IV KO 39/21

Sygn. akt IV KO 39/21 POSTANOWIENIE Dnia 28 kwietnia 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie z zażalenia R. K. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 28 kwietnia 2021 r., wniosku Sądu Rejonowego w O. z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt II Kp (…), o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario, p o s t a n o w i ł: wniosku nie uwzględnić UZASADNIENIE Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia 30 marca 2021 r., sygn. akt II Kp (…), zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy z zażalenia R. K. na postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej w O. z dnia 29 stycznia 2021 r., sygn. PR Ds. (…), o odmowie wszczęcia śledztwa, innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając swój wniosek wskazał, że sprawa dotyczy jednego z sędziów1) tamtejszego Sądu, z którym wszyscy inni sędziowie mają kontakty zawodowe, uczestniczą we wspólnych spotkaniach, również na gruncie towarzyskim. Zaznaczył, że sędzia, której pierwotnie przydzielono sprawę zwróciła się o wyłączenie jej od rozpoznania przedmiotowej sprawy, co nastąpiło na mocy postanowienia z 18 marca 2021 r. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. 2 Inicjatywa Sądu Rejonowego w O. nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja unormowana w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątku od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tego względu jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, jeżeli przemawiają za tym istotne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości. Jednym z nich jest autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla kształtowania którego należy unikać sytuacji, w których rozpoznanie danej sprawy przez sąd wiązałoby się z ograniczeniem swobody orzekania lub mogłoby – w odczuciu społecznym – prowadzić do przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że „przekazanie sprawy może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w sprawie występują takie szczególne, uprawdopodobnione okoliczności, że mogą one zasadnie stwarzać w opinii publicznej przekonanie o braku warunków do obiektywnego jej rozpoznania w danym sądzie oraz o tym, że przekazanie sprawy stworzy lepsze możliwości do sprawnego jej rozstrzygnięcia” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21, LEX nr 3126169). „Autorytet i powaga wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sądy nie ulegały presji opinii publicznej, ani nie popadały w zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie przeprowadzenia rzetelnego procesu. Racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się pozytywnego wizerunku organów trzeciej władzy, minimalizując tym samym wątpliwości co do obiektywizmu i niezawisłości w rozpoznawaniu przyszłych spraw, ograniczając tendencję do nadużywania stosowania właściwości delegacyjnej w związku z inicjatywami sądów na tle wątpliwości co do respektowania gwarancji sprawiedliwego procesu” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2011 r., III KO 72/11, LEX nr 1044040; por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010/2/20, LEX nr 551465). Aprobując powyższe poglądy, należy stwierdzić, że sama okoliczność, iż osobą, której dotyczy sprawa z zażalenia R. K., jest sędzią sądu rozpoznającego zażalenie na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa, nie może uzasadniać skorzystania przez Sąd Najwyższy z tzw. właściwości delegacyjnej, mającej charakter wyjątku od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo 3 właściwy. Fakt istnienia kontaktów zawodowych lub towarzyskich pomiędzy sędziami danego sądu stanowi natomiast okoliczność, w której gwarancję dla zachowania obiektywizmu sędziego stanowi instytucja wyłączenia sędziego (art. 41-42 k.p.k.). Dopiero jeżeli z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie nie będzie możliwe, sąd wyższego rzędu zobligowany będzie do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 43 k.p.k. Tymczasem, jak wynika z treści uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w O., od rozpoznania sprawy z zażalenia R. K. została wyłączona jedynie sędzia A.C. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.