KO 421/50

PostanowienieIzba Karna1950-09-29

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przedmioty własne sprawcy, przywiezione z Poznania na Ziemie Zachodnie, a następnie wywiezione z powrotem do Poznania bez zezwolenia, mogą być uznane za przedmioty pochodzące z przestępstwa lub narzędzia służące do jego popełnienia w rozumieniu art. 50 k.k. (w związku z art. 44 m.k.k.)?
Ratio decidendi
Przedmioty własne sprawcy, które zostały przywiezione z Poznania na Ziemie Zachodnie, a następnie wywiezione z powrotem do Poznania, nie mogą być uznane za przedmioty pochodzące bezpośrednio lub pośrednio z przestępstwa ani za narzędzia służące do jego popełnienia w rozumieniu art. 50 k.k. (w związku z art. 44 m.k.k.), ponieważ nie stanowi to wywozu mienia ruchomego z Ziem Odzyskanych w rozumieniu tych przepisów.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczy Stefana W., oskarżonego z art. 44 § 1 k.k. Kwestia prawna dotyczy sytuacji, gdy sprawca przywozi z Poznania przedmioty własne do Świnoujścia (na Ziemie Zachodnie), a następnie wywozi je z powrotem bez zezwolenia do Poznania. Sąd Apelacyjny w Szczecinie pytał, czy takie przedmioty należy uznać za pochodzące z przestępstwa lub jako narzędzia do jego popełnienia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że w opisanej sytuacji nie ma wywozu mienia ruchomego z Ziem Odzyskanych, a zatem nie ma cech przestępstwa z art. 44 m.k.k.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia St. Rybczyński (sprawozdawca); Sędziowie: St. Gronowski, J. Haber; Prokurator: T. Majewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana W., osk. z art. 44 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora Sądu Najwyższego, na podstawie art. 410 k. p. k. postanowił przedstawioną przez Sąd Apelacyjny w Szczecinie kwestię prawną:Czy w wypadku gdy sprawca przywozi z Poznania przedmioty własne do Świnoujścia, a więc na tereny Ziem Zachodnich, i następnie wywozi je z powrotem bez zezwolenia do Poznania, uważać je należy jako przedmioty pochodzące bezpośrednio lub pośrednio z przestępstwa lub jako narzędzia, które służyły lub były przeznaczone do jego popełnienia (art. 50 k. k.), jeżeli oskarżony skazany został tylko na karę grzywny (art. 49 § 1 m. k. k.)?rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArt. 44 m. k. k. oraz wydane na podstawie art. 66 m. k. k. rozporządzenie z dn. 17.II 1948 r. (Dz. U. R. P. Nr 11, poz. 82) z mocą obowiązującą od dn. 12 lipca 1946 r. (§ 10 cyt. rozp.) mają na celu zwalczanie wywozu z Ziem Odzyskanych mienia ruchomego, inwentarza żywego i martwego wszelkiego rodzaju z reguły poniemieckiego, które znajdowało się na ich obszarze z chwilą włączenia Ziem Odzyskanych do Państwa Polskiego. Przepisy te nie dotyczą natomiast przedmiotów następnie wywiezionych na obszar Ziem Odzyskanych z innych części Państwa lub przewożonych przez Ziemie Odzyskane z zagranicy do innych części Państwa lub za granicę bądź też w tranzytowym ruchu krajowym. W obu przypadkach (tranzyt lub wywiezienie z powrotem rzeczy wwiezionych) nie zostaje naruszony stan zagospodarowania Ziem Odzyskanych, podobnie jak nie zostają naruszone prawa celne Skarbu Państwa w razie przewozu (tranzytu) przez Polskę towarów zagranicznych (art. 13 pkt 1 prawa celnego - Dz. U. R. P. z 1933 r. Nr 84, poz. 610 - brzmi: "Od towarów przewożonych przez polski obszar celny nie pobiera się ceł").W przypadku przeto, przedstawionym przez Sąd Apelacyjny, w którym chodzi o wywóz z Ziem Odzyskanych do Poznania tych samych przedmiotów, które uprzednio zostały przywiezione na Ziemie Odzyskane z Poznania, "nie ma wywozu mienia ruchomego z Ziem Odzyskanych", o którym mowa jest w art. 44 m. k. k. i cyt. rozporządzeniu z dn. 17.II 1948 r., a więc nie ma też cech przestępstwa w art. 44 m. k. k. przewidzianego w czynie imputowanym oskarżonemu, jeżeli chodzi o wywóz tych przedmiotów. Ta sama sytuacja prawna istniałaby, gdyby oskarżony rzeczy te wwiózł do Świnoujścia nie z Poznania, jak sformułował Sąd Apelacyjny w swoim pytaniu, lecz z zagranicy, jak wynika z ustaleń wyroku I instancji.W tym ostatnim przypadku oskarżonego, który powrócił do kraju w końcu 1947 r. z brytyjskiej strefy okupacyjnej w Niemczech, należałoby - pod względem celnym - traktować jako repatrianta, która to kwestia w przedstawionych aktach nie została dostatecznie i należycie wyjaśniona.Należy zauważyć, że w świetle tego, co powiedziano wyżej, sformułowane przez Sąd Apelacyjny pytanie jest bezprzedmiotowe w części dotyczącej stosowania art. 50 k. k. (art. 49 m. k. k. nie dotyczy konfiskaty przedmiotu przestępstwa i jest dla sprawy niniejszej obojętny). Należy wreszcie dodać, że postępowanie z przedmiotami wywożonymi z Ziem Odzyskanych bez zezwolenia reguluje nie art. 50 k.k., lecz §§ 5, 6-9 cyt. rozp. z dn. 17.II 1948 r. (Dz. U. R. P. Nr 11, poz. 82), oczywiście o ile wywóz kwalifikuje się jako przestępstwo z art. 44 m. k. k.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 44 § 1 KKart. 410art. 50art. 49 § 1Art. 44art. 66art. 13 pkt 1art. 49art. 50 KK§ 1§ 10§ 5

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.