V K 28/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mariana D. skazanego z art. 269 k.k. po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 26 lipca 1960 r. utrzymującego w mocy wyrok Sądu Powiatowego w Dzierżoniowie z dnia 15 maja 1959 r. na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3 i 388 k.p.k. uchylił powyższe wyroki i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Dzierżoniowie do rozpoznania w innym składzie sądu.Uzasadnienie faktyczneProkurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej założył rewizję nadzwyczajną od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu, jako rewizyjnego z dnia 26 lipca 1960 r. utrzymującego w mocy wyrok Sądu Powiatowego w Dzierżoniowie z dnia 15 maja 1959 r. w sprawie Mariana D. oskarżonego z art. 286 § 2 i 287 k.k. oraz art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68).Rewizja zarzuca obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 269 k.k., popełnioną przez to, że Sąd niesłusznie skazał oskarżonego Mariana D. z tego przepisu prawa, pomimo, że zarzucane oskarżonemu czyny przestępne wyczerpywały znamiona przestępstw z art. 286 § 2 i 287 § 1 k.k. oraz art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68).Rewizja zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonych wyroków sądów obydwu instancji w całości i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Dzierżoniowie do ponownego rozpoznania w innym składzie.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny.Marian D. oskarżony został o to, że:I. w dniu 29 czerwca 1958 r. w P. jako kasjer Pracowniczej Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej przy Wytwórni Tkanin Technicznych, przekroczył swe uprawnienia w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla siebie przez to, że bez akceptacji głównego księgowego i Zarządu Kasy wypłacił sobie z jej funduszów zaliczkę chwilową w sumie 3.500 zł, której nie zwrócił do dnia 12 września 1958 r., działając w ten sposób na szkodę tejże Kasy, tj. o czyn z art. 286 § 2 k.k.,II. w dniu 14 lipca 1958 r. w tymże miejscu i charakterze, poświadczył nieprawdę przez to, że wypłacił z funduszów Kasy Mieczysławowi B. asygnatę kasową tytułem pożyczki 1.500 zł, a pobrał odeń potwierdzenie odbioru wypełnione na kwotę 2.000 zł, tj. o czyn z art. 287 § 1 k.k.III. w tymże czasie i miejscu oraz charakterze, zabrał w celu przywłaszczenia kwotę 11.930 zł 95 gr na szkodę tejże Kasy, tj. o czyn z art. 1 § 3 lit. a dekretu z dnia 4 marca 1953 r. - o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. z 1953 r. Nr 17, poz. 68).Sąd Powiatowy w Dzierżoniowie po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 15 maja 1959 r. uznał oskarżonego Mariana D. winnym tego, że: w okresie od 29 czerwca 1958 r. do 14 lipca 1958 r. jako kasjer Pracowniczej Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej przy Wytwórni Tkanin Technicznych przekroczył swoje uprawnienia w ten sposób, że wypłacił sobie zaliczkę na pożyczkę w sumie 3.500 zł, a nadto wypłacił Mieczysławowi B. tytułem pożyczki kwotę 1.500 zł i pobrał od niego podpis na 2.000 zł, a także pozostawił kasetkę z pieniędzmi Kasy w biurku w miejscu pracy, zamiast przekazać ją do przechowania w kasie pancernej, czym spowodował stratę w wysokości 11.930 zł 95 gr na szkodę tejże Kasy, działając w ten sposób na szkodę wierzyciela, i za to na zasadzie art. 269 k.k. skazał go na 1 rok więzienia.Od wyroku tego odwołał się oskarżony, wnosząc o całkowite uniewinnienie go; Sąd Wojewódzki we Wrocławiu jako rewizyjny wyrokiem z dnia 26 lipca 1960 r. zaskarżony wyrok Sądu I instancji utrzymał w mocy.Obydwa wyroki, jako wydane z obrazą przepisów prawa materialnego utrzymać się nie mogą i powinny być uchylone z powodów następujących.Oskarżony Marian D. na rozprawie głównej przyznał się do dokonania dwóch pierwszych zarzucanych mu przez akt oskarżenia czynów, natomiast co do trzeciego czynu wyjaśnił, że żadnych pieniędzy sobie nie przywłaszczył, a kwota 11.930 zł 95 gr została mu przez nieustalonych sprawców skradziona z kasetki, którą zamkniętą na klucz przechowywał w swoim biurku.Sąd dał wiarę tym wyjaśnieniom oskarżonego i przyjął, że jeżeli chodzi o zarzut trzeci aktu oskarżenia to czyn oskarżonego, polegający, zdaniem sądu, na pozostawieniu kasetki z pieniędzmi związkowymi w biurku bez żadnego zabezpieczenia - stanowi działanie "na szkodę wierzyciela, tj. członków Zarządu Kasy Zapomogowej" i podpada pod przepis art. 269 k.k., dla którego obojętną jest rzeczą, czy oskarżony działał z chęci uzyskania korzyści majątkowej dla siebie czy też nie. Przyjmując dalej, że całokształt czynów oskarżonego stanowi jedno działanie na szkodę wierzyciela, którego interesami zajmował się z mocy umowy, Sąd uznał, że wszystkie zarzucane oskarżonemu czyny stanowią jedno przestępstwo z art. 269 k.k. i skazał go z mocy tego przepisu prawa.Sąd Wojewódzki jako rewizyjny, utrzymując w mocy wyrok Sądu I instancji, wyraźnie wskazał w uzasadnieniu, że nie podziela poglądu prawnego Sądu Powiatowego i uważa, że kwalifikacja czynów Mariana D. podana w akcie oskarżenia jest słuszna, nie mógł jej jednak poprawić, ponieważ nie było rewizji prokuratora w na niekorzyść oskarżonego.Jest rzeczą nie ulegającą wątpliwości, że oskarżony, będąc pracownikiem WTT, pełnił równocześnie funkcję społeczną, w postaci kasjera Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej pracowników tejże instytucji i z tego tytułu miał sobie powierzony szczególny nadzór i opiekę nad pieniędzmi kasy, jako komórki związku zawodowego.Zgodnie z ustaloną judykaturą Sądu Najwyższego mienie organizacji, spełniających funkcje związków zawodowych, stanowi własność społeczną, funkcjonariusze zaś organizacji tego rodzaju za powierzone im mienie związkowe odpowiadają jak urzędnicy. (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 18 października 1957 r. IV K 102/57 - OSN 1958/III poz. 29). Skoro oskarżony Marian D. miał powierzone sobie stanowiska kasjera Pracowniczej Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej i szczególny nadzór nad gotówką kasy oraz nad jej przechowaniem, to zarzucane mu czyny powinny być zakwalifikowane tak, jak to przyjęto w akcie oskarżenia.Z tych względów zaskarżone wyroki sądów obydwu instancji jako dotknięte obrazą przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 296 k.k., powinny być uchylone.Z powyższych powodów orzeczono jak w sentencji.