III K 918/53
WyrokIzba Cywilna1953-12-18
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy można skazać posiadacza gruntu na podstawie art. 17 ust. 1 dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, jeśli nie ustalono, w czyim władaniu znajdował się grunt i z jakich powodów nie został zagospodarowany?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, uznając, że sądy merytoryczne nie ustaliły kluczowych okoliczności sprawy. Zgodnie z art. 1 ust. 2 dekretu, za posiadacza gruntu można uznać jedynie osobę, w której władaniu grunt się znajduje. Bez ustalenia, kiedy i od kogo oskarżony otrzymał nową działkę, czy odmówił jej przyjęcia w posiadanie oraz z jakich powodów, nie można rozstrzygnąć o jego odpowiedzialności karnej za niezagospodarowanie gruntu.Stan faktyczny
Oskarżony Józef T. został skazany przez Sąd Powiatowy i Sąd Wojewódzki za złośliwe uchylanie się od całkowitego zagospodarowania 12,97 ha ziemi, mimo że został wykluczony z rolniczej spółdzielni i otrzymał nową działkę. Sąd Najwyższy rozpoznał rewizję nadzwyczajną Pierwszego Prezesa SN, zarzucającą obrazę prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Myśliborzu do ponownego rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa T., osk. z art. 17 ust. 1 dekretu z dn. 9.II.1953 r. (Dz. U. Nr 11, poz. 40), po rozpoznaniu założonej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 9 września 1953 r. i od wyroku Sądu Powiatowego w Myśliborzu z dnia 18 lipca 1953 r., na podstawie art. 394-396, 400 § 1 i 4, art. 383 pkt 2, art. 388 § 1 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Myśliborzu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Myśliborzu wyrokiem z dnia 18 lipca 1953 r. skazał Józefa T. z art. 17 ust. 1 dekretu z dn. 9.II.1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 40) na karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia za to, że jako użytkownik 12,97 ha ziemi, złośliwie uchylał się od całkowitego jej zagospodarowania.Sąd Wojewódzki w Szczecinie wyrokiem z dnia 9 września 1953 r. wyrok Sądu Powiatowego utrzymał w mocy.Od obydwóch wyroków założył rewizję nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego zarzucając obrazę art. 1 ust. 2 i art. 17 ust. 1 dekretu z dn. 9.II.1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 40) w związku z art. 320 i 339 lit. a) k.p.k. przez skazanie oskarżonego Józefa T. z art. 17 ust. 1 tegoż dekretu, pomimo nieustalenia, w czyim władaniu znajdował się wyżej wspomniany grunt oraz z jakich powodów gruntu tego nie zagospodarowano.Rewizja wnosi o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 9 września 1953 r. oraz wyroku Sądu Powiatowego w Myśliborzu z dnia 18 lipca 1953 r. i o przekazanie sprawy Sądowi Powiatowemu w Myśliborzu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Oba Sądy ustaliły zgodnie z okolicznościami sprawy, że oskarżony był wykluczony z rolniczego zespołu spółdzielczego "Przełom" i po wykluczeniu go ze spółdzielni otrzymał zamiast gruntu, który wniósł do spółdzielni, inną działkę gruntu o tej samej powierzchni, ponieważ poprzednia jego działka leżała w środku pola spółdzielczego. Oskarżony tej nowej działki gruntu zupełnie nie zagospodarował, pomimo że miał ku temu wszelkie warunki.Sądy merytoryczne nie ustaliły natomiast, kiedy i od kogo oskarżony otrzymał tę nową działkę gruntu oraz czy, kiedy i w jaki sposób oraz z jakiego powodu odmówił przyjęcia w swe władanie tego gruntu, aczkolwiek bez ustalenia tych okoliczności nie podobna rozstrzygnąć, czy i jakie przestępstwa oskarżony popełnił w związku z niezagospodarowaniem gruntu, o który tu chodzi, oraz na jaką karę ewentualnie zasłużył.Karom przewidzianym w art. 17 ust. 1 wyżej wymienionego dekretu ulegają bowiem tylko ci posiadacze gruntu, którzy złośliwie uchylają się od jego całkowitego i należytego zagospodarowania przy czym art. 1 ust. 2 tegoż dekretu stwierdza wyraźnie, że za posiadacza gruntu w rozumieniu przepisów tego dekretu można uznać jedynie osobę "w której władaniu grunt się znajduje". Jeżeli więc właściciel, dzierżawca, użytkownik lub zarządca gruntu nie ma go w swoim władaniu, to nie może on odpowiadać na podstawie przepisów tego dekretu.
Powiązane orzeczenia
- II KO 58/54 1954-07-10Jaki jest stosunek przepisu art. 10 lit. a dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych do przepisów art. 16 pkt 2 i art. 17 pkt 1 i 2 dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagosp…
- II KO 4/55 1956-02-02Czy art. 38 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska ma zastosowanie do wszystkich użytkowników gospodarstw rolnych, czy też tylko do t…
- KO 38/50 1950-06-04Czy odpowiedzialność karna przewidziana w art. 39 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i byłego Wolnego Miasta Gdańska może być stosowana jedynie do osoby posiadaj…
- III ARN 4/95 1995-03-07Czy właściciel gruntu rolnego, który wyłączył go z produkcji rolnej bez wymaganego zezwolenia, ponosi odpowiedzialność z tytułu dziesięciokrotnej należności, nawet jeśli poprzedni właściciel również zaniechał rolniczego…
- 1 CR 825/61 1962-09-24Czy nieważność czynności prawnej ustanowienia użytkowania działki gruntu przekraczającej 1000 m2 na podstawie dekretu z 1952 r. wyłącza możliwość skorzystania przez posiadacza z prawa zatrzymania w celu zabezpieczenia ro…
Powołane przepisy
art. 17 ust. 1art. 394art. 383 pkt 2art. 388 § 1 KPKart. 1 ust. 2art. 320§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026.