Rw 141/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki. Sędziowie: ppłk C. Bakalarski (sprawozdawca), płk dr W. Sieracki.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Rulewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 1975 r. na rozprawie sprawy Jerzego O., uniewinnionego nieprawomocnie od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 159 k.k. w zbiegu z art. 158 § 1 i w związku z art. 59 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez prokuratora od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w O. z dnia 19 lutego 1975 r.,uwzględniając rewizję prokuratora, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w O. do ponownego rozpoznaniaUzasadnienie faktyczne(...) Prokurator zarzuca zaskarżonemu wyrokowi błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, wywodząc, że błąd ten mógł mieć wpływ na treść tego orzeczenia, i dlatego wnosi o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.W uzasadnieniu rewizji prokurator dowodzi, że sąd pierwszej instancji powołał się na zeznania świadków, którzy widzieli jedynie fragment zajścia, natomiast dowolnie ocenił zeznania tych, którzy mówili na niekorzyść oskarżonego.Wreszcie prokurator zarzucił sądowi pierwszej instancji brak należytej inicjatywy w dążeniu do wykrycia prawdy przez nieprzesłuchanie będącego na rozprawie świadka Andrzeja K., obecnego przez cały czas na miejscu zajścia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ocena dowodów w niniejszej sprawie nie jest ani prosta, ani łatwa. Na trudność w należytym wartościowaniu zeznań świadków wpływa ich diametralnie wzajemne wykluczanie się. W sprawie bowiem są dwie grupy świadków, z których jedni stwierdzają, że oskarżony Jerzy O. brał udział w pobiciu Władysława S., drudzy temu zaprzeczają. Są również inni, którzy zeznają na przemian, że oskarżony brał udział w pobiciu pokrzywdzonego, to znów z tego twierdzenia się wycofują, jak np. Czesław M. czy Walenty Ch.Dlatego też ocena dowodów dokonana przez sąd pierwszej instancji powinna być przekonująca, oparta na materiale ujawnionym na rozprawie, pozbawiona stwierdzeń dowolnych lub hipotetycznych.Takie nieprzekonujące stwierdzenie zawiera niestety zaskarżony wyrok w części odnoszącej się zwłaszcza do oceny zeznań świadka Stanisława Ż. Świadka tego sąd pierwszej instancji ocenił jako bezinteresownego, a jednocześnie uznał, że zeznał on co do faktu, którego nie widział, albo mówił o zdarzeniu jedynie na skutek sugestii przesłuchującego.Z uzasadnienia wyroku nie wynika, dlaczego świadek Stanisław Ż. zeznawał o faktach, których nie widział, albo uległ sugestii przesłuchującego, skoro tym przesłuchującym był przecież sąd pierwszej instancji.W innym miejscu uzasadnienia zaskarżony wyrok zawiera całkowicie dowolne następujące stwierdzenie: "Jerzy O. dobiegając z sali tanecznej do leżącego po tej samej stronie, po której był jego brat Wasyl, musiał zrobić wykrok nogą, aby zwiększyć siłę rąk w celu odciągnięcia brata, i ten wykrok świadek Stanisław Ż. zrozumiał jako kopnięcie. Dlatego należało przyjąć, że to wyrobiło u niego przekonanie, że ten wykrok - to kopnięcie, i dlatego tak zeznał (...)."Niezależnie od powyższego za naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, uznać należy nieprzesłuchanie z urzędu na rozprawie świadka Andrzeja K., który był na rozprawie i nie było żadnych przeszkód w dopuszczeniu dowodu z jego zeznań.W dążeniu do wykrycia prawdy sąd ma obowiązek badać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Zmierzając do tego celu, przeprowadza dowody na wniosek stron lub urzędu. W sprawach zawiłych, w których każdy nowy dowód może wnieść dodatkowy element przybliżający wyjaśnienie rzeczywistego przebiegu zdarzenia, będącego przedmiotem rozpoznania, zaniechanie przeprowadzenia dostępnego dowodu jest naruszeniem przepisów postępowania, a w szczególności art. 152 k.p.k., mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, i uzasadnia konieczność uchylenia orzeczenia.W czasie ponownego rozpoznawania sprawy należy przesłuchać na rozprawie świadka Andrzeja K., a ocenę przeprowadzonych dowodów dokonać w sposób przekonujący, oparty na ustalonych faktach, nie zaś na stwierdzeniach dowolnych lub hipotetycznych, jak to miało miejsce w zaskarżonym wyroku.