowni Artykułów Metalowych w G. zagarnął z powierzonego jego pieczy magazynu towary wodno-kanalizacyjne na kwotę nie mniejszą niż 29.326 zł;2) art. 286 § 2 k.k. - na karę 4 lat więzienia za to, że w czerwcu 1962 r. w O. jako kierownik magazynów Oddziału Hurtowni Artykułów Metalowych w G., w celu przysporzenia korzyści osobistej magazynierom sklepu PSS w I. z artykułami wodno-kanalizacyjnymi, nie dopełniając obowiązku natychmiastowego wystawienia i przesłania do realizacji dokumentów obciążeniowych za dostarczoną partię towarów o wartości 134.000 zł, umożliwił im ukrycie w sklepie niedoboru na szkodę wymienionej Spółdzielni;3) art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 47 § 1 lit. c) k.k. - na karę 3 lat więzienia, 10.000 zł grzywny i utraty praw na okres 3 lat za to, że w czasie od 26 lipca 1962 r. do 13 marca 1963 r. w O. i I. Tomasz C. i Franciszek S. jako odpowiedzialni za ochronę mienia w związku z zajmowanymi stanowiskami magazynierów Oddziału Hurtowni Artykułów Metalowych w G., a Jan Celestyn B. jako kierownik sklepu z artykułami wodno-kanalizacyjnymi Powszechnej Spółdzielni Spożywców w I., działając wspólnie i w porozumieniu, zagarnęli w gotówce równowartość nie ewidencjonowanych nadwyżek towarowych w kwocie nie mniejszej niż 40.000 zł na szkodę wymienionej Hurtowni.Oskarżonemu Tomaszowi C. została wymierzona kara łączna 5 lat więzienia, 40.000 zł grzywny oraz utraty praw na okres 4 lat.III. Franciszka S. na podstawie:art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) - na karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia oraz 15.000 zł grzywny za to, że w czasie od 26 lipca 1962 r. do 13 marca 1963 r. w O. i I. Tomasz C. i Franciszek S. jako odpowiedzialni za ochronę mienia w związku z zajmowanymi stanowiskami magazynierów Oddziału Hurtowni Artykułów Metalowych w G., a Jan Celestyn B. jako kierownik sklepu z artykułami wodno-kanalizacyjnymi Powszechnej Spółdzielni Spożywców w I., działając wspólnie i w porozumieniu, zagarnęli w gotówce równowartość nie ewidencjonowanych nadwyżek towarowych w kwocie nie mniejszej niż 40.000 zł na szkodę wymienionej Hurtowni.IV. Oskarżony Kazimierz S. został uniewinniony od zarzutów, że:1) w czasie od 1961 r. do marca 1963 r. w O. jako referent do spraw zaopatrzenia miejscowego Zakładu Instalacyjno-Montażowego do spraw zaopatrzenia miejscowego Zakładu Instalacyjno-Montażowego, działając wspólnie z innymi nie ustalonymi osobami, będąc odpowiedzialny z tytułu pełnionej funkcji za ochronę mienia, przywłaszczył sobie równowartość za sprzedane przez siebie różne materiały metalowe w wysokości około 20.000 zł na szkodę wymienionego Zakładu;2) dnia 25 listopada 1961 r. w O., w charakterze jak wyżej, działając w celu przysporzenia korzyści majątkowej magazynierom Oddziału Hurtowni Artykułów Metalowych w G.: Tomaszowi C. i Franciszkowi S., pozostawił do ich dyspozycji na okres jednego miesiąca pokwitowany jako rzekomo odebrany przez siebie towar o wartości około 80.000 zł, przez co umożliwił im ukrycie niedoboru magazynowego, działając w ten sposób na szkodę wymienionej Hurtowni, tj. o czyn przewidziany w art. 286 § 2 k.k.V. Tym samym wyrokiem na podstawie art. 3311 § 1 k.p.k. z -sądzono: 1) od Janusza Wojciecha K. na rzecz Powszechnej Spółdzielni Spożywców w I. kwotę 327.197 zł 89 gr. z 8% od 7 marca 1963 r. 2) od tegoż Janusza Wojciecha K. na rzecz Skarbu Państwa tytułem zwrotu wpisu stosunkowego kwotę 17.902 zł, 3) od Tomasza C. na rzecz Hurtowni Artykułów Metalowych w G. kwotę 18.888 zł z 8% od 26 lipca 1963 r.; ponadto na rzecz Skarbu Państwa tytułem zwrotu wpisu stosunkowego 1.506 zł, 4) solidarnie od Tomasza C. i Franciszka S. na rzecz Hurtowni Artykułów Metalowych w G. kwotę 40.000 zł z 8% od 13 marca 1963 r., 5) solidarnie od Tomasza C. i Franciszka S. na rzecz Skarbu Państwa tytułem zwrotu wpisu stosunkowego w kwocie 2.153 zł.Od powyższego wyroku założyli rewizje: prokurator co do oskarżonych Janusza Wojciecha K. i Kazimierza S. oraz obrońcy oskarżonych Tomasza C. i Franciszka S.Rewizje prokuratora co do oskarżonych Kazimierza S. i Janusza Wojciecha K.Co do oskarżonego Kazimierza S. rewizja prokuratora zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez uznanie, że bezsporny fakt dostarczenia przez tego oskarżonego współoskarżonemu Januszowi Wojciechowi K. partii towaru, pochodzącego z nie ustalonego źródła, celem sprzedaży w sklepie prowadzonym przez Janusza Wojciecha K., jak również bezsporne przekazanie przez oskarżonego Kazimierza S. do magazynu towarów dopiero po miesiącu od chwili zakupu i pokwitowania ich odbioru - nie wystarcza do przypisania temu oskarżonemu winy.Co do oskarżonego Janusza Wojciecha K. rewizja zarzuca rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności wobec wysokiego stopnia szkodliwości społecznej przypisanych mu czynów.W konkluzji rewizja prokuratora wnosi: co do oskarżonego Kazimierza S. - o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a co do oskarżonego Janusza Wojciecha K. - o zmianę wyroku "przez wymierzenie kary znacznie surowszej".Rewizja oskarżonego Tomasza C. zarzuca wyrokowi:1) obrazę art. 286 § 2 k.k. przez zastosowanie tego przepisu do czynu opisanego w punkcie II-2 sentencji wyroku, zamiast właściwego, zdaniem rewizji, art. 286 § 1 k.k.,2) błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez uznanie:a)że nadwyżka towarów w Hurtowni Artykułów Metalowych w G., która jest przedmiotem zagarnięcia, wynosiła 69.236 zł, gdy tymczasem wyliczenia biegłego nie stanowią pełnowartościowych danych i część z nich ma charakter hipotetyczny, przy czym wyliczenia te obejmują inny okres, niż czyni to oskarżenie,b)że złożone w śledztwie i następnie odwołane wyjaśnienia współoskarżonego Jana Celestyna B. i Franciszka S. stanowią dostateczną podstawę do przypisania winy jak w punkcie II - 1 i 3 sentencji wyroku, zwłaszcza że świadek S. nie stwierdził, żeby współoskarżony Janusz Wojciech K. wywoził towar bez dokumentów, z zeznań zaś świadka G. wyraźnie nie wynika, żeby oskarżony proponował mu wydanie nadwyżek towarowych.W konkluzji rewizja oskarżonego Tomasza C. wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Rewizja oskarżonego Franciszka S. zarzuca wyrokowi:1. obrazę art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (poz. 228) przez zastosowanie tego przepisu, gdy co najwyżej można by mówić o kwalifikacji z art. 286 § 1, 287 lub 187 k.k.,2. obrazę art. 8, 320 i 339 § 1 k.p.k. przez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających za oskarżonym,3. błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku przez uznanie, że oskarżony wspólnie ze współoskarżonym Tomaszem C. zagarnął mienie społeczne w kwocie nie mniejszej niż 40.000 zł, gdy tymczasem można by mówić co najwyżej o kwocie kilku lub kilkunastu tysięcy złotych,4. rażącą niewspółmierność kary.W konkluzji rewizja oskarżonego Franciszka S. wnosi o uchylenie wyroku, o przyjęcie, że oskarżony popełnił czyn z art. 286 § 1 k.k., i o umorzenie postępowania z mocy dekretu o amnestii z 1964 r., ewentualnie - "o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonego Franciszka S. przez przyjęcie, iż oskarżony ten dokonał zaboru mienia na kwotę około 6 tysięcy złotych, złagodzenie mu kary pozbawienia wolności do ustawowego minimum, zastosowanie wobec oskarżonego Franciszka S. wyżej cytowanych przepisów dekretu o amnestii oraz stosowną zmianę orzeczenia w zakresie zasądzonego odszkodowania w trybie art. 331 k.p.k., jak również złagodzenie temuż oskarżonemu kary grzywny".Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:I. Co do oskarżonego Kazimierza S.Rewizja prokuratora jest zasadna.a) Co do zarzutu z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. - Dz. U. poz. 228 (pkt X aktu oskarżenia).Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku dotyczącej uniewinnienia Kazimierza S. od zarzutu zagarnięcia równowartości sprzedanych przez niego różnych artykułów metalowych wynika, że Sąd Wojewódzki, opierając się na wyjaśnieniach oskarżonego Janusza Wojciecha K., przyjął za fakt ustalony, iż Kazimierz S. towary takie dostarczył do sklepu prowadzonego przez Janusza Wojciecha K. i że pochodziły one z bliżej nie ustalonego źródła.Przyjmując powyższą okoliczność za prawdziwą, Sąd jednocześnie odrzucił możliwość, żeby towary te pochodziły z kradzieży na szkodę Zakładu Instalacyjno-Montażowego w O., dochodząc do takiego stwierdzenia na tej podstawie, iż takiego wniosku wysnuwać nie można, "skoro w tych Zakładach nie zaistniał brak jakichkolwiek towarów".Jak wynika z materiałów sprawy, przewód sądowy rzeczywiście nie dostarczył bezpośrednich dowodów dopuszczenia się kradzieży przez oskarżonego Kazimierza S. Jednakże przedwczesne byłoby opieranie przeświadczenia o braku takiego działania wyłącznie na tej podstawie, że w magazynach zaopatrywanego przez Kazimierza S. Zakładu nie stwierdzono niedoborów. Doświadczenie bowiem wskazuje, że w tego typu przedsiębiorstwach, gdzie magazyn zaopatruje liczne drobne budowy, istnieją różne możliwości rozliczenia się osób materialnie odpowiedzialnych bez pozostawiania łatwo dostrzegalnych śladów nadużyć. Możliwościami takimi mógł dysponować oskarżony, który, jako referent do spraw zaopatrzenia, miał szerokie kontakty, i to zarówno na budowach, jak i wśród placówek handlowych.Dlatego też biorąc powyższe pod rozwagę, winę oskarżonego Kazimierza S. w tym zakresie należy rozpatrywać w świetle całokształtu jego działalności, o której mówił oskarżony Janusz Wojciech K., a zwłaszcza w świetle powiązań i stosunków, w jakich Kazimierz S. pozostawał z magazynierami Hurtowni Artykułów Metalowych Tomaszem C. i Franciszkiem S. Wszystkie te okoliczności należy zestawić z udowodnionym faktem dostarczenia Januszowi Wojciechowi K. przez Kazimierza S. partii towarów bliżej nie ustalonego pochodzenia oraz rozważyć, czy nie istnieją dowody wskazujące na pochodzenie tych towarów z kradzieży.W każdym razie gdyby zarzut oskarżenia co do zagarnięcia nie został udowodniony, to należy rozważyć, czy w działaniu Kazimierza S. nie mieszczą się znamiona pomocnictwa lub podżegania do przestępstwa przewidzianego w art. 10 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o zwalczaniu spekulacji i ochronie interesów nabywców oraz producentów rolnych w obrocie handlowym (Dz. U. poz. 171).Znamienne jest, że właśnie oskarżony Kazimierz S. skontaktował Janusza Wojciecha K. z Tomaszem C. Janusz Wojciech K. opisał w śledztwie, jak to poznanie wyglądało, i gdyby Sąd Wojewódzki sięgnął do tych materiałów, jak to powinien być uczynić w dążeniu do wykrycia prawdy obiektywnej, miałby pełniejszy obraz sylwetki oskarżonego Kazimierza S. i jego "obrotności" w załatwianiu spraw, harmonizującej z oskarżeniem.b) Co do zarzutu z art. 286 § 2 k.k. (pkt XI aktu oskarżenia).Sąd Wojewódzki uznał za bezsporne, że pokwitowane przez Kazimierza S. towary pozostawały w ciągu miesiąca w Hurtowni Artykułów Metalowych do dyspozycji jej magazynierów: Tomasza C. i Franciszka S. Równocześnie jednak Sąd ten doszedł do wniosku, że stało się to nie na skutek celowego działania Kazimierza S., lecz ze względu na porę zimową oraz związane z nią ciężkie warunki magazynowe i transportowe.Sąd Wojewódzki nie wziął jednak w swoich rozważaniach pod uwagę, że odbiór omawianej partii towarów został pokwitowany pod koniec listopada, a więc jesienią, gdy tymczasem towary te zostały przyjęte do magazynu Zakładu Instalacyjno-Montażowego pod koniec grudnia 1961 r., a zatem w zimie. Wypływałby stąd wniosek, że w dostarczeniu towarów do magazynu nie stały na przeszkodzie warunki istniejące w grudniu, podczas gdy rzekomo trudne warunki uniemożliwiały odebrania ich z magazynów Hurtowni w listopadzie, w porze klimatycznie łagodniejszej.Sąd Wojewódzki nie wziął ponadto pod rozwagę ważnej okoliczności, a mianowicie tego, że w tym czasie, kiedy powyższa partia towaru nie została dostarczona przez Kazimierza S. do O. i pozostawała we władaniu magazynierów Tomasza C. i Franciszka S., w magazynach prowadzonych przez nich odbywała się inwentaryzacja.II. Co do oskarżonego Janusza Wojciecha K.Rewizja prokuratora jest zasadna co do zarzutu z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. poz. 11).Zasadnicze znaczenie, jeśli chodzi o zabór mienia społecznego, ma wysokość wyrządzonej szkody, gdyż decyduje ona o kwalifikacji prawnej i w konsekwencji o wymiarze kary.Ustawa z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) w art. 1 § 1 lit. b) przewiduje przy zaborze ponad 100.000 zł karę minimum 8 lat więzienia. Stąd wręcz niezrozumiałe jest wymierzenie oskarżonemu Januszowi Wojciechowi K. kary 9 lat więzienia za zagarnięcie przeszło 327 tysięcy złotych.Specyficzną wymowę ma przy tym ustalona okoliczność, że oskarżony Janusz Wojciech K. wydawał zagarnięte pieniądze na wódkę i libacje lub "prezenty" dla urzędników, przy czym działał tak dość długo, bo około 2 lat, a co Sąd Wojewódzki pominął zupełnie przy wymiarze kary.Zaostrzenie kary do 11 lat więzienia za przestępstwo opisane w pkt I-1) sentencji zaskarżonego wyroku (art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. - Dz. U. poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. poz. 11) jest uzasadnione stopniem winy oskarżonego. Biorąc zaś pod uwagę jego młody wiek i przyznanie się do winy, a z drugiej strony popełnienie innych przestępstw w tym samym czasie, zastosowano - przy orzeczeniu kary łącznej - zasadę absorpcji, jako najbardziej korzystną dla oskarżonego.Należało również w sposób prawidłowy zaliczyć oskarżonemu Januszowi Wojciechowi K. okres tymczasowego aresztowania od 11 marca 1963 r., gdyż w tym dniu został on zatrzymany.III. Co do oskarżonego Franciszka S.Rewizja, kwestionująca winę tego oskarżonego z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. poz. 228), nie jest zasadna.Oskarżony ten wyjaśnił m. in. w śledztwie, że mając nadwyżkę towarów w magazynie, dawał je do sprzedania Janowi Celestynowi B., a ten po jakimś czasie lub od razu wręczał mu w zamian pieniądze.Z wyjaśnień tych wynika zatem, że oskarżony dopuszczał się zaboru mienia społecznego, wobec czego zastosowanie kwalifikacji chroniącej mienie społeczne nie może budzić zastrzeżeń. Na temat tych wyjaśnień, wiążących się z wyjaśnieniami Jana Celestyna B. ze śledztwa i Janusza Wojciecha K., jest mowa w innym miejscu tego wyroku. Sąd Wojewódzki miał podstawy do przypisania oskarżonemu winy, tak jak to uczynił. Przy wspólnym zaborze mienia społecznego globalna kwota szkody obciąża każdego ze sprawców, a że oskarżony działał wspólnie z Tomaszem C., wynika to w sposób oczywisty z przytoczonych wyjaśnień Jana Celestyna B. i oskarżonego.Odpowiednią wymowę w tej mierze mają również wyjaśnienia Janusza Wojciecha K., który podał: "(...) w listopadzie Jan Celestyn B. powiedział mi, że Tomasz C. jest zbyt chciwy i lepiej pertraktować z Franciszkiem S."Przy wymiarze kary wzięto pod uwagę również dodatkowe okoliczności przemawiające na korzyść oskarżonego Franciszka S., a mianowicie:1) niemal bezpośrednio po uchyleniu aresztu tymczasowego zaczął on pracować w Przedsiębiorstwie Budownictwa Przemysłowego w O. jako monter samochodowy i ze swoich obowiązków wywiązuje się bez zarzutu,2) jednocześnie uczy się w Technikum Mechaniczno-Budowlanym dla Pracujących w O.Wobec braku wyłączeń przewidzianych w art. 7 dekretu z 1964 r. o amnestii, należało wymierzoną Franciszkowi S. karę pozbawienia wolności odpowiednio złagodzić na podstawie właściwych przepisów amnestii. Poza tym należało na poczet złagodzonej kary pozbawienia wolności zaliczyć faktyczny okres tymczasowego aresztowania od dnia 3 kwietnia 1963 r. do dnia 27 marca 1964 r.IV. Co do oskarżonego Tomasza C.Rewizja oskarżonego Tomasza C. nie jest trafna.a) Co do zarzutu z art. 286 § 2 k.k. (pkt II-2) sentencji wyroku.Wbrew wywodom rewizji nie budzi zastrzeżeń zastosowanie kwalifikacji z art. 286 § 2 k.k. do czynu opisanego w punkcie V aktu oskarżenia, gdyż w pojęciu korzyści osobistych nie mieszczą się wyłącznie tego rodzaju zjawiska, jak osiągnięcie orderu, odznaczenia, wyróżnienia, pochwały. Wszystko to bowiem, co jest korzyścią, a nie jest korzyścią majątkową, stanowi korzyść osobistą.Przez pojęcie korzyści osobistej należy zatem rozumieć również uniknięcie kłopotów, trosk, przykrości i innych podobnych zjawisk, a jest oczywiste, że ujawnienie niedoboru pociąga za sobą z reguły co najmniej przykrości dla osoby odpowiedzialnej za spowodowanie takiego niedoboru. Podobnie zresztą korzyść majątkowa polega nie tylko na zwiększeniu majątku, lecz także na zmniejszeniu stanu biernego.Warto w tym miejscu zauważyć, że w podobnej sprawie jak niniejsza Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 31 lipca 1957 r. (IV K 511/57) stwierdził: "Uniknięcie ujawnienia niedoboru dla osoby ponoszącej odpowiedzialność za zaistnienie niedoboru jest zarówno korzyścią osobistą, jak i korzyścią majątkową".Pogląd taki wynika również z innych wyroków Sądu Najwyższego (np. wyrok z 31 grudnia 1957 r. II K 951/75).Opierając się na materiałach dowodowych sprawy, należało jednak powyższy wyrok w zaskarżonej części poprawić w ten sposób, że oskarżony Tomasz C. przypisanym mu czynem za przestępstwo z art. 286 § 2 k.k. działał w celu osiągnięcia korzyści zarówno majątkowej, jak i osobistej dla oskarżonego Janusza Wojciecha K.b) Co do zarzutu z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (pkt II-1 i 3 wyroku).Biegły J. złożył w śledztwie obszerną opinię, w której wyliczył kwotę mogącą obciążyć oskarżonego, rozbijając ją na 3 pozycje: A, B, C - a to stosownie do źródeł pochodzenia nadwyżek.Biegły ten stwierdził na rozprawie, że jeśli chodzi o pozycję C, to rozmiary nadwyżek nie mogą być ściśle ustalone.Co do pozycji B biegły podał, że ustalenia jego mogą być uznane "ewentualnie za niewzruszalne", natomiast co do ustaleń pozycji A uznał je za niewzruszalne.Kwota, jaką Sąd Wojewódzki obciążył oskarżonego, mieści się w pozycji A. Kwota powyższa nie jest wcale hipotetyczna, wątpliwa. Obciąża ona bezwarunkowo oskarżonego. Okoliczność zaś, że do dalszych pozycji, tj. B i C, nasuwają się zastrzeżenia, nie może mieć znaczenia, skoro tymi pozycjami Sąd Wojewódzki nie obciążył oskarżonego.Rację ma rewizja twierdząc, że wyliczenia biegłego J. dotyczą lat 1960-1963, gdy tymczasem oskarżenie i skazanie ogranicza się do lat 1961-1963. Nie oznacza to jednak, żeby wyliczenia te były niemiarodajne.Biegły stwierdził, że "przedmiotem nielegalnego wydania z Oddziału Hurtowni w G. mogły być towary" - i tu wyliczył 6 pozycji, powołując się na załączniki bliżej określające te pozycje.Powstanie nadwyżek i możność ich zagarnięcia w 1960 r. nie oznacza, że istotnie już w tym czasie oskarżony rozpoczął zagarnięcie, a nie od czasu kontaktów z Januszem Wojciechem K.Gdyby zaś przyjąć, że oskarżony ten zaczął działać na własną rękę, to jest oczywiste, że nie byłoby to dlań korzystne. Z tego względu można mieć wątpliwości, czy tego rodzaju zarzut postawiony został w interesie oskarżonego (art. 373 § 3 k.p.k.).Uznając, że Sąd Wojewódzki wadliwie ustalił początek czynu, nie ma przeszkód do usunięcia tego uchybienia w instancji rewizyjnej, albowiem nie pogorszyłoby to - realnie rzecz biorąc - sytuacji oskarżonego i dlatego nie sprzeciwiałoby się zakazowi reformationis in peius.Sąd Wojewódzki zastanawiał się nad wiarygodnością wyjaśnień współoskarżonych Jana B. i Franciszka S. złożonych w śledztwie, obciążających oskarżonego. Uznając je za prawdziwe, Sąd Wojewódzki nie wykazał błędu logicznego ani faktycznego. Stąd też stanowisko to jest nie do podważenia, jako chronione art. 9 k.p.k., zwłaszcza że tenże Sąd przekonująco uzasadnił, dlaczego oparł się właśnie na tych wyjaśnieniach.Uderza tu zwłaszcza zgodność wyjaśnień Jana B., Franciszka S. i Janusza Wojciecha K. oraz ujawnienie w sklepie nr 5 PSS obcych towarów przy możliwości ich pochodzenia z magazynu oskarżonego - w zestawieniu z faktem, że zarówno Jan B., jak i Franciszek S. nie potrafili przekonywająco wytłumaczyć na rozprawie zmiany swych wyjaśnień. Trudno bowiem przyjąć, żeby np. Franciszek S., człowiek pełnoletni i ojciec rodziny, posiadający wykształcenie w zakresie 9 klas szkoły ogólnokształcącej, obciążał oskarżonego i siebie tylko dlatego, że chciał iść na rękę organom ścigania i jak najszybciej doprowadzić śledztwo do końca.Wbrew wywodom rewizji, zeznania świadka S. dają podstawę do przyjęcia, że Janusz Wojciech K. wywoził nielegalnie, bez dokumentacji towary, skoro świadek ten dostrzegł na samochodzie przewożącym dla Janusza Wojciecha K. takie artykuły, na jakie nie wypisywał zlecenia, a na zwróconą uwagę tenże Janusz Wojciech K. powiedział: "Cicho, bo się wyda".Również zeznania świadka G. (zwłaszcza w zestawieniu z dalszymi okolicznościami sprawy) dają podstawę do przyjęcia, że oskarżony oferował temuż świadkowi nadwyżki. Świadek G. podał bowiem, że oskarżony pytał się, dlaczego świadek ten osobiście nie odbiera towarów, dając tym samym do zrozumienia, że otrzymałby lepszy towar, że może dysponować nadwyżkami.Zeznania świadków zostały zatem należycie ocenione przez Sąd Wojewódzki jako dowody harmonizujące i podtrzymujące wyjaśnienia Janusza Wojciecha K., Jana B. i Franciszka S., a tym samym umacniające przekonanie o winie oskarżonego, podobnie jak zeznania świadka G., czy nawet wyjaśnienia samego oskarżonego, gdy mówi o powstawaniu nadwyżek.Należało w sposób prawidłowy zaliczyć oskarżonemu Tomaszowi C. okres tymczasowego aresztowania od 3 kwietnia 1963 r., gdyż w tym dniu został on faktycznie zatrzymany.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.