Rw 276/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: płk Z. Furtak. Sędziowie: płk S. Wojtczak (sprawozdawca), ppłk W. Morawski.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. Szulczyk.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 30 maja 1972 r. na rozprawie sprawy Jerzego Stefana W., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 188 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220) na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Marynarki Wojennej w N. z dnia 7 lutego 1972 r.rewizję obrońcy pozostawił bez uwzględnienia i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktycznePowołanym na wstępie wyrokiem Jerzy Stefan W. skazany został za to, że będąc zobowiązany na podstawie karty powołania wystawionej przez Dzielnicowy Sztab Wojskowy w N. do stawienia się w dniu 29 września 1971 r. w jednostce wojskowej w N. w celu odbycia pozostałego okresu zasadniczej służby wojskowej w oznaczonym miejscu i czasie nie zgłosił się, a uczynił to dopiero w dniu 6 listopada 1971 r.Powyższy wyrok zaskarżony został przez obrońcę, który w złożonej rewizji wnosi o uniewinnienie oskarżonego albo o złagodzenie wymierzonej mu kary pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania. Uzasadniając pierwszy wniosek, obrońca wywodzi, że niezbędną przesłanką przestępstwa określonego w art. 188 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220) jest bezpośredni zamiar uchylenia się od obowiązku odbywania służby wojskowej, a ponieważ oskarżonemu nie udowodniono takiego zamiaru, przeto usprawiedliwione okolicznościami niezgłoszenie się jego do służby wojskowej przez ponad 14 dni nie może być uznane za występek określony w art. 188 cytowanej ustawy. Drugi ewentualny wniosek obrońca uzasadnia tym, że w wypadku tego oskarżonego względy prewencji szczególnej i ogólnej nie stoją na przeszkodzie, aby wykonanie orzeczonej mu kary warunkowo zawiesić.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, po wysłuchaniu prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnoszącego o utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku oraz obrońcy popierającego złożoną rewizję, stwierdził, co następuje:Przedstawiony w rewizji pogląd, że przestępstwo określone w art. 188 cytowanej ustawy może być popełnione tylko z zamiarem bezpośrednim, jest słuszny jedynie w odniesieniu do najgroźniejszej jego postaci przewidzianej w § 3, tj. gdy sprawca nie zgłasza się do odbywania służby wojskowej w zamiarze trwałego uchylania się od tej służby. W pozostałych wypadkach, a mianowicie wtedy, gdy powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej nie zgłasza się w określonym czasie i w miejscu (§ 1 art. 188 cytowanej ustawy) lub nie zgłasza się przez czas dłuższy niż 14 dni (§ 2 art. 188 cytowanej ustawy), po stronie sprawcy występować może wina umyślna w obu jej postaciach określonych w art. 7 § 1 k.k. Jeżeli bowiem sprawca nie chce w ogóle uchylać się od pełnienia służby wojskowej, ale z zupełnie innych nie usprawiedliwionych powodów umyślnie nie dopełnia obowiązku zgłoszenia się w oznaczonym czasie i miejscu do pełnienia służby wojskowej, to niedopełnienie tego obowiązku może być objęte także zamiarem ewentualnym, a nie tylko bezpośrednim.Oskarżony nie zgłaszał się do odbywania zasadniczej służby wojskowej przez czas dłuższy niż 14 dni i wbrew twierdzeniu obrońcy postępowanie to nie tylko nie było usprawiedliwione żadnymi okolicznościami, ale wprost zmierzało do uchylania się przez dłuższy czas od obowiązku pełnienia służby wojskowej. Nie można bowiem uznać postępowania oskarżonego za usprawiedliwione tylko dlatego, że przed otrzymaniem karty powołania doznał złamania środkowego paliczki palca piątego lewej ręki i po leczeniu szpitalnym, które trwało od dnia 26 sierpnia do dnia 2 września 1971 r., korzystał ze zwolnień lekarskich do dnia 2 października 1971 r. Po tym terminie, mimo ustania przeszkód, nieformalnie zresztą zalegalizowanych przez pracowników Dzielnicowego Sztabu Wojskowego w N., i mimo otrzymania w tymże sztabie kategorycznego polecenia zgłoszenia się w dniu 29 września 1971 r. w wyznaczonej jednostce wojskowej, oskarżony nie uczynił tego, a w jednostce zgłosił się dopiero w dniu 6 listopada 1971 r.W tej sytuacji sąd pierwszej instancji, przyjmując słusznie winę oskarżonego za w pełni udowodnioną, prawidłowo zakwalifikował czyn jego z przepisu art. 188 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy, i wobec tego rewizja obrońcy w tej części nie może być uwzględniona.Również w części dotyczącej wymiaru kary i ewentualnego warunkowego zawieszenia jej wykonania rewizja obrońcy nie zasługuje na uwzględnienie. Za takim rozstrzygnięciem, wbrew odmiennemu stanowisku obrońcy, przemawiają przede wszystkim względy prewencji szczególnej, właściwie ocenione i uwzględnione przez sąd wyrokujący, tak zresztą jak wiele innych okoliczności przytoczonych w zaskarżonym wyroku, które nie pozwalają uznać wymierzonej oskarżonemu kary za rażąco surową.