IV KR 316/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN dr T. Majewski.Sędziowie SN: I. Kazimierczak (spr.), R. Młynkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu sprawy Marii O. oskarżonej z art. 201 w zw. z art. 58 k.k., z powodu rewizji, założonej przez oskarżoną od wyroku Sądu Wojewódzkiego w R. z dnia 30 lipca 1974 r., sygn. akt. (...)w zaskarżonej części wyrok utrzymuje w mocy; zasądza od Marii O. koszty postępowania rewizyjnego oraz 16.400 zł opłaty sądowej za drugą instancję na rzecz Skarbu Państwa.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w R. wyrokiem z dnia 30 lipca 1974 r. oskarżoną Marię O. uznał za winną czynu z art. 200 § 1 w zw. z art. 201 i 265 § 1 w zw. z art. 58 k.k. i art. 10 § 2 k.k. polegającego na tym, że w okresie od 3 marca 1971 r. do 20 sierpnia 1973 r. w C., jako likwidator kredytowo-oszczędnościowy i kasjer Banku S., będąc odpowiedzialna z tytułu zajmowanego stanowiska i sprawowanej funkcji za ochronę powierzonego mienia, działając czynem ciągłym przyjęła od 86 rolników wpłaty pożyczek do kasy oraz dwie wpłaty na książeczki oszczędnościowe, oraz podrabiała skrypty dłużne, oraz karty rachunkowo-analityczne i dowody wpłat, przywłaszczając sobie na szkodę Banku S. w Ł. łączną kwotę 115.013.58 zł i za to na zasadzie art. 201 k.k. w zw. z art. 58 k.k. i art. 10 § 2 k.k. oraz art. 36 § 3 k.k.skazał ją na karę 5 (pięć) lat pozbawienia wolności, oraz 20.000 zł grzywny, którą zamienił w razie nieuiszczenia w terminie na 6 miesięcy i 20 dni zastępczej kary pozbawienia wolności, przyjmując jeden dzień pozbawienia wolności za równoważny grzywnie w kwocie 100 zł;na podstawie art. 40 § 1 pkt 3 k.k. orzekł wobec oskarżonej Marii O. pozbawienie praw publicznych na okres lat 3;na zasadzie art. 46 § 1 pkt 2 k.k. orzekł wobec oskarżonej Marii O. konfiskatę w całości mienia na rzecz Skarbu Państwa;na zasadzie art. 363 § 1 k.p.k. zasądził od oskarżonej Marii O. na rzecz Banku S. w Ł. odszkodowanie pieniężne w kwocie 82.013,58 zł z 8% odsetkami od dnia 29 sierpnia 1973 r. oraz opłatę sądową od zasądzonego odszkodowania pieniężnego w kwocie 5.290 zł na rzecz Skarbu Państwa;na zasadzie art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 18 VII 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) oskarżonej Marii O. złagodził karę pozbawienia wolności orzeczoną w wymiarze 5 lat pozbawienia wolności o 1/3 do wysokości 3 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności;na podstawie art. 83 § 1 k.k. zaliczył oskarżonej Marii O. na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 17 października 1973 r. do dnia 30 lipca 1974 r.Opisany wyrok zaskarżony został rewizją założoną na korzyść oskarżonej Marii O. wnioskiem o uchylenie go i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Rewizja wyrokowi przeciwstawia zarzuty:1) obrazy przepisów art. 201 i 199 § 1 k.k. - przez błędne przyjęcie, że oskarżona działała jako likwidator i kasjer Banku S. i będąc odpowiedzialna za jego ochronę i nadzór nad nim, przywłaszczyła sobie to mienie oraz że przywłaszczała pieniądze czynem ciągłym, pracując w Filii Banku S. w O. na stanowisku likwidatora, zaś w Banku S. w Ł. na stanowisku referenta kredytowego,2) obrazy przepisów postępowania, w szczególności zaś art. 176 k.k. przez pominięcie przez Sąd I instancji biegłego z zakresu organizacji bankowości, co mogło mieć wpływ na treść zaskarżonego wyroku,3)błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku - przez przypisanie oskarżonej przywłaszczenia kwoty 115.013,58 zł, mimo że liczni świadkowie zeznali, że oskarżona wprawdzie wypisywała dowody wpłaty do Banku, jednakże świadkowie ci płacili w drugim okienku innej osobie, a nie oskarżonej Marii O.,4) rażącej niewspółmierności kary wymierzonej oskarżonej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja założona na korzyść oskarżonej nie jest trafna. Ustalenia faktyczne i prawne poczynione przez Sąd I instancji nie budzą żadnych zastrzeżeń. Kontrola rewizyjna nie ujawniła w postępowaniu przed Sądem I instancji żadnych błędów i uchybień, skutkujących, jak zakłada rewizja, konieczność uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.W szczególności nie ma rewizja racji negując słuszność przypisania oskarżonej funkcji kasjerki. Przypisanie to bowiem nie pozbawione jest podstaw dowodowych. Bez pełnienia tej funkcji, choćby dorywczo, oskarżona nie mogłaby wejść w posiadanie mienia społecznego w postaci wpłat gotówkowych dokonywanych przez rolników z tytułu pożyczek. Sama oskarżona przyznała przecież, że zastępowała w czasie nieobecności kasjerki i tę sytuacje postanowiła wykorzystać w przywłaszczaniu sobie pieniędzy bankowych (...), nie zważając na kwalifikowaną odpowiedzialność karną.Na rozprawie oskarżona także stwierdziła, że pełniła funkcje kasjerek (...) i wynika to również z (...) z deklaracji o odpowiedzialności materialnej (...) oraz z (...). Niezależnie od oficjalnych zastępstw, stosownie do okoliczności, co wynika z całokształtu materiału dowodowego, wykorzystywała oskarżona także dorywczo chwilowe nieobecności kasjerek i przejmowała ich rolę.Nie ma także rewizja racji, pomniejszając kwalifikacje zawodowe i stopień doświadczenia oskarżonej. Praca oskarżonej w banku była oczywiście pierwszą pracą w jej życiu, ale nie dowodzi to, że z tego tytułu oskarżona może permanentnie uchodzić za najmłodszego (w sensie najmniej doświadczonego) pracownika banku. Przede wszystkim trzeba stwierdzić, że oskarżona pracowała w banku w ogóle dwa i pół roku i cały ten okres był jednocześnie przestępczym jej działaniem, w którym wykazała dużo sprytu, samodzielności i znajomości rzeczy, ukrywając nadużycia przez wystawianie fikcyjnych skryptów dłużnych i kart pożyczkowych przy braku współdziałania z innymi osobami.Należy tu również zaznaczyć, że oskarżona miała średnie wykształcenie ekonomiczne i według oceny św. R., kierownika banku, uchodziła za dobrze przygotowaną do pełnienia wszystkich stanowisk (...).Gdyby wszystko złożyć na karb niedoświadczenia i uległości oskarżonej wobec osk. P., to rodzi się pytanie, dlaczego oskarżona nie przerwała przestępczego działania po przeniesieniu jej do Ł., gdzie nie było osk. P.W świetle tych dodatkowych ustaleń trzeba stwierdzić, że Sąd I instancji, przyjmując winę oskarżonej, trafnie oparł się na jej wyjaśnieniach ze śledztwa, według których, była ona samodzielnym sprawcą zagarnięcia mienia znacznej wartości. Założenie, że współdziałającą była osk. P., Sąd I instancji trafnie odrzucił.Oskarżona przecież przyznała się do tego zagarnięcia wobec:a)św. R., kierownika banku i innych osób, bezpośrednio po ujawnieniu przestępstwa, podając przy tym technikę nadużyć (...),b)organów MO w dn. 17 X 1973 r., będąc jednocześnie konfrontowana ze wszystkimi dowodami (...) i dodała, że pieniądze zużyła na własne potrzeby,c)prokuratora (...).W wyjaśnieniach tych oskarżona nie obciążała nikogo współdziałaniem i nie zgłaszała żadnych zastrzeżeń co do wyników lustracji specjalnej (...).Odmienne wyjaśnienia złożone na rozprawie nie znajdują więc potwierdzenia w materiale dowodowym, a nadto są nielogiczne.Skoro działanie oskarżonej miało się ograniczać do przyjmowania wpłat od rolników i przekazywania tych wpłat oskarżonej P., to rodzi się pytanie w imię czego - ukrywając braki gotówkowe - oskarżona wystawiała na osoby nieznane fikcyjne karty pożyczkowe i skrypty dłużne, pogłębiając tym samym swoje nasilenie złej woli i szkodliwość społeczną popełnianych przestępstw rzekomo bez udziału w podziale owoców przestępstwa i z jakich racji czyniła starania o uzyskanie pożyczki na pokrycie wszystkich braków.Słusznie Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku obrony o powołanie biegłego z zakresu organizacji bankowości. Przeprowadzenie tego dowodu było zupełnie zbędne. Wysunięte przez obronę wątpliwości nie wymagały sięgania aż do podstaw organizacji banku, aby dotrzeć do prawdy obiektywnej. W istocie w dostatecznym stopniu wątpliwości obrony usunięte zostały ustalonymi faktami w niniejszej sprawie i ich oceną. Np. kwestia odsetek od kredytów uregulowana jest w instrukcji Nr 13 o organizacji i działalności filii Spółdzielni Oszczędnościowo-Pożyczkowych ((...), pozycja "dochody operacyjne"), a rewizja zagadnienie to chciała wyjaśnić aż opinią biegłego.W końcu stwierdzić należy, że rewizja bezzasadnie poddaje krytyce połączenie obu zarzucanych oskarżonej czynów w jedno przestępstwo ciągłe. Zarówno filia Banku S. w C., jak i jego Centrala w Ł. to przecież ta sama instytucja, w ramach której oskarżona mogła być i była zatrudniana, tam gdzie zachodziła potrzeba. Zamiar zagarniania mienia społecznego oskarżona podjęła i realizowała początkowo w Filii, a dalej kontynuowała w Centrali w stosunku do tego samego dobra prawnie chronionego i nie zachodziła jakaś szczególna specyfika w czynnościach wykonawczych, zależna od miejsca popełnienia przestępstwa.Zauważyć przy tym należy, że przypisanie oskarżonej przestępstwa ciągłego nie pogorszyło jej sytuacji procesowej, nie powodując surowszej kwalifikacji prawnej, gdyż gdyby nawet utrzymano wersje dwóch przestępstw, pozostałaby nadal kwalifikowana postać jednego z przestępstw z uwagi na wysokość zagarnięcia w pkt I - 103.513,58 zł.Z tych wszystkich względów orzeczono jak wyżej.