III KRn 864/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty. Sędziowie: F. Korzeń, M. Stępczyński (sprawozdawca). Prokurator: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Anny J. skazanej za przestępstwo z art. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. (Dz. U. Nr 12, poz. 61) i art. 150 § 1 k.k., po rozpoznaniu złożonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 13 lutego 1958 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3 i 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i sprawę Anny J. przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Koszalinie do ponownego rozpoznania rewizji oskarżonej.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Słupsku z dnia 25 sierpnia 1957 r. Anna J. skazana została na 2 lata więzienia z art. 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. (Dz. U. Nr 12, poz. 61) za dokonanie bezprawnego zabiegu przerwania ciąży u Ewy J. oraz na 3 miesiące aresztu z art. 150 § 1 k.k. za to, że będąc uprzedzona, iż zostanie aresztowana, zbiegła z gmachu Prokuratury Powiatowej w S.Jako karę łączną Sąd wymierzył oskarżonej Annie J. 2 lata więzienia.Od tego wyroku założyła rewizję oskarżona, wnosząc o zastosowanie do czynu z art. 4 wymienionej wyżej ustawy przepisu art. 20 § 2 k.k. i uniewinnienie z zarzutu dokonania przestępstwa z art. 150 § 1 k.k.Zawiadomiona prawidłowo o terminie rozprawy rewizyjnej, wyznaczonej na dzień 13 lutego 1958 r., oskarżona Anna J. przedstawiła przez swego obrońcę zaświadczenie lekarskie, stwierdzające obustronne zapalenie płuc, oraz prośbę o odroczenie rozprawy celem umożliwienia jej wzięcia udziału w rozprawie rewizyjnej.Sąd Wojewódzki w Koszalinie wniosku tego nie uwzględnił, nie uzasadniając z naruszeniem przepisu art. 44 § 2 k.p.k. swego stanowiska w tym względzie, i sprawę rozpoznał, utrzymując wyrok Sądu I instancji w mocy.Obecnie Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wniósł na korzyść oskarżonej rewizję nadzwyczajną, zarzucając wyrokowi Sądu Wojewódzkiego mogące mieć wpływ na treść wyroku naruszenie praw oskarżonej do obrony, a to wobec rozpoznania sprawy mimo usprawiedliwionej nieobecności oskarżonej i jej wniosku o odroczenie rozprawy rewizyjnej.W związku z tym zarzutem rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Koszalinie, jako rewizyjnemu, do ponownego rozpoznania rewizji oskarżonej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Sąd Najwyższy uznał zasadność rewizji nadzwyczajnej z następujących powodów:Rozpoznając rewizję oskarżonej w nieobecności tejże, mimo że nieobecność ta była usprawiedliwiona i mimo że oskarżona prosiła o odroczenie rozprawy, wyrażając przez to wolę uczestniczenia w rozprawie rewizyjnej, Sąd Wojewódzki pogwałcił w ten sposób prawo oskarżonej do obrony. Nie zmienia tego faktu obecność na rozprawie rewizyjnej obrońcy.Wprawdzie zgodnie z przepisem art. 380 § 1 k.k. oskarżonego nie wzywa się na rozprawę rewizyjną, lecz jedynie powiadamia o jej terminie, paragraf zaś 3 tegoż artykułu zezwala na rozpoznanie sprawy mimo niestawiennictwa stron, jednakże z powyższego bynajmniej nie wynika, by ustawodawca pozbawiał oskarżonego prawa osobistego uczestniczenia w rozprawie rewizyjnej obok swego obrońcy.Przemawia za tym dyspozycja art. 381 § 2 k.p.k. uprawniająca strony, a więc i oskarżonego, do składania wyjaśnień, oświadczeń i wniosków, ustnie lub na piśmie, jak również przepis art. 389 § 2 k.p.k., przewidujący możność uzupełnienia przewodu sądowego w instancji rewizyjnej Sądu Wojewódzkiego.Oskarżony więc, jak wynika z powyższego, ma pełne prawo uczestniczenia w rozprawie rewizyjnej, i to nie tylko uczestniczenia biernego, ale i aktywnego. Odstępstwo od tej zasady dotyczy jedynie oskarżonych aresztowanych i jest podyktowane względami czysto technicznymi.Oskarżona Anna J. powoływała się na słabą znajomość języka polskiego i niezrozumienie w związku z tym sensu ustawy z dnia 27 kwietnia 1956 r. o warunkach dopuszczalności przerywania ciąży (Dz. U. Nr 12, poz. 61). Sąd rewizyjny, nie mając osobistego kontaktu z oskarżoną, zajął w tym zakresie niekorzystne dla niej stanowisko, nie jest bowiem wyłączone, że obecność oskarżonej na rozprawie rewizyjnej mogła doprowadzić Sąd II instancji do odmiennego w tej materii poglądu.Dlatego też uchybienie Sądu polegające na uniemożliwieniu oskarżonej wzięcia udziału w rozprawie rewizyjnej należy zaliczyć do uchybień mogących mieć wpływ na treść wyroku i pociągających za sobą konieczność jego uchylenia.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.