IV KR 46/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Pustelnik (spr.).Sędziowie: SN J. Wieczorek, SW Wł. Kupiec.Protokolant: A. Dudkowska.Prokurator Prokuratury Generalnej: St. Kaniewski.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna na rozprawie po rozpoznaniu w dniu 15 marca 1978 r. sprawy Józefa K. oskarżonego z art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu z dnia 4 listopada 1977 r., sygn. II K 15/77;1)zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że osk. Józefa K. uznaje za winnego tego, że dnia 27 kwietnia 1975 r. w Ł. rejonu nowotarskiego, w zamiarze spowodowania u Michała S. ciężkiego uszkodzenia ciała i choroby zazwyczaj zagrażającej życiu, uderzył go 17 razy ostrzem noża, powodując u niego obrażenia ciała opisane w zaskarżonym wyroku i kwalifikujące się z art. 156 § 1 k.k., lecz zamierzonego skutku nie osiągnął wobec udzielenia Michałowi S. pomocy przez jego matkę, żonę i córkę, które odciągnęły i unieszkodliwiły oskarżonego - czym dopuścił się przestępstwa z art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 155 § 1 pkt 2 k.k. i z art. 156 § 1 k.k. w zw. z art. 10 § 2 k.k. - i przy zastosowaniu art. 10 § 3 k.k. na podstawie art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 155 § 1 pkt 2 k.k. wymierzono osk. Józefowi K. karę 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet okres tymczasowego aresztowania od dnia 28 kwietnia 1975 r. do dnia 28 stycznia 1976 r. oraz od dnia 4 listopada 1977 r.;2)utrzymuje w mocy tenże wyrok w części zasądzającej od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego Michała S. kwotę 7.300 zł tytułem zwrotu kosztów;3)zasądza na rzecz Skarbu Państwa od osk. Józefa K. 6.000 zł tytułem opłat sądowych za obie instancje i koszty postępowania karnego, a nadto zasądza od niego na rzecz oskarżyciela posiłkowego Michała S. kwotę 1.000 zł tytułem zwrotu należności za udział pełnomocnika na rozprawie przed Sądem Najwyższym.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu z dnia 4 listopada 1977 r. Józef K. został uznany winnym przestępstwa z art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 1 k.k. popełnionego w ten sposób, że w dniu 27 kwietnia 1975 r. w Ł. rejonu nowotarskiego, przewidując możliwości skutku śmiertelnego i na to się godząc uderzył 17 razy ostrzem noża Michała S. zadając mu cios w okolicę serca oraz 8 ran kłutociętych w różne części ciała, czym spowodował: ranę około 8 cm biegnącą pionowo w rejonie przyczepów piersiowych na przedniej powierzchni klaki piersiowej po stronie prawej, ranę długości około 5 cm w połowie ramienia lewego z częściowym przecięciem mięśnia dwugłowego, ranę długości około 8 cm biegnącą poziomo na wysokości grzbietu łopatki po stronie lewej, ranę około 5 cm prawej okolicy lędźwiowej w linii łopatkowej na wysokości XII żebra, z przecięciem tego żebra, drożącym do przestrzeni okołonerkowej prawej, dwie rany powierzchowne długości około 2 cm klatki piersiowej strony grzbietowej, ranę brody i ranę lewej dłoni, oraz krwiak powieki górnej lewego oka, jednakże zamierzonego skutecznie osiągnął wobec tego, że nóż uderzając w klatkę piersiową okolicy serca trafił na modlitewnik oraz z powodu udzielenia pokrzywdzonemu pomocy przez jego matkę, żonę i córkę, które odciągnęły i unieszkodliwiły oskarżonego - i za ten czyn na podstawie art. 148 § 1 k.k. w zw. z art. 10 § 1 k.k. oraz art. 40 § k.k. skazany na 8 lat pozbawienia wolności - z zaliczeniem na poczet tej kary okresu tymczasowego aresztowania od dnia 28 stycznia 1975 r. do dnia 28 stycznia 1976 r. - i karę dodatkową pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat.Od tego wyroku wniósł rewizję obrońca oskarżonego Józefa K.Rewizja, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznanie, że czyn przypisany oskarżonemu stanowi przestępstwo z art. 155 § 1 pkt 2 k.k. i wymierzenie z mocy tego przepisu możliwie łagodniejszej kary, zarzuciła:l)Obrazę przepisów postępowania, przez:a)dokonanie ustaleń sprzecznych z opiniami Zakładu Medycyny Sądowej i Instytutu Ekspertyz Sądowych - a wymagających wiedzy specjalistycznej,b)rozważanie całokształtu zeznań oskarżyciela posiłkowego,c)odmowę wiary zeznaniom świadków obrony z pominięciem szczegółowej w tym zakresie motywacji,d)dokonanie sprzecznych ze sobą ustaleń w przedmiocie wypowiedzi oskarżonego i pokrzywdzonego poprzedzających bezpośrednio zdarzenie,e)odmowę wnioskowi obrony i Prokuratora w przedmiocie dopuszczenia dowodu z opinii psychiatryczno-psychologicznej w kwestii ewentualnego działania pod wpływem silnego wzburzenia.2)Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, tj.:a)przypisanie oskarżonemu motywów działania w zakresie przewidywania możliwości pozbawienia życia pokrzywdzonego i jego godzenia się na to,b)uznanie, że przyjęta agresywność oskarżonego po popełnieniu czynu wyłącza możliwość zastosowania art. 155 § 1 pkt 2 k.k.,c)ustalenie przebiegu zdarzenia sprzecznie z wyjaśnieniami oskarżonego i zeznaniami świadków obrony.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest zasadna.Wprawdzie wbrew odmiennym twierdzeniom rewizji poczynione przez Sąd Wojewódzki ustalenia faktyczne i dokonaną ocenę materiału dowodowego trzeba uznać za prawidłowe, tym nie mniej trafnie podnosi rewizja, że wysnute stąd wnioski w zakresie oceny prawnej czynu oskarżonego są zbyt daleko idące i pozostają w sprzeczności z opiniami biegłych.Co do ustaleń faktycznych Sąd Wojewódzki zasadnie oparł je na zeznaniach świadków Stefanii S. i Anny S., gdyż znajdują one pełne potwierdzenie w zeznaniach obcego dla stron i stąd niezainteresowanego w rozstrzygnięciu sprawy świadka Jana K. oraz w orzeczeniach lekarskich stwierdzających u pokrzywdzonego Michała S. cały szereg obrażeń ciała, podczas gdy u oskarżonego nie stwierdzono żadnych śladów dotkliwego pobicia, a odrzucił, jako niezasługujące na wiarę zeznania świadków obrony, co przekonywująco i logicznie uzasadnił.Tych ustaleń faktycznych i dokonanej przez Sąd Wojewódzki ocen dowodów rewizja w niczym istotnym nie podważyła, a jej wywody w tym zakresie trzeba uznać za polemikę z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku, przeciwstawieniem ocenie Sądu znajdującej ochronę w art. 4 § 1 k.p.k. - oceny materiału dowodowego przez stronę.Słusznie natomiast podnosi rewizja, że Sąd Wojewódzki błędnie przypinał oskarżonemu zamiar ewentualny pozbawienie życia pokrzywdzonego i przyjął, że agresywność oskarżonego po popełnieniu czynu wyłącza możliwość zastosowania art. 155 § 1 pkt 2 k.k.Zważyć trzeba, że Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 15 czerwca 1976 r., VI KRN 109/76 i z dnia 11 marca 1977 r., V KR 22/77, w żadnym wypadku nie przesądził sprawy w tym zakresie, a pozostawił Sądowi Wojewódzkiemu pełną swobodę, co do oceny prawnej czynu oskarżonego - w zależności od ustaleń faktycznych i oceny materiału dowodowego - bądź to, jako usiłowanie zabójstwa, bądź też, jako usiłowanie spowodowania ciężkich obrażeń ciała z art. 155 § 1 pkt 2 k.k.Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Wojewódzki przypisał oskarżonemu zamiar ewentualny zabójstwa głównie na tej podstawie, że oskarżony miał żal do pokrzywdzonego i działał na zasadzie odwetu za ośmieszenie go, że zadał mu dużą ilość ciosów nożem skierowanych w okolicę klatki piersiowej i serca oraz że wykazał dużą agresywność.Rozumowanie to jednak jest zbyt daleko idące i pomija opinie tak biegłych dr T. z zakresu medycyny sądowej, jak i opinię Instytutu Ekspertyz Sądowych w K. I tak w świetle tej ostatniej opinii cios zadany nożem pokrzywdzonemu w okolice serca - nie może być uznany za groźny, gdyż nie miał charakteru dźgania, a nóż w tym miejscu wykonywał ruch po łuku. W tej sytuacji, niezależnie od tego, że nóż natrafił na twardą przeszkodę wewnętrznej marynarki, charakter przecięcia wierzchnich warstw marynarki wskazuje na to, że cięcie to było dokonane z niewielką siłą i stąd w żadnym wypadku nie było groźne dla życia pokrzywdzonego. Biegły dr T. w opinii wydanej na rozprawie przed Sądem Wojewódzkim w Krakowie stwierdził, że pokrzywdzony doznał tylko 2 głębszych ran, a to w okolicy lędźwiowej i w okolicy piersiowej po stronie prawej, natomiast pozostałe rany były powierzchowne, przy czym oceniając charakter wszystkich ran razem wg skutków ocenił je jako określone w art. 156 § 1 k.k. Na ostatniej rozprawie biegły ten podtrzymał poprzednie opinie, a nadto określił, że rana w okolicy lędźwiowej z przecięciem XII żebra miała głębokość od 2 do 3 cm, natomiast długość kanału rany na klatce piersiowej ocenił na kilka cm. Co do ran powierzchniowych biegły podał, że narzędzie działało z niewielką siłą, a co do omawianych 2 ran głębszych, jeśli uwzględni się głębokość ich kanałów - nie można również przyjąć, że uderzenia nożem zostały zadane z wielką siłą.W tej sytuacji i kiedy stosunki pomiędzy oskarżonym a pokrzywdzonym nie wskazują na to, by oskarżony chciał pozbawić pokrzywdzonego życia, nie można tylko na podstawie charakteru użytego narzędzia i lokalizacji ciosów wyprowadzać wniosku, że godził się on na taki skutek, gdy niewielka siła zadanych ciosów przeczy takiej zgodzie. Wielka zaś ilość zadanych ciosów i duża agresywność oskarżonego tak w czasie zajścia, jak i po jego zakończeniu wskazują jedynie na to, że oskarżony chciał zadać pokrzywdzonemu ciężkie obrażenia ciała, o których mowa w art. 155 § 1 pkt 2 k.k.W tym zakresie należało wniosek rewizji uznać za zasadny. Ponieważ oskarżony działał w zamiarze popełnienia przestępstwa z art. 155 § 1 pkt 2 k.k., a działanie dokonane już wypełniło znamiona przestępstwa z art. 156 § 1 k.k., należało, przy przypisaniu mu usiłowania dalej idącego przestępstwa kumulatywną kwalifikację, objąć już dokonane skutki.Uwzględniając dużą agresywność oskarżonego, użycie niebezpiecznego narzędzia oraz spowodowane skutki, uznał Sąd Najwyższy za słuszne wymierzyć mu karę w granicach średniej ustawowego zagrożenia.Z tych powodów Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok. Z uwagi na to, że Sąd Wojewódzki prawidłowo zasądził od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowego kwotę 7.300 zł tytułem zwrotu kosztów poniesionych w dotychczasowym postępowaniu, w tej części zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy.O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 547 § 1 k.p.k., a o opłatach sądowych stosownie do art. 9 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych.