III KR 256/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Komorniczak (sprawozdawca). Sędziowie: K. Grzebuła, A. Szwacha (sędzia SW del. do SN).Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Olborski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Stanisława N., oskarżonego z art. 148 § 1 k.k., Jacka W., oskarżonego z art. 158 § 3 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez obrońców od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koninie z siedzibą w Słupcy z dnia 28 kwietnia 1977 r.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Koninie z siedzibą w Słupcy wyrokiem z dnia 28 kwietnia 1977 r. skazał:1) Stanisława N. na podstawie art. 148 § 1 k.k. na karę 12 lat pozbawienia wolności za to, że dnia 2 stycznia 1977 r. w B., działając wspólnie z Jackiem W., wziął udział w pobiciu Ryszarda K., używając niebezpiecznego narzędzia w postaci sztachety od płotu, którą, trzymając oburącz, uderzył Ryszarda K. w głowę, powodując uraz w prawą okolicę skroniową głowy z następującym złamaniem kości podstawy czaszki i stłuczenia mózgu, w następstwie których to obrażeń nastąpiła śmierć pokrzywdzonego;2) Jacka W. na podstawie art. 158 § 3 k.k. w związku z art. 10 § 3 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności za to, że dnia 2 stycznia 1977 r. w B., działając wspólnie ze Stanisławem N., wziął udział w pobiciu Ryszarda K., używając niebezpiecznego narzędzia w postaci sztachety od płotu, w następstwie którego to pobicia Ryszard K. poniósł śmierć (...).Od tego wyroku wnieśli rewizje obrońcy oskarżonych.Obrońca oskarżonego Stanisława N. podnosi zarzut:a) obrazy przepisów prawa materialnego, polegającej na nadaniu czynowi przypisanemu oskarżonemu kwalifikacji z art. 148 § 1 k.k. zamiast z art. 158 § 3 k.k. w związku z art. 159 k.k., mimo że ustalone przez sąd okoliczności działania oskarżonego nie dają podstaw do przyjęcia, iż działał on z zamiarem ewentualnym pozbawienia życia Ryszarda K.;b) błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegającego na wyrażeniu poglądu, że okoliczności ujawnione na przewodzie sądowym dają podstawę do przyjęcia, iż oskarżony uderzył Ryszarda K. sztachetą trzymaną oburącz w głowę, powodując u niego obrażenia, w wyniku których nastąpiła śmierć Ryszarda K., przez co dopuścił się zbrodni zabójstwa, jakkolwiek okoliczności te rozważone we wzajemnym powiązaniu prowadzą do całkowicie pewnego wniosku, że oskarżony dopuścił się czynu określonego w art. 158 § 3 k.k. w związku z art. 159 k.k.,i wnosi o zmianę wyroku Sądu Wojewódzkiego przez nadanie czynowi przypisanemu oskarżonemu kwalifikacji z art. 158 § 3 k.k. w związku z art. 159 k.k. i wymierzenie oskarżonemu z tego przepisu stosownie łagodniejszej kary albo o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Obrońca oskarżonego Jacka W. zarzuca wyrokowi obrazę przepisów prawa materialnego - art. 158 § 3 k.k. wskutek uznania, że działanie oskarżonego Jacka W. wyczerpuje znamiona występku opisanego w tym artykule, błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na ustaleniu, że działanie oskarżonych Jacka W. i Stanisława N. następowało niemal jednocześnie, rażącą niewspółmierność kary pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu Jackowi W. w stosunku do stopnia jego winy, jak też wobec faktu, że jego działanie nie pozostawało w bezpośrednim związku przyczynowym ze skutkiem w postaci śmierci człowieka, i wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku oraz uznanie oskarżonego Jacka W. za winnego występku określonego w art. 159 k.k. oraz wymierzenie mu za ten czyn odpowiednio łagodniejszej kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy uznał, że obie rewizje nie są zasadne. Rozważając okoliczności zabójstwa Ryszarda K., sąd pierwszej instancji - wbrew twierdzeniom autora rewizji - dokonał wnikliwej analizy zebranych dowodów i na tej podstawie zasadnie uznał, że oskarżony Stanisław N. był sprawcą uderzenia sztachetą w głowę pokrzywdzonego Ryszarda K., na skutek czego została złamana kość sklepienia i podstawy czaszki po stronie prawej, co spowodowało zgon pokrzywdzonego.Sam oskarżony, składając kilkakrotnie wyjaśnienia w czasie postępowania przygotowawczego, przyznał się do uderzenia sztachetą pokrzywdzonego, który po tym ciosie upadł na ziemię. Rodzaj zadanych ran wskazuje na to, że powstały one od ciosu zadanego twardym przedmiotem. Kilka świadków, zeznających w tej sprawie, kategorycznie stwierdziło, że oskarżony Stanisław N. uderzył w głowę sztachetą Ryszarda K., przy czym cios był bardzo silny, zadany z obu rąk (...). Oprócz tego wielu innych świadków, obserwujących zajście, stwierdziło, że oskarżony Stanisław N. urwał z płotu sztachetę i miał ją w ręce. W tych warunkach sąd pierwszej instancji miał wystarczające podstawy dowodowe do przypisania oskarżonemu Stanisławowi N. zarzucanego mu czynu.Wbrew twierdzeniom rewizji sąd pierwszej instancji rozważył okoliczności uzasadniające przyjęcie, że oskarżony Stanisław N., uderzając pokrzywdzonego, przewidywał możliwość nastąpienia skutku w postaci śmierci Ryszarda K. i na to się godził. Przemawiała za tym siła ciosu, użycie narzędzia mogącego wywołać skutek śmiertelny, miejsce uderzenia - skroń oraz szczególnie agresywna postawa oskarżonego. Sąd Najwyższy podzielił pogląd sądu pierwszej instancji wyrażony na ten temat w uzasadnieniu wyroku.Obrońca oskarżonego, twierdząc, że oskarżony po zadaniu śmiertelnego ciosu pozostał na miejscu i nie uciekał, przeoczył zeznania wielu świadków, którzy stwierdzili, że Stanisław N. po uderzeniu pokrzywdzonego uciekł z miejsca wypadku (...).Sam zresztą oskarżony zdawał sobie sprawę z konsekwencji, jakie mu grożą z powodu uderzenia pokrzywdzonego, i ujawnił to przed świadkiem Jana S.Niesłuszny jest zarzut rewizji obrońcy oskarżonego Jacka W. obrazy przepisu art. 158 § 3 k.k. wskutek uznania możliwości przewidywania przez oskarżonego następstwa pobicia w postaci śmierci pokrzywdzonego. Z uzasadnienia rewizji wynika, że jej autor powinność przewidywania tego następstwa łączy ze sposobem działania oskarżonego Jacka W.W związku z tym należy stwierdzić, że sprawca odpowiada na podstawie art. 158 § 3 k.k. nie tylko wtedy, gdy miał możność i powinność przewidywania śmiertelnego skutku będącego następstwem działania zidentyfikowanego sprawcy bójki lub pobicia, ale również wtedy, gdy śmierć jest następstwem bójki lub pobicia nawet bez ustalenia sprawcy zadania śmiertelnego ciosu. Nie ulega wątpliwości, że obaj oskarżeni posłużyli się niebezpiecznymi narządziami w postaci wyrwanych z płotu sztachet. Dawało to podstawę do przewidywania, że użycie tych narzędzi może zakończyć się tragicznie. Możliwość i powinność przewidywania skutku śmiertelnego w następstwie użycia takich narzędzi są dostępne każdemu człowiekowi o przeciętnym poziomie intelektualnym. Nie przekraczało to możliwości i oskarżonego Jacka W.Przeciwnie, stosunkowo często zdarzające się bójki i pobicia z użyciem niebezpiecznego narzędzia, kończące się tragicznie, stwarzały w świadomości oskarżonego Jacka W. powinność przewidzenia takiego skutku. Nie chodzi przy tym o to, że możliwość i powinność przewidywania śmierci łączyła się z działaniem samego oskarżonego Jacka W. (...) Możliwość i powinność przewidywania śmierci w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 158 § 3 k.k. odnosi się także do następstw działania każdego uczestnika bójki lub pobicia, w konkretnym zaś wypadku do następstwa działania oskarżonego Stanisława N.Nie można zgodzić się z zarzutem autora rewizji, że sąd pierwszej instancji błędnie uznał, iż działania oskarżonych Jacka W. i Stanisława N. łączyły się z sobą w czasie i stanowiły jedność w myśl art. 158 k.k. Za słusznością stanowiska sądu pierwszej instancji przemawiają dowody z zeznań świadków Piotra K., Zdzisława W. i Eugeniusza Z. Świadkowie ci zeznali, że oskarżeni w tym samym czasie sięgnęli po sztachety, zaatakowali chłopców drugiej grupy, z tym tylko, że Ryszarda K. pierwszy uderzył oskarżony Jacek W. Uderzenie przez Stanisława N. stanowi drugi fragment zdarzenia, następujący w czasie zaraz po pierwszym i stanowiący z nim całość czynu w myśl art. 158 § 3 k.k. (...).