KO 38/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia St. Rybczyński (sprawozdawca). Sędziowie: T. Cyprian, Z. Sitnicki. Prokurator: J. Jackiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza G., osk. z art. 39 dekr. z dn. 6 IX 1946 r. (Dz. U. R. P. Nr 49, poz. 279), po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Sądu Najwyższego, na podstawie art. 410 k.p.k. postanowił przedstawioną przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu jako rewizyjny kwestię prawną:Czy odpowiedzialność karna przewidziana w art. 39 dekretu z dn. 6 IX 1946 r. (Dz. U. R. P. Nr 49, poz. 279) może być stosowana jedynie do osoby posiadającej formalny akt nadania działki ziemi, którą to działkę objęła w posiadanie, czy też może być stosowana do osoby, która faktycznie objęła działkę ziemi w posiadanie za zezwoleniem właściwych władz - nie uzyskując jednak formalnego aktu?rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneDekret z dn. 6 IX 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. R. P. Nr 49, poz. 279) za "nabywców" działek ziemi uważa osoby, które otrzymały działki w drodze "wyznaczenia nabywcy" orzeczeniem właściwej władzy, zwanym "aktem nadania" (Rozdział III "Nabywcy" i art. 25 pkt 1 rozdziału V. "Akta nadania i przeniesienia prawa własności nadanych gospodarstw (działek)").Z przepisów tych wynika, że "akt nadania" w rozumieniu niniejszego dekretu nie jest aktem przenoszącym własność na osadnika, lecz aktem upoważniającym go do "objęcia gospodarstwa w posiadanie celem korzystania i pobierania z niego bezpłatnie pożytków", co stwierdza wyraźnie art. 26 pkt 1. Przeniesienie prawa własności następuje aktem odrębnym, zwanym "orzeczeniem o wykonaniu aktu nadania" (art. 31 pkt 1).Z powyższego wynika, że każdy, kto objął w posiadanie gospodarstwo rolne na tych obszarach jako "nabywca" z zezwolenia władzy właściwej, posiada je na mocy "aktu nadania" tymczasowo, a dopiero po "wykonaniu aktu nadania" staje się właścicielem. Akt nadania jest tylko wyznaczeniem nabywcy i dekret nie wymaga, aby wyznaczenie to ("akt nadania") nastąpiło w określonej formie. Za akt nadania w rozumieniu dekretu należy więc uważać również posiadanie z zezwolenia właściwej władzy państwowej, kierującej akcją osiedleńczą (art. 14 pkt 1) i określonej w art. 33 dekretu.Do "nabywców", tj. posiadaczy tymczasowych, stosuje się art. 28 pkt 1 dekretu nakładający na nich obowiązek prowadzenia swego gospodarstwa osobiście lub przez członków rodziny, żyjących z nimi razem we wspólnocie gospodarczej, a to pod rygorem cofnięcia nadania (art. 28 pkt 2).Tylko dla ujawnienia prawa własności w księgach hipotecznych (gruntowych) dekret wymaga zachowania przypisanej formy i załączenia odpisu prawomocnego orzeczenia o wykonaniu aktu nadania (art. 32).Warunkiem odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 39 i 40 dekretu nie jest jednak "wykonanie aktu nadania", wystarczy bowiem sam fakt nadania, rozumiany, jak wyżej wyjaśniono, jako wyraz woli władzy państwowej, w dowolnej formie i objęcie gospodarstwa w posiadanie (art. 38) przez nabywcę oraz wykonanie przezeń uprawnień wynikających z aktu nadania (art. 39), a określonych w art. 26 pkt 1 dekretu jako prawo posiadania i bezpłatnego użytkowania.Z tych zasad należy na zadane pytanie odpowiedzieć jak wyżej.