IV KR 81/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Krokosz.Sędziowie: T. Rek, M. Paluch (sprawozdawca).Prokurator Generalnej Prokuratury: T. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Andrzeja S., oskarżonego z art. 4 § 1 m.k.k., 216 § 1 k.k. w związku z art. 59 § 1 lit. b) i art. 18 k.k., po rozpoznaniu założonej przez prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 11 lutego 1965 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3 i 388 § 1 k.p.k.1. uchylił zaskarżony wyrok w orzeczeniu o karze łącznej; 2. uchylił tenże wyrok w części dotyczącej skazania oskarżonego za przestępstwo z art. 216 § 1 k.k.; 3. Andrzeja S. uznał za winnego tego, że dnia 19 maja 1964 r. w W. nie ostrzegł strażaków OSP i ludzi gaszących pożar, iż w płonących zabudowaniach znajduje się zgromadzona amunicja, która na skutek objęcia płomieniem eksplodowała, przez co nieumyślnie spowodował śmierć Tadeusza R. oraz ciężkie uszkodzenie ciała Marii P., Józefa T. i Tadeusza J., i za to z mocy art. 230 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 36 k.k. skazał oskarżonego Andrzeja S. na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia, którą na zasadzie art. 3 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) złagodził o połowę, tj. do 9 miesięcy więzienia; 4. utrzymał tenże wyrok w mocy w pozostałej zaskarżonej części; 5. na mocy art. 31 k.k. wymierzył oskarżonemu Andrzejowi S. łączną karę 1 roku więzienia z zaliczeniem na jej poczet okresu tymczasowego aresztowania od dnia 19 maja 1964 r. do dnia 11 lutego 1965 r. (...).Sąd Wojewódzki w Rzeszowie wyrokiem z dnia 11 lutego 1965 r. uznał Andrzeja S. za winnego, że:I. w czasie od 1944 r. do dnia 19 maja 1964 r. w W. zgromadził i przechowywał bez zezwolenia władz amunicję;II. w dniu 19 maja 1964 r. w miejscu jak wyżej opisanym sprowadził niebezpieczeństwo powszechne dla życia i zdrowia ludzkiego przez to, że wiedząc, iż posiada zgromadzoną w płonących zabudowaniach amunicję, nie ostrzegł o tym strażaków i ludzi gaszących ogień, w wyniku czego na skutek eksplozji tej amunicji 9 osób zostało ciężko i lekko rannych, a Tadeusz R. wskutek odniesionych obrażeń ciała zmarł, i za to - przyjmując, że w chwili popełnienia zarzucanych przestępstw zdolność rozpoznania znaczenia czynu oraz kierowania swoim postępowaniem była u oskarżonego w znacznym stopniu ograniczona w rozumieniu art. 18 § 1 k.k. - skazał go: za czyn pod I opisany z mocy art. 4 § 1 m.k.k. przy zastosowaniu art. 59 § 1 lit. b) k.k. oraz za czyn pod II opisany z mocy art. 216 § 1 k.k. przy zastosowaniu art. 59 § 1 lit. b) k.k. na kary po dwa lata więzienia, które na zasadzie art. 3 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) złagodził o połowę, tj. do kar po roku więzienia.Biorąc za podstawę wyżej orzeczone kary pozbawienia wolności, Sąd Wojewódzki wymierzył oskarżonemu Andrzejowi S. łączną karę roku więzienia.Od opisanego wyżej wyroku założyli rewizje: prokurator i obrońca oskarżonego.1. Rewizja prokuratora zarzuca zaskarżonemu wyrokowi rażącą niewspółmierność kar poszczególnych i kary łącznej w wyniku niedostatecznego uwzględnienia wysokiego stopnia społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonemu czynów i wnosi o zmianę tego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu surowszych kar za poszczególne przestępstwa i surowszej kary łącznej.2. Rewizja oskarżonego wnosi: o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości; o uznanie, że czyn zarzucony w pkt I aktu oskarżenia stanowi wypadek mniejszej wagi w rozumieniu § 2 art. 4 m.k.k., a czyn w pkt II aktu oskarżenia występek z art. 230 § 1 k.k.; o uznanie, że za tak przypisane czyny należałoby orzec karę nie przekraczającą roku pozbawienia wolności i w związku z tym o umorzenie postępowania w całości co do tych czynów z mocy przepisów dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:1. Co do rewizji prokuratora.Prokurator, wnosząc o zaostrzenie oskarżonemu Andrzejowi S. kary, nie wskazuje jakie - oprócz uwzględnionych przez Sąd Wojewódzki - okoliczności sprawy mające wpływ na wymiar kary należało ponadto uwzględnić.Zarzut nieuwzględnienia przez Sąd wszystkich okoliczności sprawy należy uznać za bezzasadny, gdyż rewizja nie wskazuje, jakie konkretnie okoliczności ujawnione w sprawie nie były wzięte pod uwagę w chwili rozważania szkodliwości społecznej czynu bądź osobowości oskarżonego.Sąd Wojewódzki, jak to wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w sposób dostateczny uwzględnił przy wymiarze kary stopień szkodliwości społecznej popełnionych przez oskarżonego Andrzeja S. przestępstw oraz jego osobowość. W szczególności Sąd Wojewódzki wziął pod uwagę stan zdrowia oskarżonego i jego niski stopień rozwoju umysłowego.2. Co do rewizji oskarżonego.Rewizji tej nie można odmówić częściowo słuszności.Przede wszystkim błędny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że zaniechanie zawiadomienia strażaków OSP i ludzi gaszących pożar o zgromadzonej w płonących zabudowaniach amunicji stanowi przestępstwo z art. 216 § 1 k.k.Przestępstwo z art. 216 k.k. zachodzi tylko wtedy, gdy niebezpieczeństwo powszechne dla życia lub zdrowia ludzkiego albo w znacznych rozmiarach dla mienia zostało spowodowane użyciem materiałów wybuchowych, łatwopalnych lub gazów."Użycie" w rozumieniu art. 216 § 1 k.k. może być rozmaite, ale w każdym razie musi to być pozytywne działanie zmierzające do wywołania niebezpieczeństwa powszechnego, tj. wytworzenie takiej sytuacji, w której nie określone dobra i w nie określonym zakresie narażone są na niebezpieczeństwo, chociażby żaden skutek nie nastąpił, a sprawca chciał lub przewidywał i godził się na to, że przez takie użycie materiałów wybuchowych, łatwopalnych lub gazów sprowadza niebezpieczeństwo dla ogółu lub dla mienia w większym zakresie.Jak wynika z materiału dowodowego, oskarżony Andrzej S. nie przedsięwziął żadnego działania zmierzającego do użycia - jak tego wymaga art. 216 k.k. - zgromadzonej przez siebie amunicji i nie przewidywał, że pożar budynków może spowodować eksplozję tej amunicji, choć w powstałej sytuacji skutek przestępny oskarżony powinien był i mógł przewidzieć (art. 14 § 2 k.k. w postaci niedbalstwa).W tym stanie rzeczy, skoro oskarżony nie ostrzegł osoby gaszące pożar, że w płonących zabudowaniach jest zgromadzona amunicja, dopuścił się on przez zaniechanie przestępstwa nieumyślnego z art. 230 § 1 k.k. (śmierć Tadeusza R.) i z art. 236 § 2 k.k. (ciężkie uszkodzenie ciała Marii P., Józefa T. i Tadeusza J.).Przechodząc do wymiaru kary należało mieć na uwadze szkodliwość społeczną czynu i stan zdrowia psychicznego oskarżonego (niedorozwój umysłowy na granicy średniego stopnia debilizmu). Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd Najwyższy uznał, że kara 1 roku i 6 miesięcy więzienia, za przestępstwo z art. 230 § 1 k.k. i 236 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 36 k.k. będzie współmierna do stopnia zawinienia i osobowości oskarżonego Andrzeja S.Ponieważ oskarżony dopuścił się przypisanego mu czynu przed dniem 22 lipca 1964 r., nie zachodzą co do niego ograniczenia wymienione w art. 7 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174), wobec czego orzeczoną karę z mocy art. 3 ust. 1 pkt 2 cytowanego dekretu o amnestii należało złagodzić o połowę.Poza tym rewizja oskarżonego nie jest zasadna.Oskarżony Andrzej S., jak to prawidłowo ustalił Sąd Wojewódzki, zbierał różnego rodzaju amunicję i znosił ją do zabudowań, gdzie przechowywał bez zezwolenia od 1944 r. do 19 maja 1964 r., kiedy to, na skutek zaprószenia ognia przez dzieci zgromadzona amunicja, objęta płomieniem, eksplodowała.O tym, czy zachodzi wypadek "mniejszej wagi" w rozumieniu art. 4 § 2 m.k.k., decydują różne okoliczności sprawy, które pozwalają uznać, czy nielegalne przechowywanie broni lub amunicji nie było groźne dla bezpieczeństwa publicznego.Skoro zgromadzona przez oskarżonego amunicja - jak to słusznie ustalił Sąd Wojewódzki - wywołała groźne w skutkach następstwa, które oskarżony mógł przewidzieć, to zasadnie Sąd ten uznał, że czyn oskarżonego Andrzeja S. stanowi przestępstwo z art. 4 § 1 m.k.k.Z tych wszystkich względów należało orzec jak w sentencji.