IV KO 9/25
Izba Karna2025-02-25
Skład orzekający: Jarosław Matras
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy stronami postępowania karnego są pracownik sądu i sędzia orzekający w tym samym sądzie, a sędzia zamierza wziąć udział w sprawie jako oskarżyciel posiłkowy, zachodzi podstawa do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy innemu sądowi równorzędnemu, gdy istnieją okoliczności mogące wywołać u postronnego obserwatora wątpliwości co do bezstronności i obiektywizmu rozpoznania sprawy. W szczególności dotyczy to sytuacji, gdy strony postępowania to pracownik sądu i sędzia orzekający w tym samym sądzie, a sędzia zamierza aktywnie uczestniczyć w procesie jako oskarżyciel posiłkowy.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Częstochowie wystąpił do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy karnej przeciwko U. K. o czyn z art. 288 § 1 k.k. innemu sądowi równorzędnemu. Powodem wniosku było to, że stronami postępowania są pracownik tego sądu (starszy sekretarz sądowy) oraz sędzia orzekająca w tym samym sądzie, która złożyła oświadczenie o zamiarze udziału w sprawie w charakterze oskarżycielki posiłkowej. Sąd Rejonowy uznał, że takie okoliczności mogą budzić wątpliwości co do obiektywizmu orzekania.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przekazał sprawę XI K 1312/24 do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radomsku.Pełny tekst orzeczenia
IV KO 9/25 POSTANOWIENIE Dnia 25 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jarosław Matras w sprawie U. K. oskarżonej z art. 288 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 25 lutego 2025 r. wniosku Sądu Rejonowego w Częstochowie o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł: sprawę XI K 1312/24 przekazać do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Radomsku. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7 stycznia 2025 r. Sąd Rejonowy w Częstochowie wystąpił do Sądu Najwyższego o rozważenie możliwości przekazania w trybie art. 37 k.p.k., innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, sprawy toczącej się przeciwko U. K. o czyn z art. 288 § 1 k.k. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, że w tej sprawie czyn będący przedmiotem zarzutu postawionego U. K. miał miejsce na terenie Sądu Rejonowego w Częstochowie, a stronami postępowania są z jednej strony pracownik sądu - starszy sekretarz sądowy, a z drugiej strony sędzia tutejszego sądu, która złożyła oświadczenie, że zamierza brać udział w sprawie w charakterze
IV KO 9/25 2 oskarżycielki posiłkowej. Powyższe fakty, zdaniem sądu właściwego, powodują, że rozpoznanie sprawy przez inny sąd równorzędny, mający swoją siedzibę w stosunkowo niewielkiej odległości od sądu właściwego, ale jednocześnie położony w innym okręgu, zagwarantuje rozpoznanie sprawy w sposób obiektywny, nie wzbudzając jednocześnie w opinii publicznej ewentualnych podejrzeń co do braku bezstronności orzekającego sądu ze względu na pozycję zawodową osób będących stronami postępowania - z jednej strony pracownik-sekretarz sądowy, a z drugiej, czynnie orzekający sędzia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Niewątpliwie „dobro wymiaru sprawiedliwości" w takim rozumieniu jakie należy odkodować z przepisu art. 37 k.p.k., przemawia za przekazaniem sprawy innemu niż miejscowo właściwy sądowi równorzędnemu wtedy, gdy zachodzi konieczność uwzględnienia takich sytuacji, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób obiektywny. Chodzi tu o wyeliminowanie mogących powstać w opinii publicznej podejrzeń co do braku obiektywizmu w rozpoznaniu sprawy przez właściwy sąd. Nie chodzi przy tym o każdy rodzaj takich podejrzeń, ale takie podejrzenia, które mogłyby się zrodzić u postronnego, niezainteresowanego osobiście sposobem rozstrzygnięcia danej sprawy, obserwatora takiego procesu, który przy tym posiada podstawową wiedzę o zasadach procesu i roli określonych organów procesowych w tym procesie. Przenosząc te uwagi w realia sprawy podkreślić należy, że okoliczności zaistniałe w tej sprawie, a sygnalizowane we wniosku przez sąd właściwy, niewątpliwie mogłyby wywołać wątpliwości u postronnego, obiektywnego obserwatora takiego procesu, co do bezstronnego i obiektywnego rozpoznania sprawy we właściwym sądzie. Jest rzeczą oczywistą, że w powszechnym odbiorze społecznym, po rozpoznaniu przez sąd właściwy sprawy, w której pokrzywdzonym, a w tej sprawie wobec złożenia oświadczenia działaniu w charakterze oskarżyciela posiłkowego, także stroną postępowania, jest jedna z sędziów orzekających w sądzie właściwym, mogłoby powstać przekonanie o braku rzetelności oraz stronniczości prowadzonego
IV KO 9/25 3 postępowania i to w szczególności wówczas, gdy rozstrzygnięcie to byłoby dla niej korzystne. Z tych względów uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, Sąd Najwyższy przekazał ją do Sądu Rejonowego w Radomsku. [J.J.] r.g.
Powiązane orzeczenia
- III KO 173/24 2025-01-29Czy przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. jest uzasadnione, gdy oskarżycielem posiłkowym jest sędzia sądu właściwego do rozpoznania sprawy, ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości…
- III KO 10/20 2020-02-27Czy w sytuacji, gdy sędzia sądu okręgowego jest córką ofiary przestępstwa i zgłasza zamiar wystąpienia w charakterze oskarżyciela posiłkowego, zachodzą podstawy do przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu ze względ…
- IV KO 17/13 2013-04-10Czy istnieją podstawy do przekazania sprawy karnej innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości, gdy oskarżyciel posiłkowy jest sędzią tego sądu?
- IV KO 10/14 2014-02-18Czy w sytuacji, gdy oskarżyciel posiłkowy jest sędzią sądu rozpoznającego apelację, należy przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości?
- II KO 31/21 2021-04-22Czy istnieją podstawy do przekazania sprawy karnej innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. ze względu na relacje zawodowe sędziów z oskarżycielką posiłkową, która jest pracownicą sądu?
Powołane przepisy
art. 288 § 1 KKart. 37 KPK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy