IV KZ 87/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Kempisty (sprawozdawca).Sędziowie: K. Grzebuła, W. Sutkowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu zażalenia Prokuratora Wojewódzkiego w Olsztynie na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 16 sierpnia 1969 r. w sprawie oskarżonego Tadeusza Antoniego J. co do zastosowania ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), po wysłuchaniu wniosku prokuratora,postanowił zażalenia nie uwzględnić.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 23 czerwca 1966 r. Tadeusz Antoni J. został skazany na podstawie art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) na karę 2 lat więzienia, 5.000 zł grzywny oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 2 lat.Orzeczona tymże wyrokiem kara 2 lat więzienia na podstawie przepisu art. 3 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174) została złagodzona o połowę, tj. do 1 roku więzienia.Wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 12 września 1967 r. wyrok Sądu Wojewódzkiego został utrzymany w mocy.Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 1969 r. Sąd Wojewódzki w Olsztynie na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) i art. 2 § 1 k.k. darował oskarżonemu Tadeuszowi Antoniemu J. karę pozbawienia wolności "orzeczoną w rozmiarze 2 lat więzienia, złagodzoną na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii do 1 roku więzienia".Od powyższego postanowienia wniósł zażalenie Prokurator Wojewódzki w Olsztynie podnosząc, że "zastosowanie względem Tadeusza Antoniego J. ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii nie znajduje uzasadnienia ani w przepisach tej ustawy, ani w podstawowej normie zawartej w art. 2 § 1 k.k.".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie Prokuratora Wojewódzkiego w Olsztynie nie jest zasadne.1. Nie nasuwa wątpliwości pogląd prawny sformułowany w zażaleniu Prokuratora Wojewódzkiego w Olsztynie, podzielony również przez Sąd Wojewódzki w Olsztynie (za czym chyba jednoznacznie przemawia już pierwsze zdanie uzasadnienia postanowienia tego Sądu z dnia 23 sierpnia 1969 r.), że z brzmienia art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) wynika, iż przepisy tej ustawy stosuje się do kar już raz złagodzonych jedynie w drodze indywidualnego aktu łaski ("w drodze łaski"), nie mają zaś one zastosowania do kar złagodzonych przedtem na podstawie amnestii. Za taką tylko wykładnią art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii przemawia literalne brzmienie tego przepisu, a ponadto zestawienie jego redakcji z odpowiednikami tego przepisu w dekrecie z dnia 2 sierpnia 1945 r. o amnestii (Dz. U. Nr 28, poz. 172), w ustawie z dnia 22 lutego 1947 r. o amnestii (Dz. U. Nr 20, poz. 78), w ustawie z dnia 22 listopada 1952 r. o amnestii (Dz. U. Nr 46, poz. 309), w ustawie z dnia 27 kwietnia 1956 r. o amnestii (Dz. U. Nr 11, poz. 57), wreszcie w dekrecie z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 174). Konkludując powyższy wywód, należy stwierdzić, że przepis art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii nie pozwala na dalsze ("podwójne") łagodzenie kar raz już złagodzonych na podstawie poprzedniej amnestii, rozumianej oczywiście jako tzw. generalny, a nie indywidualny akt łaski.2. Wynikający z art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) zakaz dalszego ("podwójnego") łagodzenia kary złagodzonej już raz na podstawie poprzedniej amnestii nie oznacza jednak zakazu stosowania wyłącznie i jedynie tej ostatniej amnestii do czynów popełnionych przed dniem 20 lipca 1964 r., i to zarówno do czynów prawomocnie jeszcze nie osądzonych, jak i do czynów prawomocnie już osądzonych, jeżeli za zastosowaniem wyłącznym ("jedynym") tej ostatniej amnestii przemawia zasada ogólna prawa karnego, wyrażona w art. 2 § 1 k.k. (a w konkretnej sytuacji ustawowej w związku z art. 92 k.k.). Nie ma również uzasadnionych powodów (przy braku wyraźnego w tym względzie zakazu ustawowego), aby przy zbiegu obowiązywania dwóch ustaw amnestyjnych ograniczać stosowanie art. 2 § 1 k.k. tylko do spraw znajdujących się w postępowaniu przygotowawczym oraz do spraw znajdujących się w nie zakończonym jeszcze ("otwartym") postępowaniu sądowym. Przepis art. 2 § 1 k.k. może i powinien mieć odpowiednie zastosowanie również w toczącym się ("otwartym") postępowaniu wykonawczym.Z tych względów zastąpienie w nowym orzeczeniu o zastosowaniu amnestii prawomocnie orzeczonego złagodzenia określonego na podstawie poprzedniej amnestii złagodzeniem nowym i wyłącznym na podstawie amnestii nowej, jako względniejszej dla sprawcy, jest nie tylko oczywistym prawem sądu, ale i jego obowiązkiem. Jak to już z dotychczasowych wywodów wynika, chodzi w tego rodzaju sytuacjach jak w sprawie niniejszej nie o stosowanie ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii do kar złagodzonych już na podstawie poprzedniej amnestii, ale zawsze i wyłącznie do kar pierwotnie i prawomocnie przez sąd wymierzonych w granicach ustawowego zagrożenia za określone przestępstwo. Podobny pogląd wyraził już Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 sierpnia 1968 r. (I KZ 62/69).Z tych wszystkich racji, przy uwzględnieniu stanowiska przedstawiciela Prokuratury Generalnej wnoszącego o nieuwzględnienie zażalenia Prokuratora Wojewódzkiego w Olsztynie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.