III KZ 126/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Korzeń.Sędziowie: M. Bogusławski, M. Szczepański (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Radomira J., oskarżonego z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) i art. 11 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224), po rozpoznaniu zażalenia założonego przez Prokuratora Wojewódzkiego w Poznaniu na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 17 listopada 1964 r. o zwrocie akt oskarżycielowi publicznemu w trybie art. 305 § 1 k.p.k., na podstawie art. 358 i 305 § 1 i 2 k.p.k. postanowiłuchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do merytorycznego rozpoznania.Radomir J. został oskarżony o to, że:1. w okresie od 12 sierpnia 1957 r. do 30 kwietnia 1960 r. w K., przeprowadzając elektryfikację tejże wsi, pobrał od miejscowego Komitetu Elektryfikacyjnego na podstawie przedstawionych do realizacji faktur łączną kwotę 389.145 zł, podczas gdy faktyczna wartość robót przez niego wykonanych wynosiła 168.385 zł, w związku z czym wyłudził na szkodę wymienionego Komitetu kwotę 220.760 zł, tj. o przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r.;2. w okresie od 12 sierpnia 1957 r. do 10 maja 1960 r. w S., działając w tym samym charakterze i w ten sposób, wyłudził od miejscowego Komitetu Elektryfikacyjnego kwotę 68.435 zł 03 gr stanowiącą różnicę między pobraną na podstawie faktur gotówką w wysokości 299.600,03 zł a wartością faktycznie wykonanych prac ustalonych na łączną kwotę 231.165 zł, tj. o przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w związku z art. 1 § 1 lit. a) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r.;3. w okresie od 12 kwietnia do 24 czerwca 1957 r. w O., działając w tym samym charakterze i w ten sam sposób, wyłudził od miejscowego Komitetu Elektryfikacyjnego kwotę 67.430,50 zł stanowiącą różnicę między pobraną na podstawie faktur gotówką w wysokości 246.373,50 zł a wartością faktycznie wykonanych prac ustalonych na 178.943 zł, tj. o przestępstwo z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r.;4. w okresie od lipca do listopada 1960 r. w T. i na terenie powiatu t., nie posiadając zezwolenia właściwych władz, wykonywał usługi instalacyjno-elektryczne, tj. o przestępstwo z art. 11 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224);5. w dniu 25 sierpnia 1960 r. w B. wyłudził od miejscowego Komitetu Elektryfikacyjnego kwotę 4.252 zł stanowiącą różnicę między pobraną na elektryfikację zaliczką w wysokości 5.300 zł a wartością faktycznie wykonanych prac na kwotę 1.048 zł, tj. o przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.Wyrokiem z dnia 30 lipca 1983 r. Radomir J. został uznany za winnego tego, że:1. w okresie od 12 sierpnia 1957 r. do 30 kwietnia 1960 r. w K., przeprowadzając elektryfikację rolniczego zespołu spółdzielczego i wsi, wyłudził od Komitetu Elektryfikacyjnego kwotę co najmniej 14.880 zł w wyniku podwyższenia ilości zużytego materiału, tj. przestępstwa z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. i za to z mocy art. 1 § 1 cytowanej ustawy oraz art. 47 § 2 k.k. skazany został na karę 2 lat więzienia i 20.000 zł grzywny z utratą praw na okres 2 lat;2. w okresie od 12 kwietnia do 24 czerwca 1957 r. w G., przeprowadzając elektryfikację RZS i wsi, wyłudził co najmniej 24.803 zł w wyniku podwyższonych w fakturach cen i na to z mocy art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 11, poz. 68} oraz art. 42 § 2 i 47 § 2 k.k. skazany został na 2 lata więzienia i 20.000 zł grzywny i utratę praw na 2 lata;3. za czyn opisany pod punktem IV aktu oskarżenia został skazany z mocy art. 11 ustawy z dnia 1 lipca 1958 r. (Dz. U. Nr 45, poz. 224) na 5.000 zł grzywny.Łącznie z mocy art. 31 i 33 k.k. Sąd wymierzył oskarżonemu Radomirowi J. 3 lata więzienia, 30.000 zł grzywny i utratę praw na 2 lata.Od zarzutu opisanego pod pkt II i V aktu oskarżenia Radomir J. został uniewinniony.W wyniku rewizji założonych przez Prokuratora Wojewódzkiego i oskarżonego Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 10 grudnia 1953 r. zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy postanowieniem z dnia 17 listopada 1964 r. (po wysłuchaniu wyjaśnień oskarżonego) Sąd Wojewódzki w Poznaniu zwrócił akta sprawy Prokuraturze Wojewódzkiej w Poznaniu celem uzupełnienia śledztwa (art. 305 § 1 k.p.k.).Na postanowienie to Prokurator Wojewódzki złożył zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do merytorycznego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:I. Zwrot sprawy do uzupełnienia śledztwa może nastąpić w wypadku równoczesnego spełnienia dwóch przesłanek:1) braki w śledztwie muszą być istotne, a więc takie, które mają zasadnicze znaczenie dla zarzutu aktu oskarżenia;2) braki te muszą być tego rodzaju, że na rozprawie nie można i ich uzupełnić.Przesłanki te nie są spełnione w niniejszej sprawie, albowiem akt oskarżenia konkretyzuje zarzuty przeciwko oskarżonemu Radomirowi J., podaje wysokość kwot, których zagarnięcie zarzuca oskarżonemu, określając zarazem sposób, w jaki oskarżony - zdaniem oskarżyciela publicznego - popełnił zarzucane mu przestępstwa, oraz powołuje się na dowody, które stały się podstawą oskarżenia.Rzeczą Sądu Wojewódzkiego będzie ocena materiału dowodowego i zajęcie stanowiska co do trafności lub nietrafności tez aktu oskarżenia.Wnikliwe i dokładne przeprowadzenie przewodu sądowego a następnie ocena każdego dowodu i - w konsekwencji - wyprowadzenie wniosków co do winy lub jej braku oraz oceny prawnej działania oskarżonego należą do sądu orzekającego, kwestia zaś ewentualnej długotrwałości postępowania sądowego nie może być w żadnym razie argumentem, na podstawie którego można podejmować decyzję w trybie art. 305 § 1 k.p.k. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego, że w uzasadnieniu aktu oskarżenia zawarte są pewne wewnętrzne i sprzeczności, jednakże sprzeczności te nie są "istotnymi brakami w śledztwie".Nietrafny wniosek wysnuł Sąd Wojewódzki z wytycznych zawartych w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 grudnia 1963 r., pomijając jednak okoliczność, że gdyby przy rozpoznawaniu sprawy Sąd Najwyższy uznał, iż zachodzą istotne braki w śledztwie, to uchyliłby wyrok Sądu Wojewódzkiego zgodnie z treścią art. 388 § 2 k.p.k. i przekazał sprawę prokuraturze. O trafności tego stanowiska świadczy dobitnie następujące sformułowanie zawarte w uzasadnieniu tego wyroku: "Rzeczą Sądu Wojewódzkiego przy ponownym rozpoznaniu będzie ustalenie, jakie kwoty oskarżony pobrał na przeprowadzenie elektryfikacji w K., S. i O. i jaką wartość stanowią wykonane przezeń prace oraz jakie kwoty nadpłacone mogą być wynikiem pomyłek czy wątpliwości, a jakie są objęte niewątpliwym zamiarem zagarnięcia, przy wykorzystaniu istniejącego chaosu i zupełnego braku kontroli".Skoro zatem brak jest w sprawie niniejszej (nie wykazał tego Sąd Wojewódzki ani w postanowieniu z dnia 17 lutego 1964 r., ani też w postanowieniu z dnia 1 grudnia 1964 r.) istotnych braków w śledztwie i skoro ewentualne nieścisłości i niedokładności w śledztwie bądź sprzeczności w uzasadnieniu aktu oskarżenia mogą być usunięte w toku rozprawy sądowej - należało zaskarżone postanowienie uchylić i sprawę przekazać do merytorycznego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu.