IV KO 17/25

Izba Karna2025-08-27

Skład orzekający: Piotr Mirek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do wznowienia z urzędu postępowania karnego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, w sytuacji gdy skazany podnosi zarzut nienależytej obsady sądu wynikającej z wadliwego powołania sędziów, a także w przypadku postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. W odniesieniu do zarzutu nienależytej obsady sądu apelacyjnego, Sąd Najwyższy uznał, że sam fakt orzekania sędziego delegowanego przez Ministra Sprawiedliwości nie stanowi automatycznie o nienależytej obsadzie, a skazany nie wykazał szczególnych okoliczności wskazujących na utratę niezawisłości lub bezstronności sędziego. Ponadto, Sąd Najwyższy potwierdził, że nie jest dopuszczalne wznowienie z urzędu postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem.
Stan faktyczny
Skazany M. G. złożył sygnalizację w trybie art. 9 § 2 k.p.k., wskazując na nienależytą obsadę Sądu Apelacyjnego w Katowicach w sprawie II AKa 406/22 z uwagi na wadliwe powołanie sędziów. Podobny zarzut podniósł w odniesieniu do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt IV KK 400/23, o oddaleniu kasacji. Sąd Najwyższy rozpoznał te kwestie w kontekście możliwości wznowienia postępowania z urzędu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy stwierdził brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach oraz postanowieniem Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji.

Pełny tekst orzeczenia

IV KO 17/25 ZARZĄDZENIE Dnia 27 sierpnia 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek 1. stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II AKa 406/22, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 23 maja 2022 r., sygn. akt XXI K 143/20; 2. stwierdzić brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt IV KK 400/23, o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej. UZASADNIENIE W sygnalizacji złożonej w trybie art. 9 § 2 k.p.k. przez skazanego M. G. wskazano na wystąpienie w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II AKa 406/22, utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 23 maja 2022 r., sygn. akt XXI K 143/20, bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., z uwagi na nienależytą obsadę tego Sądu wynikającą z wadliwego powołania sędziów biorących udział w wydaniu orzeczenia, tj. X. Y. i X.1 Y.1.. Na wystąpienie tej samej okoliczności wskazano również w odniesieniu do postanowienia Sądu Najwyższego IV KO 17/25 2 z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt IV KK 400/23 o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej, w którego wydaniu brała udział sędzia Anna Dziergawka. Inicjatywa ta, która w odniesieniu do postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II AKa 406/22, jest już drugą próbą wzruszenia tego prawomocnego orzeczenia, nie może jednak przynieść oczekiwanego przez skazanego rezultatu. Sygnalizowana przez skazanego kwestia niewłaściwej obsady Sądu Apelacyjnego w Katowicach, z uwagi na udział w składzie orzekającym sędziego X. Y., została już zbadana przez Sąd Najwyższy. Zarządzeniem z dnia 17 stycznia 2025 r., IV KO 149/25, stwierdzono brak podstaw do wznowienia z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 6 grudnia 2022 r., sygn. akt II AKa 406/22. Stanowisko to pozostaje aktualne. Nie sposób przyjąć, by skarżący wykazał zaistnienie nienależytej obsady Sądu odwoławczego z udziałem sędzi X.1 Y.1. Sam fakt orzekania w sprawie sędziego delegowanego przez organ władzy wykonawczej, tj. Ministra Sprawiedliwości, nie stanowi w każdym przypadku nienależytej obsady sądu. Nie można przyjąć, że każdy sędzia delegowany za jego zgodą przez Ministra Sprawiedliwości – bez względu na okoliczności – nie spełnia wymogu niezawisłości i bezstronności. Skarżący był zobowiązany do wykazania, że doszło w konkretnym przypadku do przełamania domniemania bezstronności i niezawisłości. Chodzi zatem o szczególne okoliczności uzasadniające w konkretnym przypadku odnoszonym do danego sędziego przypuszczenie, że gwarancje niezawisłości zostały w istotny sposób osłabione, a tym bardziej utracone (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 23 czerwca 2022 r., sygn. akt IV KK 164/22; z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt II KK 354/24). Tym samym także w kontekście zasiadania w składzie Sądu Apelacyjnego sędzi X.1 Y.1 nie można zasadnie twierdzić o zaistnieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Co zaś się tyczy sygnalizacji podstaw do wznowienia postępowania kasacyjnego z urzędu w sprawie IV KK 400/23, należy wskazać, że zgodnie ze IV KO 17/25 3 stanowiskiem zajętym w postanowieniu składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2023 r., I KZP 17/22, nie jest dopuszczalne wznowienie z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k. wobec ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. postępowania kasacyjnego zakończonego wydaniem postanowienia o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Pogląd ten, podzielony przez Sąd Najwyższy w wielu innych spraw (zob. np. zarządzenia: z dnia 31 stycznia 2025 r., V KO 136/24; z dnia 30 stycznia 2025 r., III KO 117/24; z dnia 24 stycznia 2025 r., III KO 106/24; z dnia 19 listopada 2024 r., I KO 108/24; z dnia 19 września 2024 r., II KO 73/24; z dnia 26 czerwca 2025 r., II KO 125/25; z dnia 16 lipca 2025 r., V KO 11/25) znalazł również zastosowanie w sprawie skazanego. Zwrócić przy tym trzeba uwagę na instrumentalny charakter sygnalizacji podstaw wznowienia z urzędu. Z akt sprawy kasacyjnej o sygn. IV KK 400/23 wynika, że skazany został poinformowany o składzie Sądu Najwyższego wyznaczonego do rozpoznania sprawy. Nie zgłaszał w tym zakresie żadnych zastrzeżeń i wniosków, w tym choćby wniosku o wyłączenie sędziego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. [J.J.] [r.g.]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 9 § 2 KPKart. 439 § 1 pkt 2 KPKart. 542 § 3 KPKart. 439 § 1 KPKart. 41 § 1 KPK§ 2§ 1 pkt 2§ 3§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy