IV KR 129/69
WyrokIzba Karna1969-07-15
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wystawienie rachunku za pracę, która faktycznie nie została wykonana, w celu wyłudzenia nienależnej zapłaty, stanowi przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r., nawet jeśli sprawa ma cechy cywilne i dotyczy roszczeń z tytułu nadpłaty rachunku?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, uznając, że wystawienie rachunku za pracę, która nie została wykonana, z zamiarem wyłudzenia nienależnych kwot, stanowi przestępstwo zagarnięcia w rozumieniu art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. Sąd podkreślił, że sprawa nie ma jedynie charakteru cywilnego, a działanie oskarżonego wyczerpuje znamiona przestępstwa, ponieważ wpisał on pozycje za pracę, której nie wykonał, z wyraźnym zamiarem wyłudzenia środków.Stan faktyczny
Oskarżony Czesław P. wystawił rachunek za ręczne wydobycie i wywóz żwiru, podając zawyżone koszty. W rzeczywistości żwir został wydobyty koparką i przewieziony samochodami. W ten sposób oskarżony wyłudził od Przedsiębiorstwa Terenowego Przemysłu Materiałów Budowlanych 12.012 zł. Sąd Wojewódzki uznał go za winnego i skazał, darowując karę więzienia na mocy amnestii. Obrońca wniósł rewizję, zarzucając błędną ocenę okoliczności faktycznych i twierdząc, że sprawa ma charakter cywilny.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch.Sędziowie: T. Krokosz (sprawozdawca), M. Szczepański.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Graff.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Czesława P., oskarżonego z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu rewizji założonej przez oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 5 marca 1969 r., na podstawie art. 375 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Rzeszowie po rozpoznaniu sprawy Czesława P., oskarżonego o to, że w sierpniu 1963 r. w Z. wystawił rachunek na wydobycie i wywóz żwiru, który został wydobyty i wywieziony koparką i samochodami przedsiębiorstwa, wyłudzając w ten sposób nienależną mu zapłatę w kwocie 38.928 zł, tj. o przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) - wyrokiem z dnia 5 marca 1969 r. uznał za winnego tegoż oskarżonego Czesława P., że w czasie i miejscu jak wyżej wystawił rachunek za ręczne wydobycie żwiru i przewiezienie go furmankami, gdy tymczasem w rzeczywistości żwir ten został wydobyty koparką i przewieziony samochodami, i w ten sposób podwyższając koszty wydobycia żwiru wyłudził od Przedsiębiorstwa Terenowego Przemysłu Materiałów Budowlanych w R. 12.012 zł, i za ten czyn skazał go z mocy powołanych wyżej przepisów na karę 1 roku więzienia i 3.000 zł grzywny z jednoczesnym zasądzeniem - na podstawie art. 3311 § 1 i 6 k.p.k. - od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego Przedsiębiorstwa kwoty 12.012 złotych z odsetkami i kosztami; na mocy art. 3 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) wymierzoną karę roku więzienia darował w całości oskarżonemu.Obrońca oskarżonego założył rewizję od tego wyroku, wnosząc o jego uchylenie i uniewinnienie oskarżonego.Rewizja sprowadza się w istocie do zarzutu błędnej oceny okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku. W związku z tym rewidujący wywodzi między innymi, że w działaniu oskarżonego brak jest w ogóle cech przestępstwa, albowiem sprawa ma "typowo cywilny charakter", suma zaś, za której zagarnięcie oskarżony został skazany, została wyliczona nieprawidłowo, gdyż nie uwzględniono zapłaconego przez oskarżonego podatku w wysokości 4.679 zł (co należało potrącić).Podobnie zdaniem rewidującego należało uwzględnić na korzyść oskarżonego przysługujący mu zarobek w związku z ustaloną przez Sąd dostawą żwiru.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie jest zasadna.Nie budzi zastrzeżeń (i nie jest przez rewizję kwestionowany) fakt wystawienia przez oskarżonego faktury z dnia 19 sierpnia 1963 r., w której kwota 38.928 złotych obejmuje pozycje dotyczące przewozu, wyładunku i pryzmowania żwiru.Pozycje te, jak to prawidłowo wykazał Sąd Wojewódzki, są nieprawdziwe, słusznie zatem Sąd uznał, że tego rodzaju działanie oskarżonego wyczerpuje znamiona przestępstwa zagarnięcia, o jakim mowa w przepisie art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Nie sposób bowiem - wbrew odmiennym wywodom rewizji - przyjąć, że sprawa niniejsza ma jedynie "charakter cywilny" i sprowadza się do roszczeń "Przedsiębiorstwa z tytułu nadpłaty rachunku, skoro oskarżony wpisał pozycje za pracę, której w ogóle nie wykonał, a uczynił to z wyraźnym zamiarem wyłudzenia od Przedsiębiorstwa nienależnych mu kwot.Sąd Wojewódzki, jak widać z porównania treści wywodów uzasadnienia wyroku z zebranym materiałem sprawy, rozważył szczegółowo wszystkie istotne okoliczności i prawidłowo uznał oskarżonego wydatkami faktycznie przez niego poniesionymi w związku z zakupem i eksploatacją żwirowiska, jak również wartością dostarczonego żwiru. Godzi się przy tym podkreślić, że owo wyliczenie zostało dokonane w sposób jak najbardziej korzystny dla oskarżonego, albowiem zaliczono na jego rzecz również pozycje, które mogły nasuwać wątpliwości.W ogólnej kwocie uznania 26.976 zł mieści się pozycja 9.576 zł, wyrażająca wartość dostarczonego żwiru (przez oskarżonego), przy czym Sąd Wojewódzki zastosował tutaj właściwe ceny, słusznie zaznaczając, iż nic nie przemawia za tym, by prywatny dostawcza miał pobierać ceny wyższe od ustalonych.Zarobek więc, o który "upomina" się rewizja, jest ujęty w cenie policzonej oskarżonemu i dlatego podnoszone przez rewidującego w tym zakresie zastrzeżenia są bezpodstawne.Jeśli zaś chodzi o również poruszoną w rewizji kwestię podatku, to trzeba zauważyć, że opłacony przez oskarżonego podatek w niczym nie umniejsza wyrządzonej Przedsiębiorstwu szkody. Przedsiębiorstwo bowiem wypłaciło oskarżonemu "całą" kwotę (wyłudzoną), tj. 12.012 zł, sprawa zaś obliczenia i pobrania podatku przez właściwy organ finansowy jest zaszłością wtórną, która zmniejsza tylko efektywną korzyść oskarżonego, ale jednocześnie nie zmniejsza wysokości szkody, gdyż na skutek przestępczego działania oskarżonego z kasy Przedsiębiorstwa wypłacono - jak już wyżej nadmieniono - całą kwotę, obejmującą zarówno to, co w ostatecznym wyniku otrzymał oskarżony, jak i to, co pobrał od niego organ finansowy.Z tych powodów, jak również mając na uwadze, że wymierzona grzywna w żadnym razie nie może być uznana za wysoką, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.
Powiązane orzeczenia
- II KR 58/66 1966-09-14Czy oskarżony, który pobrał kwotę pieniędzy od instytucji państwowej, działając w przekonaniu, że mu się ona należy za wykonaną pracę i dostarczone materiały, popełnił przestępstwo wyłudzenia, jeśli brak jest dowodów na…
- II KR 2/67 1967-04-22Czy księgowa, która przyjmowała od podatników pieniądze na poczet należności podatkowych, nie będąc do tego uprawnioną, a następnie przywłaszczała je sobie i fałszowała dokumentację księgową, popełnia przestępstwo przywł…
- III KK 321/19 2021-01-15Czy zarachowanie nadpłaty podatku na poczet zaległości podatkowych, gdy nadpłata powstała wcześniej niż zaległość, następuje z mocy prawa z chwilą wymagalności zaległości podatkowej, a tym samym czy nie wpłacenie zalicze…
- II KR 171/71 1971-09-22Czy czyn oskarżonego, polegający na wystawieniu rachunków końcowych z zawyżoną wartością wykonanych robót i podaniem prac niewykonanych, stanowi usiłowanie wyłudzenia mienia społecznego, a jeśli tak, to jakie przepisy pr…
- III KK 298/23 2023-08-23Czy czyn polegający na nie wykazaniu przychodu w kwocie stanowiącej uszczuplenie należności publicznoprawnej poniżej pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę, popełniony w 2010 r., stanowi przestępstwo skarbowe…
Powołane przepisy
art. 1 § 1art. 375 KPKart. 3311 § 1art. 3 ust. 1§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.