III KRn 10/53

SentencjaSąd Najwyższy przy udziale Prokuratora Generalnej Prokuratury po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 1953 roku sprawy Marii D., oskarżonej z art. 286 § 2 i 187 k. k. - na podstawie art. 375, 383 pkt. 3, 388 uchyla zaskarżony wyrok Sądu Powiatowego ... i wyrok Sądu Wojewódzkiego w ... i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu ...Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w ... Maria Dz. została uznana winną dokonania czynów z art. 286 § 2 k. k. i 187 k. k., popełnionych przez to, że jako kierowniczka sklepu:1) przywłaszczyła sobie kwotę 10.433,20 zł.2) podrobiła dowód wpłaty do Narodowego Banku Polskiego na sumę zł 6.097.-.Sąd Powiatowy za pierwszy z przypisanych czynów wymierzył oskarżonej karę 1 roku więzienia, za drugi karę 6 miesięcy więzienia, orzekając karę łączną 1 roku więzienia. Sąd Wojewódzki w ... wyrokiem z dnia 27.X.1952 r. zatwierdził wyrok Sądu Powiatowego.Wyroki powyższe zaskarżył w drodze rewizji nadzwyczajnej Prokurator Generalny wnosząc o uznanie wymiaru kary za rażąco łagodny i wymierzenie oskarżonej kary surowszej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przy wymiarze kary w sprawie niniejszej Sąd Powiatowy podniósł jako okoliczności obciążające a) znaczną szkodliwość społeczną przestępstwa popełnionego przez oskarżoną i b) nasilenie woli przestępczej oskarżonej, która w stosunkowo krótkim okresie czasu przywłaszczyła sobie ponad 10.000 zł.Jeżeli do tego dodać, iż oskarżona nie powstrzymała się przed fałszerstwem dokumentu w celu ukrycia swego przestępstwa (co również przyjmuje zaskarżony wyrok) - to uznać należy, iż okoliczności te silnie ciążą na winie oskarżonej i tylko bardzo poważne okoliczności łagodzące mogłyby uzasadnić wielce łagodny wymiar kary.Jakie tedy okoliczności łagodzące powołuje Sąd Powiatowy?a) niekaralność, b) przyznanie się do winy i "wyjątkowo szczerą skruchę" wykazaną na rozprawie sądowej, c) wczesną utratę rodziców (oskarżona urodziła się w r. 1919, ojciec jej umarł kiedy miała 13 lat, a matka kiedy miała lat 19), d) trudności życiowe w latach okupacji i deprawujący wpływ tego okresu.Wpływ okoliczności obciążających i łagodzących na wymiar kary, stopień ich uwzględnienia oraz ich polityczna i moralno-klasowa ocena, stanowią jedną z najtrudniejszych czynności wymiaru sprawiedliwości. Niepodobna tego swoistego "przerachowania" stopnia winy na wymiar kary odrywać od żywego procesu sądowego, sędziowskiego postrzegania i rozumowania w zetknięciu z konkretną materią sprawy. Zestawienie jednak przytoczonych przez sąd okoliczności obiektywnych sprawy (rodzaj i rozmiar przestępstwa, sposób jego dokonania, wiek i właściwości osobiste sprawcy) z przytoczonymi okolicznościami łagodzącymi nasuwa poważne wątpliwości co do prawidłowości oceny stopnia winy sprawcy przy ustalonych przez Sąd okolicznościach faktycznych czynu i zastosowanej przez Sąd kwalifikacji prawnej.Miliony ludzi z trudem przebijających się przez życie w warunkach państwa burżuazyjnego i okupacji, wcześnie osieroconych itd., a więc tych, którzy przebyli podobną, co i oskarżona, drogę życiową, ofiarnie i uczciwie pracują dla wspólnego dobra narodu, nie uciekając się do rozkradania mienia społecznego i hamowania procesu budownictwa socjalistycznego w imię dobrobytu ogólnego. Nie można przeto uznać przytoczonych przez Sąd okoliczności łagodzących za momenty tak swoiste i do tego stopnia indywidualizujące rozpoznawany przez Sąd przypadek, iżby uzasadniały one wymierzenie oskarżonej kary jednego roku więzienia za przestępstwo zagrożone przez ustawę do 10 lat więzienia i 6 miesięcy więzienia za przestępstwo zagrożone karą do 5 lat więzienia, a kary łącznej jednego roku więzienia czyli w najniższym dopuszczonym przez ustawę rozmiarze.W tych warunkach zaskarżony wyrok nie może być utrzymany w mocy z powodu jaskrawej dysproporcji pomiędzy czynem przypisanym oskarżonej (i stopniem jej zawinienia) a stopniem potępienia sprawcy (i wymiarem kary).Sąd Najwyższy uchylając przeto wyrok uznał za konieczne ponowne jej osądzenie przez Sąd pierwszej instancji.