IV KZ 23/69
PostanowienieIzba Karna1969-11-10
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienia sądu powszechnego dotyczące odszkodowania za bezzasadne aresztowanie w związku z przestępstwem należącym do właściwości sądów wojskowych są nieważne?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził nieważność postanowień Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie, ponieważ zapadły one z obrazą przepisów o właściwości sądu. Skoro postępowanie przygotowawcze dotyczyło przestępstwa należącego do właściwości sądów wojskowych, to również wniosek o odszkodowanie za aresztowanie w toku tego postępowania powinien być rozpoznany przez sąd wojskowy. Postanowienia sądów powszechnych zostały wydane z naruszeniem art. 1 k.p.k. i art. 11 i 13 § 1 k.p.k.Stan faktyczny
Augustyn P. domagał się odszkodowania za bezzasadne aresztowanie w związku z zarzutem szpiegostwa. Sąd Wojewódzki w Olsztynie zawiesił postępowanie, a następnie umorzył je, uznając się za niewłaściwy. Pełnomocnik wnioskodawcy złożył zażalenie na postanowienie o umorzeniu. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie i stwierdził nieważność postanowień Sądu Wojewódzkiego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy stwierdził nieważność postanowień Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 18 września 1958 r. i z dnia 15 lutego 1969 r. oraz przekazał akta sprawy właściwemu sądowi wojskowemu.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Szczepański (sprawozdawca). Sędziowie: L. Chmielewski, S. Kotowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Graff.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Augustyna P. o odszkodowanie za bezzasadne aresztowanie, po rozpoznaniu zażalenia pełnomocnika wnioskodawcy na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 15 lutego 1969 r. i po wysłuchaniu wniosku prokuratora,postanowił na podstawie art. 11 i 13 § 1 k.p.k.1) stwierdzić nieważność postanowień Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 18 września 1958 r. i z dnia 15 lutego 1969 r. wydanych w sprawie Kow 242/57;2) akta sprawy przekazać właściwemu sądowi wojskowemu za pośrednictwem Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie.Uzasadnienie faktyczneW piśmie, które wpłynęło do Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie w dniu 3 kwietnia 1957 r., Augustyn P. domagał się odszkodowania za bezzasadne aresztowanie go w czasie od 20 lipca do 31 grudnia 1950 r. w związku z zarzutem uprawiania szpiegostwa (art. 7 m.k.k.).Postanowieniem z dnia 19 września 1958 r. Sąd Wojewódzki w Olsztynie zawiesił postępowanie, a postanowieniem z dnia 15 lutego 1969 r. postępowanie w sprawie umorzył na podstawie przepisu art. 3 lit. c) k.p.k. w związku z art. 182 § 1 k.p.c. Na to postanowienie złożył zażalenie pełnomocnik wnioskodawcy, wnosząc w konkluzji "o jego uchylenie".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie wdając się w ocenę zasadności wyżej wymienionych postanowień, stwierdzić należy, iż zapadły one z obrazą art. 1 k.p.k.Z akt sprawy PR II 123/50, nadesłanej na powtórne żądanie Sądu Najwyższego, wynika, że w 1950 r. prowadzono postępowanie przygotowawcze przeciwko Augustynowi P. o przestępstwo z art. 7 m.k.k. (szpiegostwo), a więc o przestępstwo należące tak w 1950 r., jak i obecnie do właściwości sądów wojskowych [por. art. 17 § 1 ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania karnego w brzmieniu ustalonym przez ustawę z dnia 20 marca 1958 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 18, poz. 76) w związku z art. 1 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 kwietnia 1955 r. o przekazaniu sądom powszechnym dotychczasowej właściwości sądów wojskowych w sprawach karnych osób cywilnych, funkcjonariuszów organów bezpieczeństwa publicznego, Milicji Obywatelskiej i służby więziennej (Dz. U. Nr 15, poz. 83)].W tym stanie rzeczy także do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za bezzasadne aresztowanie w toku postępowania przygotowawczego o przestępstwo podlegające właściwości sądów wojskowych właściwy jest sąd wojskowy i dlatego oba postanowienia Sądu Wojewódzkiego, jako wydane w stosunku do osoby nie podlegającej w danej sprawie orzecznictwu sądów powszechnych, należało uznać za nieważne (art. 11 i 13 § 1 k.p.k.) i przekazać sprawę sądowi wojskowemu, jako niewłaściwemu do jej rozpoznania w myśl art. 3031 k.w.p.k.
Powiązane orzeczenia
- II KZ 99/58 1958-07-19Czy postanowienie sądu wojewódzkiego o pozostawieniu wniosku o odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie bez uwzględnienia, wydane z naruszeniem właściwości sądu, jest nieważne z mocy prawa?
- WK 3/13 2013-05-09Czy Wojskowy Sąd Okręgowy w W. był właściwy do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności wyroku wydanego wobec osoby cywilnej, jeśli czyny przypisane tej osobie zostały ostatecznie zakwalifikowane jako przestępstwo…
- WO 5 13 2013-03-14Czy wniosek o przekazanie sprawy o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie do innego równorzędnego sądu wojskowego, oparty na zasadzie ekonomii procesowej i dogodniejszym dostępie do świadków oraz akt sprawy,…
- WO 10 13 2013-04-03Czy wniosek o przekazanie sprawy o odszkodowanie za niesłuszne tymczasowe aresztowanie do innego sądu wojskowego jest uzasadniony ze względu na zasadę ekonomii procesowej i dogodniejszy dojazd świadków?
- IV KZ 267/73 1974-05-01Czy wniosek o odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie, rozpoznany podczas nieobecności wnioskodawcy pozbawionego wolności, wymaga doręczenia odpisu postanowienia wraz z pouczeniem o prawie, terminie i sposobie wniesieni…
Powołane przepisy
art. 11art. 7art. 3art. 182 § 1 KPCart. 1 KPKart. 17 § 1art. 1 § 1 pkt 1art. 3031§ 1§ 1 pkt 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.