III KZ 187/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Cieślak. Sędziowie: dr K. Mioduski (sprawozdawca), A. Żylewicz. Prokurator Prokuratury Generalnej: R. Wnękowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Elżbiety K. dotyczącej odszkodowania (art. 487 k.p.k.), po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 30 września 1972 r. i po odczytaniu wniosku prokuratora postanowiłutrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym orzeczeniem Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowił nie uwzględnić wniosku Elżbiety K. o przyznanie jej odszkodowania za niesłuszne skazanie.Pełnomocnik wnioskodawczyni wywodzi w zażaleniu, że została ona niesłusznie skazana wyrokiem Sądu Powiatowego dla m. Poznania w Poznaniu z dnia 28 lipca 1970 r., wskutek skazania poniosła szkodę materialną oraz krzywdę moralną, ponieważ zaś wyrok ten został uchylony w trybie rewizji nadzwyczajnej, a postępowanie w sprawie umorzono, należy się pokrzywdzonej stosowne odszkodowanie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie nie podlega uwzględnieniu, zaskarżone postanowienie bowiem, oddalające wniosek oskarżonej Elżbiety K. o odszkodowanie za niesłuszne skazanie, jest zgodne z prawem.Wprawdzie prawomocny wyrok Sądu Powiatowego dla m. Poznania z dnia 28 lipca 1970 r., skazujący oskarżoną za dwa przestępstwa określone w art. 203 § 2 k.k., został na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL uchylony, a postępowanie umorzone, jednakże nie zachodzą przesłanki zasądzenia odszkodowania przewidziane w art. 487 § 2 k.p.k. Przepis ten stanowi, że odszkodowanie i zadośćuczynienie według zasad określonych w § 1 i art. 487 k.p.k. przysługują także wówczas, gdy w wyniku rewizji nadzwyczajnej postępowanie umorzono wskutek okoliczności, których nie uwzględniono we wcześniejszym postępowaniu. Oznacza to, że muszą to być takie okoliczności, które istniały i uzasadniały umorzenie postępowania już w chwili wydania prawomocnego orzeczenia, nastepnie uchylonego na skutek rewizji nadzwyczajnej. W tej sprawie - jak to słusznie przyjął Sąd Wojewódzki - umorzenie postępowania nastąpiło z powodu okoliczności powstałych dopiero w chwili orzekania w trybie rewizji nadzwyczajnej, a więc okoliczności nie istniejących w chwili wydania prawomocnego wyroku Sądu Powiatowego dla m. Poznania z dnia 28 lipca 1970 r.Zarówno bowiem co do kradzieży portmonetki z zawartością 49,50 zł na szkodę Iwony G. (wykroczenie określone w art. 1 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o przekazaniu niektórych drobnych przestępstw jako wykroczeń do orzecznictwa karno-administracyjnego - Dz.U. Nr 23, poz. 149), jak i kradzieży obrączki metalowej wartości 500 zł na szkodę Bożeny C. (występek określony w art. 203 § 2 k.k.) nie było wówczas podstaw do umorzenia postępowania z powodu przedawnienia, pomijając nieprawidłowość rozpoznania przez sąd zamiast przez kolegium karno-administracyjne sprawy o czyn pierwszy, stanowiący wykroczenie. Przedawnienie jako okoliczność uzasadniająca umorzenie postępowania nastąpiło dopiero po uchyleniu prawomocnego wyroku Sądu Powiatowego, i to co do czynu drugiego w związku ze zmianą ustawodawstwa po wejściu w życie kodeksu wykroczeń w dniu 1 stycznia 1972 r.Brak podstaw do odszkodowania według zasady określonej w § 2 art. 487 k.p.k. nie pozbawia oskarżonej prawa żądania zwrotu wpłaconych przez nią grzywny i kosztów postępowania (zwrot ten zresztą już nastąpił - pismo Sądu Powiatowego dla m. Poznania z dnia 11 grudnia 1972 r.).