IV K 348/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Krokosz.Sędziowie: K. Dobesz, F. Szeliński (sprawozdawca).Prokurator: W. Anc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza K., Franciszka K. i Stanisława P., oskarżonych z art. 1 § 3 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), art. 2 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i art. 134 k.k., po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 23 maja 1960 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (...).Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 23 maja 1960 r. I. oskarżony Kazimierz K. został uznany za winnego, że:a) jako prezes Spółdzielni Pracy "Przyszłość" sprzedał Bronisławowi S. ogumienie samochodu marki "Chevrolet" stanowiące własność tejże Spółdzielni, a uzyskane w ten sposób pieniądze w kwocie 2.000 zł przywłaszczył sobie, tj. popełnienia przestępstwa z art. 2 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), i za to skazany został w myśl tegoż artykułu na karę 1 roku więzienia i 1.000 zł grzywny oraz utratę praw na okres lat 3,b) wiosną 1957 r. w tym samym miejscu i w tymże charakterze jak pod lit. a) przywłaszczył sobie gotówkę w kwocie 3.400 zł uzyskaną za sprzedane Wacławowi G. ogumienie, a Stefanowi B. silnik od samochodu ciężarowego stanowiącego własność Spółdzielni "Przyszłość", tj. popełnienia przestępstwa z art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), i za to został skazany na podstawie tegoż przepisu na 2 lata więzienia i 1.000 zł grzywny oraz utratę praw,c) w tym samym miejscu i czasie oraz działając w tym samym charakterze jak pod lit. b) przywłaszczył sobie stanowiącą własność Spółdzielni heblarkę o wartości około 900 zł, tj. popełnienia przestępstwa z art. 2 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), i za to w myśl tegoż artykułu skazany został na 8 miesięcy więzienia i 300 zł grzywny oraz utratę praw,d) w kwietniu 1957 r. w G., działając wspólnie z kierownikiem technicznym Spółdzielni oskarżonym Stanisławem P. i przewodniczącym Rady Nadzorczej oskarżonym Franciszkiem K., zagarnął z kasy na szkodę Spółdzielni "Przyszłość" gotówkę w kwocie 5.000 zł, przeznaczając ją na zakup alkoholu i wręczenie łapówek urzędnikom Fabryki Samochodów w S. w celu uzyskania samochodu ciężarowego marki "Star 20" poza kolejnością, tj. popełnienia przestępstwa z art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), i za to w myśl tegoż artykułu skazany został na 2 lata więzienia, 1.000 zł grzywny oraz utratę praw publicznych.Jako karę łączną Sąd wymierzył oskarżonemu karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia, 1.500 zł grzywny oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 3.II. Oskarżony Stanisław P. uznany został za winnego, że:a) po 15 kwietnia 1956 r. w G. zagarnął na szkodę Spółdzielni Pracy "Przyszłość" 10 uli wartości około 5.000 zł, wykonanych z materiałów i przez pracowników wymienionej wyżej Spółdzielni, tj. popełnienia przestępstwa z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), i za to w myśl tegoż artykułu skazany został na 1 rok więzienia,b) w kwietniu 1957 r. w G., działając wspólnie z oskarżonym Kazimierzem K. i oskarżonym Franciszkiem K., zagarnął z kasy Spółdzielni "Przyszłość" gotówkę w kwocie 5.000 zł przeznaczoną na zakup alkoholu i łapówki dla pracowników Fabryki Samochodów w S., tj. popełnienia przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanego dekretu, i za to w myśl tegoż artykułu skazany został na 1 rok więzienia,c) w kwietniu 1957 r. w S., działając wspólnie z Franciszkiem K., wręczył urzędnikom o nie ustalonych nazwiskach w Fabryce Samochodów w S. gotówkę w kwocie 3.500 zł w celu skłonienia ich do wydania dla Spółdzielni "Przyszłość" samochodu ciężarowego marki "Star" poza kolejnością, tj. popełnienia przestępstwa z art. 134 k.k., i za to w myśl tegoż artykułu skazany został na 1 rok więzienia i 1.000 zł grzywny,d) w dniu 19 kwietnia 1957 r. w G. przywłaszczył sobie z magazynu na szkodę Spółdzielni "Przyszłość" 110 kafli, 2 łóżka dziecięce, 50 kg farby olejnej białej, 18 kg farby czerwonej, 2 osprzęty piecowe i inne materiały wartości około 2.000 zł, tj. popełnienia przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanego dekretu, i za to na mocy tegoż artykułu skazany został na 1 rok więzienia,e) latem 1957 r. w G. przywłaszczył sobie na szkodę Spółdzielni "Przyszłość" 6 okien i 4 drzwi ogólnej wartości 7.000 zł, tj. popełnienia przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanego dekretu, i za to na mocy tegoż artykułu skazany został na 1 rok i 6 miesięcy więzienia,f) latem 1957 r. w G. przywłaszczył sobie gotówkę w kwocie 5.100 zł pobraną w kasie Spółdzielni "Przyszłość" na podstawie fikcyjnych rachunków na nazwisko Bernarda P. za tarcicę, tj. popełnienia przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanego dekretu, i za to w myśl tegoż artykułu skazany został na 1 rok i 6 miesięcy więzienia.Jako karę łączną Sąd wymierzył karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia.III. Oskarżony Franciszek K. uznany został za winnego, że:a) w kwietniu 1957 r. w G., działając wspólnie z oskarżonym Kazimierzem K. i oskarżonym Stanisławem P., zagarnął z kasy Spółdzielni "Przyszłość" gotówkę w kwocie 5.000 zł przeznaczoną na zakup alkoholu i przekupienie urzędników Fabryki Samochodów w S., tj. popełnienia przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanego dekretu, i za to w myśl tegoż artykułu został skazany na 1 rok więzienia,b) w kwietniu 1957 r. w S., działając wspólnie z oskarżonym Stanisławem P., przekazał urzędnikom o nie ustalonych nazwiskach w Fabryce Samochodów w S. gotówkę w kwocie 3.500 zł w celu skłonienia ich do wydania dla Spółdzielni "Przyszłość" samochodu ciężarowego marki "Star 20" poza kolejnością, tj. popełnienia przestępstwa z art. 134 k.k., i za to w myśl tegoż artykułu skazany został na 1 rok więzienia i 1.000 zł grzywny,c) w dniu 19 kwietnia 1957 r. w G. przywłaszczył sobie na szkodę Spółdzielni "Przyszłość" 1.000 kg cementu wartości około 400 zł, tj. popełnienia przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanego dekretu, i za to na zasadzie tegoż artykułu skazany został na 8 miesięcy więzienia.Jako karę łączną Sąd wymierzył mu karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia.Od powyższego wyroku wnieśli rewizje wszyscy oskarżeni.Rewizja oskarżonego Kazimierza K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku, zakwalifikowanie czynów przypisanych oskarżonemu pod a), b), d) z art. 286 § 1 k.k. i wymierzenie łagodnej kary za te przestępstwa z jednoczesnym warunkowym zawieszeniem orzeczonych kar oraz o uniewinnienie od zarzutu opisanego pod c), sprowadza się do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez przyjęcie za ustalone, że oskarżony Kazimierz K. dopuścił się przywłaszczenia mienia społecznego, podczas gdy materiał dowodowy nie daje podstaw do takich ustaleń, co - w związku z tym - spowodowało obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) i art. 2 § 3 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) przez tego rodzaju zakwalifikowanie przypisanych oskarżonemu czynów (...)Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Co do rewizji oskarżonego Kazimierza K.:Rewizja obrońcy oskarżonego nie jest słuszna. Zasadnicza jej teza streszcza się w poglądzie, że skoro oskarżony Kazimierz K. inkasował pieniądze z ominięciem obowiązującej kasowej dokumentacji i zatrzymał je dla siebie na pokrycie kosztów uprzednio przez niego wydatkowanych na rzecz Spółdzielni również z ominięciem dokumentacji kasowej bądź na przekupstwo urzędników, by skłonić ich do decyzji korzystnych dla Spółdzielni - to takie działanie przestępne pozbawione jest cech zaboru mienia społecznego. Teza ta nie jest słuszna. Skoro bowiem Sąd Wojewódzki bezbłędnie ustalił na podstawie zeznań świadka Bronisława S. oraz wyjaśnienia współoskarżonego Franciszka K., że oskarżony kwotę 2.000 zł uzyskaną ze sprzedaży ogumienia samochodu "Chevrolet" stanowiącego własność spółdzielczą nie odprowadził do kasy, lecz zatrzymał sobie - to trafnie zakwalifikował ten czyn jako zabór mienia. Okoliczność podnoszona w rewizji, że pieniędzmi tymi pokrył "koszty" wydatków poniesionych przez niego na zakup dla Spółdzielni części samochodowych w W. - nie może zmienić charakteru jego czynu, skoro "zakupy" te, dokonane z ominięciem dokumentacji kasowo-buchalteryjnej, stanowiły również przestępstwo (...).Pozostaje jedynie do rozważenia kwestia zaboru 5.000 zł wspólnie z oskarżonym Stanisławem P. i Franciszkiem K. na tle przestępnej uchwały Rady Nadzorczej z dnia 5 kwietnia 1957 r. W tym względzie należy podkreślić, że żadna uchwała organów Spółdzielni nie może sanować tego rodzaju "działalności" gospodarczej, która w swej istocie jest przestępstwem.Jeżeli jakakolwiek uchwała ciała kolegialnego instytucji społecznej zawiera w sobie - pod pozorem, formalnych zleceń ukrytą przestępczą treść, jak np. wyasygnowanie z kasy pewnych kwot z przeznaczeniem na łapówki, i w wykonaniu takiej uchwały kasa instytucji wypłaca te pieniądze swemu urzędnikowi celem dalszej realizacji tej uchwały, to w zależności od konkretnych okoliczności sprawy każdy z uczestników, który przyczynił się do jej wydania, dopuścił się wyłudzenia mienia społecznego. W konkretnej sprawie oskarżony Kazimierz K. był najbardziej aktywny w wydaniu takiej uchwały. Wyłudzone z kasy Spółdzielni "Przyszłość" 5.000 zł pokryły nie tylko wydatek na łapówkę, lecz (wedle wyjaśnień oskarżonego Franciszka K., którym Sąd Wojewódzki dał wiarę) również wydatki połączone z libacją z okazji przedterminowej dostawy samochodu "Star". Dlatego też Sąd Wojewódzki słusznie przypisał wszystkim trzem oskarżonym wspólne zagarnięcie kwoty 5.000 zł, zwłaszcza że oskarżony Franciszek K. był przewodniczącym Rady Nadzorczej, a oskarżony Stanisław P. nie tylko uczestniczył w wydaniu tej uchwały, lecz nawet został wydelegowany wraz z oskarżonym Franciszkiem K. do załatwienia sprawy w S., oraz był tym, który z tych pieniędzy finansował wydatki na libację.Z tych przyczyn rewizji oskarżonego Kazimierza K. nie należało uwzględnić (...).