Rw 196/76
WyrokIzba Wojskowa1976-06-08
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchylanie się od odbycia czynnej służby wojskowej określonego rodzaju, zgodnie z aktem powołania, stanowi przestępstwo z art. 188 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, nawet jeśli sprawca chciał pełnić służbę innego rodzaju lub w innej jednostce?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że kwalifikacja prawna czynu z art. 188 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL jest prawidłowa. Obowiązek odbywania czynnej służby wojskowej jest konkretny i wymaga zgłoszenia się zgodnie z aktem powołania w ściśle określonym terminie i jednostce. Uchylanie się od odbycia służby określonego rodzaju, nawet z chęcią pełnienia służby innego rodzaju lub w innej jednostce, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 188 ust. 3 tej ustawy.Stan faktyczny
Prokurator wniósł rewizję o uchylenie wyroku w części uniewinniającej oskarżonego. Obrońca oskarżonego wnosił o zmianę kwalifikacji prawnej czynu z art. 188 ust. 1 i 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL na art. 188 ust. 1 tej ustawy oraz o złagodzenie kary. Oskarżony wyjaśnił, że uchylał się od dwuletniej służby wojskowej, ponieważ chciał iść na 10 miesięcy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w sprawie Wacława C., nie uwzględniając rewizji prokuratora i obrońcy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie: płk J. Górski, płk W. Sieracki (sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr W. Kubala. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 1976 r. na rozprawie m.in. sprawy Wacława C., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w:a) art. 188 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.) na karę 2 lat pozbawienia wolności, b) art. 241 § 3 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności oraz łącznie na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, natomiast uniewinnionego od zarzutu popełnienia innego przestępstwa określonego w art. 241 § 3 k.k., nie uwzględnił rewizji prokuratora i obrońcy, a zaskarżony wyrok w sprawie Wacława C. utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Prokurator wnosił w swej rewizji o uchylenie zaskarżonego wyroku w części uniewinniającej Wacława C. i przekazanie sprawy Wojskowemu Sądowi Garnizonowemu w N. do ponownego rozpoznania.(...) Obrońca oskarżonego Wacława C. wnosił w swej rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego z art. 188 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.) na art. 188 ust. 1 tej ustawy oraz złagodzenie kary wymierzonej za to przestępstwo i kary łącznej.(...) W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie jest zasadny zawarty w rewizji obrońcy oskarżonego Wacława C. zarzut obrazy prawa materialnego wskutek zakwalifikowania jego czynu z art. 188 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, zamiast z art. 188 ust. 1 tej ustawy. Oskarżony bowiem wyjaśnił, że: "Dnia 30 grudnia 1975 r. mogłem iść do wojska, byłem zdrowy, ale do wojska iść nie chciałem (...). Ja to wszystko robiłem dlatego, że nie chciałem iść do wojska na 2 lata, lecz na 10 miesięcy. Gdy dostałem wezwanie do odbycia dwuletniej służby wojskowej, robiłem wszystko, aby nie iść do wojska. Od służby dwuletniej uchylałem się świadomie, ponieważ mam żonę i chciałem iść na 10 miesięcy (...)". Na tle przytoczonych wyjaśnień oskarżonego trafność kwalifikacji prawnej jego czynu z art. 188 ust. 1 i 3 powołanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. nie może budzić zastrzeżeń. Należy bowiem wyrazić pogląd, że ustalony odpowiednimi przepisami tej ustawy obowiązek odbywania czynnej służby wojskowej jest obowiązkiem konkretnym w tym sensie, że podlegająca powszechnemu obowiązkowi wojskowemu osoba obowiązana jest zgłosić się zgodnie z aktem powołania w ściśle określonym terminie i w określonej jednostce wojskowej w celu odbywania tego rodzaju czynnej służby wojskowej, jaki określony został w akcie (karcie) powołania. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że sprawy związane z uzupełnieniem stanu osobowego Sił Zbrojnych nie mogą być - ze względu na doniosłość militarnych aspektów obronności kraju - rozwiązywane w zależności od woli i swobodnego uznania osób powołanych do pełnienia czynnej służby wojskowej, lecz muszą być regulowane decyzjami administracyjnymi właściwych organów wojskowych. Jeżeli zatem osoba powołana do odbywania określonego rodzaju czynności służby wojskowej (np. zasadniczej służby wojskowej) nie zadośćuczyni nakazowi zawartemu w akcie (karcie) powołania w celu trwałego uchylenia się od odbywania takiej czynnej służby wojskowej, której rodzaj został określony w akcie powołania, to takie zachowanie się sprawcy wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 188 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, chociażby nawet sprawca chciał pełnić czynną służbę wojskową innego aniżeli określonego w akcie powołania - rodzaju lub też w innej jednostce wojskowej.W świetle przedstawionego poglądu, uwzględniając przytoczone uprzednio wyjaśnienia oskarżonego, stwierdzić należy, że kwalifikacja prawna jego czynu z art. 188 ust. 1 i 3 powołanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. jest prawidłowa (...).
Powiązane orzeczenia
- Rw 104/76 1976-03-25Czy niezgłoszenie się do odbycia zasadniczej służby wojskowej w określonym terminie, z zamiarem uniknięcia tej służby do czasu, gdy nie będzie można już do niej powołać, stanowi trwałe uchylenie się od jej odbycia w rozu…
- Rw 324/75 1975-07-14Czy niezgłoszenie się do odbywania zasadniczej służby wojskowej w oznaczonym terminie, bez zamiaru trwałego uchylenia się od tej służby, może być kwalifikowane jako przestępstwo z art. 188 ust. 3 ustawy o powszechnym obo…
- Rw 1759/69 1970-01-27Czy czyn polegający na niezgłoszeniu się do odbycia czynnej służby wojskowej w celu trwałego uchylenia się od niej powinien być kwalifikowany z art. 188 ust. 1 i 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, a nie tylko z…
- Rw 276/72 1972-06-02Czy niezgłoszenie się do odbycia zasadniczej służby wojskowej przez czas dłuższy niż 14 dni, w sytuacji gdy sprawca nie chce trwale uchylać się od służby, może być popełnione z winy umyślnej w postaci zamiaru ewentualneg…
- Rw 389/85 1985-05-10Czy czyn polegający na niezgłoszeniu się do pełnienia służby wojskowej z zamiarem trwałego uchylenia się od niej powinien być kwalifikowany z art. 231 ust. 1 i 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, czy też wyłączn…
Powołane przepisy
art. 188 ust. 1art. 241 § 3 KKart. 188 ust. 3§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026.