Rw 1397/62
PostanowienieIzba Karna1963-01-16
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podrobienie książeczki oszczędnościowej, nawet prymitywne, może być uznane za usiłowanie nieudolne w kontekście próby pobrania pieniędzy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że podrobienie książeczki oszczędnościowej, nawet jeśli jest prymitywne, nie stanowi usiłowania nieudolnego w rozumieniu prawa karnego, jeśli środek (podrobiona książeczka) potencjalnie mógłby doprowadzić do skutku w sprzyjających okolicznościach. O usiłowaniu nieudolnym można mówić tylko wtedy, gdy środek jest absolutnie nieprzydatny do osiągnięcia celu, niezależnie od okoliczności. W tym przypadku, istniała możliwość, że pracownik poczty nie zauważy fałszerstwa, co mogłoby doprowadzić do dokonania przestępstwa.Stan faktyczny
Stefan S. podrobił swoją książeczkę oszczędnościową, zwiększając stan środków z 5 zł na 5000 zł. Następnie, za pośrednictwem innej osoby, usiłował pobrać pieniądze z urzędu pocztowego. Pracownica poczty zakwestionowała autentyczność książeczki, co uniemożliwiło wypłatę. Obrońca oskarżonego argumentował, że było to usiłowanie nieudolne z uwagi na prymitywne podrobienie dokumentu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił skargi rewizyjnej obrońcy i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Winawer (sprawozdawca).Sędziowie: płk J. Badecki, mjr H. Kostrzewa.Prokurator: ppłk S. Wojtczak.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy, sprawę Stefana S., skazanego wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 23 listopada 1962 r. za przestępstwo z art. 24 § 1 k.k.W.P. w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) na karę 6 miesięcy więzienia i 300 zł grzywny za to, że po podrobieniu swojej książeczki oszczędnościowej Nr 0283 981 ze stanu 5 zł na stan 5.000 zł w dniu 21 listopada 1962 r. usiłował pobrać z Urzędu Pocztowego Warszawa 21 za pośrednictwem Krzysztofa K. kwotę 600 zł, co mu się jednak nie udało, ponieważ pracownica poczty zakwestionowała książeczkę.W skardze rewizyjnej obrońca wnosił o zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 25 § 2 k.k.W.P., gdyż zdaniem obrońcy zachodzi tu "klasyczny" wypadek usiłowania nieudolnego, ponieważ oskarżony używał środka nie nadającego się do osiągnięcia zamierzonego celu. Podrobienie bowiem książeczki oszczędnościowej było bardzo prymitywne i nieudolne.Sąd Najwyższy postanowił nie uwzględnić skargi rewizyjnej obrońcy i utrzymać w mocy wyrok Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego z dnia 23 listopada 1962 r. w sprawie Stefana S.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny: Obrońca ma rację, gdy twierdzi, że podrobienie książeczki oszczędnościowej było prymitywne i nieudolne. Nie oznacza to jednak, żeby usiłowanie podjęcia pieniędzy na tak podrobioną książeczkę było usiłowaniem nieudolnym. O usiłowaniu nieudolnym spowodowanym przez użycie środka nie nadającego się do wywołania zamierzonego skutku można mówić tylko wówczas, gdy użyty środek był nieprzydatny do realizacji zamierzeń sprawcy nie tylko w konkretnych, istniejących w chwili usiłowania warunkach, lecz także przy istnieniu wszelkich do popełnienia tego przestępstwa nawet najkorzystniejszych warunków. Podrobienie książeczki oszczędnościowej, nawet mało udolne, nie jest w rozumieniu ustawy karnej środkiem nie nadającym się do wyłudzenia wypłaty pieniędzy, nawet jeśli stwierdzenie dokonanego fałszerstwa nie przedstawiałoby trudności. Może bowiem zajść zawsze taka sytuacja, że pracownik urzędu pocztowego wskutek przemęczenia czy niedbalstwa nie spostrzeże, że książeczka została sfałszowana, i wówczas nastąpiłoby dokonanie przestępstwa. Dlatego też czyn oskarżonego stanowi zwykłe usiłowanie, a nie usiłowanie nieudolne. Nie ma podstaw do zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary.
Powiązane orzeczenia
- Rw 952/86 1987-01-20Czy przedstawienie sfałszowanej własnej książeczki oszczędnościowej w celu pobrania kwoty niższej od posiadanych wkładów stanowi przestępstwo usiłowania zaboru mienia społecznego (art. 11 § 1 k.k. w zw. z art. 199 § 1 k.…
- III KR 324/73 1974-12-02Czy usiłowanie włamania do banku i kradzieży pieniędzy, przerwane przez spłoszenie sprawców, stanowi usiłowanie udolne, czy nieudolne, jeśli sprawcy nie mogli otworzyć kasy pancernej posiadanymi narzędziami?
- I KZP 41/00 2000-12-13Czy imienna książeczka oszczędnościowa, stanowiąca dowód zawarcia umowy rachunku oszczędnościowego, może być przedmiotem czynności wykonawczej przestępstwa określonego w art. 310 § 1 k.k. jako dokument uprawniający do ot…
- IV KR 221/75 1975-03-10Czy prymitywne wykonanie podrobionych banknotów, które od razu pozwalają odróżnić falsyfikat od oryginału, może być kwalifikowane jako podrobienie pieniędzy w rozumieniu art. 227 § 1 k.k., czy też jako usiłowanie nieudol…
- I KR 137/78 1978-07-05Czy działania polegające na dokonywaniu fikcyjnych wpisów do książeczek oszczędnościowych PKO, które zwiększały pasywa banku bez jednoczesnego odprowadzenia środków do kasy, lub wypłacaniu środków bez zapisów w książeczk…
Powołane przepisy
art. 24 § 1 KKart. 1 § 1art. 25 § 2 KK§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.