IV KRN 202/58

SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie na posiedzeniu jawnym przy udziale Prokuratora Gen. Prok. po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 1958 r. sprawy Czesława J. i Tadeusza K. oskarżonych z art. 261 k.k. z powodu rewizji nadzwyczajnej, założonej przez Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w Lipnie, uchyla zaskarżony wyrok i sprawę Sądowi Powiatowemu w Lipnie do ponownego rozpoznania przekazuje.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Lipnie, wyrokiem z dnia 12 sierpnia 1957 r. uniewinnił Czesława J. i Tadeusza K., oskarżonych o to, że dnia 27 maja 1957 r. w Lipnie działając wspólnie pod wpływem wypitego alkoholu, napadli na Wacława K., żądając wypłacenia im 10 zł na wódkę, przy czym grozili pobiciem w razie niewykonania tego żądania, a następnie spotkawszy się ze zdecydowaną odmową ze strony K., zaczęli go szarpać, a nawet J. usiłował użyć noża, tj. o przestępstwo z art. 261 k.k.Wyrok powyższy uprawomocnił się.Od powyższego prawomocnego wyroku wniósł rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL i w oparciu o przepis art. 371 pkt 2 i 3 k.p.k. zarzuca:1. Obrazę art. 299 § 1 i 3, 320 i 339 k.p.k. mogącą mieć wpływ na treść wyroku przez nieujawnienie na rozprawie sądowej i nierozważenie przy wyrokowaniu - istotnych w sprawie, a złożonych w dochodzeniu zeznań świadków K., Ł. i K. oraz wyjaśnień oskarżonego J., mimo że na rozprawie zeznali oni inaczej.2. Błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez przyjęcie, że w działaniu oskarżonych nie było przemocy ani groźby w rozumieniu przepisów art. 261 k.k.W konkluzji rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja Prokuratora Generalnego PRL jest zasadna.Wyrok Sądu Powiatowego zapadł z obrazą aut. 299 § 1 i 4 oraz art. 320 i 339 k.p.k., mającą niewątpliwy wpływ na jego treść, bowiem Sąd nie ujawnił na rozprawie i nie rozważył przy wyrokowaniu istotnych zeznań ze śledztwa świadków K., Ł. i M. oraz wyjaśnień oskarżonych, mimo iż na-rozprawie świadkowie ci zeznali, a oskarżeni wyjaśnili zupełnie inaczej. Ponadto wyrok ten zapadł na skutek błędnej oceny okoliczności faktycznych, przyjętych za jego podstawę.W uzasadnieniu wyroku Sąd Powiatowy powołując się na złożone na rozprawie zeznanie św. K. ustalił, że żądając od K. 10 zł na wódkę oskarżeni K. i J. nie użyli wobec niego przemocy ani groźby dokonania gwałtu na jego osobie, wobec czego nie mogą odpowiadać z art. 261 k.k.Należy podnieść, że wbrew powyższym ustaleniom, św. K. zeznał w dochodzeniu, iż został, jako przechodzeń na ulicy zatrzymany przez grupę nieznanych mu pijanych chuliganów, członkowie zaś tej grupy K. i J. bezpośrednio usiłowali wymusić od niego 10 zł na wódkę, w ten sposób, że K. zażądał wydania pieniędzy, a J. mu asystował.Charakterystyczną i istotną okolicznością dla sprawy jest fakt, że pieniądze na wódkę miały być dane przez K. napastnikom jako haracz i nie miał on jej pić wspólnie z napastnikami, których zupełnie nie znał. K. zeznał na rozprawie, ze K żądając 10 zł na wódkę chwycił go za klapy marynarki i że w obawie przed napastnikami, którzy go zaatakowali zrobił krok w tył, a nadto w dochodzeniu wyraźnie zeznał, że K. zaczął się z nim szamotać, aby siłą wymusić pieniądze.Podobnej treści zeznania złożyli w dochodzeniu świadkowie K., M. - nieujawnione, a nadto świadkowie R. i Ł. zeznali, że K. wyraził się, ż jeżeli K. nie da pieniędzy to zdrowy nie przejdzie. Sw. M. (również świadek naoczny) stwierdziła w swym zeznaniu, że gdyby nie nadszedł kierowca (Ł.), to zapewne K. zostałby pobity. Rola osk. J. przy dokonaniu usiłowania wymuszenia była istotna i nie może być pominięta, nie tylko bowiem asystował on K. i swoją obecnością przyczyniła się do zwiększenia presji na K. ale następnie w drugiej części zajścia, wywierając zemstę na Ł., który uniemożliwił wymuszenie od K. pieniędzy, uderzył go nożem w twarz.Zgodnie z judykaturą Sądu Najwyższego (OSN 1947 poz. 36 i wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z dnia 23 stycznia 1953 r. I. K. 1404/52/II OSN 1953/IV poz. 58) groźba przewidziana w art. 250 k.k. może być spełniona nie tylko za pomocą słów, ale także takiego zachowania się sprawcy, które ma na celu wywołanie w psychice zagrożonego obawę i które obiektywnie jest zdolne obawę tę wywołać.W tych warunkach, przy właściwej ocenie dowodów i przy ich uwzględnieniu, wbrew stanowisku Sądu Powiatowego należy uznać, że w działaniu obydwu oskarżonych - K. i J. mieszczą się znamiona przestępstwa z art. 23 i 261 k.k.Z powyższych więc zasad, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.