IV KO 2/56

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym w sprawie Michała K., oskarżonego z art. 29 i 31 m.k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora postanowił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki we Wrocławiu w trybie art. 390 k.p.k. kwestię prawną, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy publiczne znieważenie osób należących do Partii stanowi przestępstwo z art. 29 m.k.k., względnie jest przestępstwem innego rodzaju?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzestępstwo przewidziane w art. 29 m.k.k. ma charakter przestępstwa kontrrewolucyjnego, pomimo że zamieszczone jest w rozdziale II dekretu z dnia 13 czerwca 1946 r. traktującym o przestępstwach przeciwko porządkowi publicznemu (takie same stanowisko zajęło Zgromadzenie Sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego w uchwale z dnia 10 lutego 1953 r. Zb. Orz. NSW 1953 r. str. 52). Przestępstwo kontrrewolucyjne, tj. wymierzone przeciw zdobytemu w wyniku rewolucji społecznej ustrojowi ludowo-demokratycznemu Państwa Polskiego, może być dokonane przez zamach na osoby ustrój ten reprezentujące. Zamach taki może przybrać postać bądź fizycznego (gwałtownego) zamachu na osoby reprezentujące ustrój Państwa Polskiego, bądź też zamachu na cześć takich osób, jeżeli sprawca działając z pobudek kontrrewolucyjnych dopuścił się takiego zamachu na te osoby dlatego, że reprezentują one władzę ludową.W postanowieniu z dnia 26 lutego 1954 r. (I K 52/53) Sąd Najwyższy już wyjaśnił, że wrogie działanie lub wypowiedzi, które zmierzają do wyszydzenia czołowych przywódców międzynarodowego i polskiego ruchu robotniczego, stanowią przestępstwo przewidziane w art. 29 m.k.k., stwierdzając tym samym, że poniżenie ludowo-demokratycznego ustroju Państwa Polskiego może być dokonane przez poniżenie osób symbolizujących podstawy tego ustroju. To samo dotyczy wypowiedzi wyszydzających osoby reprezentujące władzę ludową, jeżeli sprawca działając z wrogich ustrojowi Państwa Polskiego pobudek, miał zamiar znieważyć lub poniżyć ten ustrój przez znieważenie jego przedstawicieli. Jakie osoby reprezentują władzę ludową, określa art. 1 m.k.k. Są nimi członkowie organizacji politycznych i społecznych o znaczeniu ogólnopaństwowym, członkowie związków zawodowych, posłowie do Sejmu, członkowie rad narodowych, urzędnicy państwowi, członkowie sił zbrojnych polskich lub sprzymierzonych. Do osób tych należą również aktywiści społeczni lub zawodowi. Jeżeli sprawca znieważył jedną z wymienionych wyżej osób nie na tle osobistych swoich z tą osobą stosunków, lecz jako przedstawiciela władzy ludowej, przy czyni zamiarem sprawcy było znieważenie w ten sposób ludowo-demokratycznego ustroju Państwa Polskiego, a zamiar ten powstał w psychice sprawcy na tle wrogości do tego ustroju, czyli z pobudek kontrrewolucyjnych, to takie działanie wypełnia znamiona przestępstwa przewidzianego w art. 29 m.k.k. Ustalenie, czy w konkretnym wypadku istnieją dostateczne przesłanki do przypisania sprawcy działania z takich pobudek i w takim zamiarze, jest kwestią faktu i powinno wynikać z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, zarówno przedmiotowych, jak i podmiotowych, przy czym w szczególności rozważyć należy, czy sylwetka moralno-polityczna sprawcy uzasadnia przyjęcie po jego stronie pobudek kontrrewolucyjnych. Jeżeli w związku z powyższym brak jest podstaw do zakwalifikowania wypowiedzi sprawcy z art. 29 m.k.k., czyn jego może zawierać znamiona innego przestępstwa. Zależnie od okoliczności mogą tu wchodzić w grę zwłaszcza przepisy art. 127, 132, lub 256 § 1 k.k.