IV KB 42/26
Izba Karna2026-05-19
Skład orzekający: Zbigniew Kapiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego, złożony przez obrońcę uniewinnionych, powinien skutkować zawiadomieniem Okręgowej Rady Adwokackiej o odrzuceniu wniosku, jeśli przepis stanowi o obowiązku zawiadomienia pełnomocnika?Ratio decidendi
Wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, złożony przez obrońcę uniewinnionych, nie spełnia wymogów ustawowych, jeśli nie wskazuje, w jaki sposób okoliczności związane z powołaniem sędziego i jego postępowaniem po powołaniu wpływają na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności w konkretnej sprawie. Przepis art. 29 § 11 uSN, przewidujący obligatoryjne zawiadomienie organu samorządu zawodowego w razie odrzucenia wniosku, odnosi się wyłącznie do pełnomocników, nie obejmuje swoim zakresem obrońców, co wynika z rozróżnienia ról procesowych w ustawie o Sądzie Najwyższym.Stan faktyczny
Złożono wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego Sądu Najwyższego wymogów niezawisłości i bezstronności. Wniosek został złożony przez obrońcę uniewinnionych i wniesiony z zachowaniem terminów procesowych. Prezes Sądu Najwyższego stwierdził, że wniosek nie spełnia wymogów formalnych i odrzucił go. Nie zawiadomiono Okręgowej Rady Adwokackiej o odrzuceniu wniosku, gdyż przepis dotyczy pełnomocników, a nie obrońców.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odrzucił wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności i nie zawiadomił Okręgowej Rady Adwokackiej o odrzuceniu wniosku.Pełny tekst orzeczenia
IV KB 42/26 ZARZĄDZENIE Dnia 19 maja 2026 r. W związku z wnioskiem o zbadanie spełnienia przez SSN R.W. wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących powołaniu i postępowania po powołaniu na podstawie art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 29 § 6-9 i 24 uSN, stwierdziwszy, że: - wniosek pochodzi od strony postępowania przed Sądem Najwyższym – uniewinnionych (art. 29 § 7 uSN), - został sporządzony, podpisany i wniesiony przez obrońcę uniewinnionych (art. 871 § 1 k.p.c. w zw. z art. 29 § 8 zd. czwarte uSN), - z zachowaniem terminu tygodniowego (art. 29 § 8 zd. pierwsze uSN) i - czyni zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego (art. 119 § 1 k.p.k. w zw. z art. 29 § 9 i 24 uSN), 1) wniosek odrzucić; 2) odpis zarządzenia doręczyć obrońcy i uniewinnionym oraz dołączyć do akt IV KK 147/26; 3) o wniosku i o wydanym zarządzeniu zawiadomić SSN R.W.; 4) zakreślić sprawę w repertorium KB jako zakończoną w inny sposób. Prezes Sądu Najwyższego SSN Zbigniew Kapiński UZASADNIENIE Kodeks postępowania karnego nie przewiduje w niniejszym wypadku obowiązku sporządzenia uzasadnienia, gdyż zarządzenie to jest niezaskarżalne
IV KB 42/26 2 (por. art. 99 § 2 k.p.k.). Jednakże – z uwagi na odrzucenie wniosku – należało je sporządzić. Wniosek nie spełnia wszystkich wymaganych prawem wymogów, nie wskazuje bowiem na sposób postępowania sędziego po powołaniu oraz tego, jak okoliczności towarzyszące powołaniu oraz sposób postępowania sędziego po powołaniu – w rozumieniu art. 29 § 5 i n. uSN – miałyby wpływać na naruszenie standardu niezawisłości lub bezstronności w okolicznościach tej konkretnej sprawy. Za spełnienie tego wymogu ustawowego nie sposób uznać powoływanej przez wnioskodawcę okoliczności wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej, albowiem oznaczałoby to, że taki wpływ występuje w każdej sprawie, niezależnie od jej okoliczności. To z kolei stałoby w sprzeczności z treścią i celem art. 29 § 5 uSN. Za spełnienie tego wymogu nie można również uznać powołanie się na enigmatyczne informacje rzekomo funkcjonujące w przestrzeni publicznej (s. 8). W niniejszej sprawie brak było podstaw, aby o odrzuceniu wniosku zawiadomić Okręgową Radę Adwokacką. Artykuł 29 § 11 uSN przewiduje co prawda obligatoryjne zawiadomienie organu samorządu zawodowego w razie odrzucenia wniosku złożonego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym. Przepis ten jednak odnosi się wyłącznie do pełnomocników, nie obejmuje swoim zakresem obrońców. Prawodawca w ustawie o Sądzie Najwyższym rozróżnia bowiem role procesowe, jakie w postępowaniu przed tym Sądem mogą pełnić adwokaci i radcowie prawni, wskazując wyraźnie w art. 85 § 2 uSN zarówno pełnomocników, jak i obrońców. Brak jest w takiej sytuacji jakichkolwiek racjonalnych podstaw, aby w wypadku art. 29 § 11 uSN sformułowanie „pełnomocnik” rozumieć szerzej aniżeli w art. 85 § 2 uSN, jako obejmujące także obrońcę. W takiej sytuacji w postępowaniu prowadzonym przed Sądem Najwyższym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego zawiadomienie organu samorządu zawodowego, do którego należy obrońca, w razie złożenia przez niego wniosku o przeprowadzenie testu niezależności, który został odrzucony (art. 29 § 10 uSN), możliwe jest jedynie w razie stwierdzenia przesłanek określonych w art. 20 § 1 k.p.k., a te w niniejszej sprawie nie zostały spełnione. Prezes Sądu Najwyższego SSN Zbigniew Kapiński
IV KB 42/26 3 [WB] [a.ł]
Powiązane orzeczenia
- I KB 38/26 2026-05-19Czy wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, złożony przez obrońcę skazanego, wymaga uzasadnienia, jeśli jest niezaskarżalny?
- I KB 108/25 2025-11-19Czy wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, złożony przez obrońcę skazanego, czyni zadość wymaganiom formalnym, jeśli nie wskazuje sposobu, w jaki okoliczności związane z powoł…
- II KB 14/24 2024-06-27Czy wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, złożony przez obrońcę w postępowaniu karnym, powinien zostać odrzucony, jeśli nie wskazuje na sposób postępowania sędziego po powoła…
- II KB 18/23 2023-10-04Czy wniosek obrońcy o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, który nie wskazuje okoliczności związanych z postępowaniem sędziego po powołaniu i ich wpływu na naruszenie standardu niezaw…
- I KB 1/24 2024-02-21Czy wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, złożony przez obrońcę w postępowaniu karnym przed Sądem Najwyższym, powinien zostać odrzucony z powodu braków formalnych, a także cz…
Powołane przepisy
art. 429 § 1 KPKart. 29 § 6art. 29 § 7art. 871 § 1 KPCart. 29 § 8art. 119 § 1 KPKart. 29 § 9art. 99 § 2 KPKart. 29 § 5art. 85 § 2art. 29 § 11art. 29 § 10
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy