Rw 1759/69
WyrokIzba Karna1970-01-27
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czyn polegający na niezgłoszeniu się do odbycia czynnej służby wojskowej w celu trwałego uchylenia się od niej powinien być kwalifikowany z art. 188 ust. 1 i 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, a nie tylko z art. 188 ust. 3 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że czyn polegający na niezgłoszeniu się do odbycia czynnej służby wojskowej w celu trwałego uchylenia się od niej powinien być kwalifikowany jako przestępstwo z art. 188 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL. Podstawowa postać tego przestępstwa jest określona w ust. 1, a ust. 3 stanowi postać kwalifikowaną ze względu na cel trwałego uchylenia się od służby.Stan faktyczny
Poborowy Marian T. nie zgłosił się do odbycia czynnej służby wojskowej, działając w zamiarze trwałego uchylenia się od niej. Został skazany przez Sąd Marynarki Wojennej za czyn z art. 188 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL. Obrońca wniósł rewizję, argumentując, że kara jest niewspółmiernie surowa ze względu na wychowanie oskarżonego w środowisku religijnym.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, zmieniając kwalifikację prawną czynu na art. 188 ust. 1 i 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL oraz wymierzając karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki. Sędziowie: ppłk S. Mendyka (sprawozdawca), płk J. Radwański.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Marzyński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 1970 r. na rozprawie sprawy Mariana T., skazanego nieprawomocnie z art. 188 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220) na karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Marynarki Wojennej z dnia 5 grudnia 1969 r.,utrzymał zaskarżony wyrok w mocy z tą zmianą, że zamiast przyjętej w tym wyroku kwalifikacji prawnej czynu z art. 188 § 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220) stosuje się kwalifikację prawną z art. 188 ust. 1 i 3 tejże ustawy, a na podstawie art. 2 § 1 k.k. zamiast wymierzonej oskarżonemu kary 2 lat i 6 miesięcy więzienia wymierza się karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.Uzasadnienie faktycznePowołanym wyżej wyrokiem Sądu I instancji poborowy Marian T. uznany został za winnego tego, że będąc powołany do odbycia czynnej służby wojskowej w jednostce wojskowej w N., nie zgłosił się w dniu 24 października 1969 r. do tej jednostki wojskowej, lecz działając w zamiarze trwałego uchylenia się od tej służby, pozostawał w miejscu zamieszkania po upływie określonego terminu rozpoczęcia tej służby.Obrońca w złożonej rewizji wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku przez złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary, a to z tego względu, że oskarżony od dzieciństwa pozostawał pod przemożnym wpływem rodziny i najbliższego środowiska należącego do zrzeszenia religijnego "Świadków Jehowy" i że wobec pobudek zachowania się oskarżonego wymierzona mu kara, jako przekraczająca nawet okres służby wojskowej, do której oskarżony był powołany, jest niewspółmiernie surowa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Odpowiada rzeczywistości twierdzenie obrońcy, że oskarżony był wychowywany od dzieciństwa i przebywał w środowisku, którego wpływ na jego dalsze postępowanie, w tym także na odmowę pełnienia przezeń służby wojskowej, niewątpliwie nie był mały. Nie oznacza to wszakże, żeby z tego powodu wymierzoną oskarżonemu karę należało uważać za karę rażąco niewspółmiernie surową. Trafnie i prawidłowo Sąd I instancji podkreślił w zaskarżonym wyroku, że nadużywanie swobody przekonań religijnych dla uzasadnienia odmowy pełnienia służby wojskowej jest niedopuszczalne, a nie ulega przy tym wątpliwości, że tego rodzaju przestępstwa, jako godzące bezpośrednio w konstytucyjny obowiązek obrony ojczyzny przez obywateli naszego państwa, zawierają w sobie wysoki stopień niebezpieczeństwa społecznego i z tego względu wymagają surowego ich karania. Stąd wywodów rewizji nie można uznać za przekonywające.Zauważyć jednak wypada, że Sąd I instancji nieprawidłowo zakwalifikował przypisany oskarżonemu czyn przestępny z art. 188 § 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL. Podstawowa postać przestępstwa niezgłoszenia się do odbywania czynnej służby wojskowej określona jest w art. 188 ust. 1 cytowanej ustawy, natomiast ust. 3 powołanego przepisu prawnego określa z kolei tylko postać kwalifikowaną tegoż przestępstwa ze względu na cel trwałego uchylenia się sprawcy od odbywania czynnej służby wojskowej. Dlatego też czyn sprawcy działającego w celu trwałego uchylania się od pełnienia służby wojskowej powinien być kwalifikowany jako przestępstwo z art. 188 ust. 1 i 3 wymienionej wyżej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. Powoduje to konieczność odpowiedniej korektury wyroku przez zastosowanie prawidłowej kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu przestępnego (...).
Powiązane orzeczenia
- Rw 324/75 1975-07-14Czy niezgłoszenie się do odbywania zasadniczej służby wojskowej w oznaczonym terminie, bez zamiaru trwałego uchylenia się od tej służby, może być kwalifikowane jako przestępstwo z art. 188 ust. 3 ustawy o powszechnym obo…
- Rw 104/76 1976-03-25Czy niezgłoszenie się do odbycia zasadniczej służby wojskowej w określonym terminie, z zamiarem uniknięcia tej służby do czasu, gdy nie będzie można już do niej powołać, stanowi trwałe uchylenie się od jej odbycia w rozu…
- Rw 196/76 1976-06-08Czy uchylanie się od odbycia czynnej służby wojskowej określonego rodzaju, zgodnie z aktem powołania, stanowi przestępstwo z art. 188 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, nawet jeśli sprawca chciał pełnić sł…
- Rw 276/72 1972-06-02Czy niezgłoszenie się do odbycia zasadniczej służby wojskowej przez czas dłuższy niż 14 dni, w sytuacji gdy sprawca nie chce trwale uchylać się od służby, może być popełnione z winy umyślnej w postaci zamiaru ewentualneg…
- Rw 253/83 1983-04-13Czy niezgłoszenie się do służby w obronie cywilnej w celu uchylenia się od jej pełnienia, w okresie zawieszenia stanu wojennego, podlega odpowiedzialności karnej na podstawie art. 231 ust. 1 pkt 2 ustawy o powszechnym ob…
Powołane przepisy
art. 188 ust. 3art. 188 § 3art. 188 ust. 1art. 2 § 1 KK§ 3§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.