Rw 389/85
WyrokIzba Cywilna1985-05-10
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy czyn polegający na niezgłoszeniu się do pełnienia służby wojskowej z zamiarem trwałego uchylenia się od niej powinien być kwalifikowany z art. 231 ust. 1 i 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, czy też wyłącznie z art. 231 ust. 3 tej ustawy?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 231 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL określa typ podstawowy przestępstwa przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej, podczas gdy ust. 2 i 3 tego artykułu określają typy kwalifikowane. W związku z tym sprawcę można skazać jedynie z jednego z tych przepisów. Skoro oskarżony nie zgłosił się do pełnienia służby wojskowej z zamiarem trwałego uchylenia się od niej, jego czyn powinien być zakwalifikowany wyłącznie z art. 231 ust. 3 tej ustawy.Stan faktyczny
Marek I. został skazany nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 231 ust. 1 i 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL na karę 3 lat pozbawienia wolności. Obrońca wniósł rewizję, zarzucając rażącą surowość kary. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę, uwzględnił rewizję obrońcy w zakresie kwalifikacji prawnej czynu, poprawiając ją z art. 231 ust. 1 i 3 na art. 231 ust. 3 tej ustawy, a w pozostałej części utrzymał wyrok w mocy.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy zmienił zaskarżony wyrok przez poprawienie kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu z art. 231 ust. 1 i 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL na art. 231 ust. 3 tej ustawy i z tą zmianą wyrok utrzymał w mocy.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk C. Bakalarski (sprawozdawca). Sędziowie: płk E. Olczak, kpt. W. Oziębło.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Obara.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 10 maja 1985 r. na rozprawie sprawy Marka I., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 231 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (jedn. tekst: Dz. U. z 1984 r. Nr 7, poz. 31) na karę 3 lat pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 21 marca 1985 r.:1) rewizji obrońcy nie uwzględnił, natomiast z urzędu zmienił zaskarżony wyrok przez poprawienie kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu z błędnej - art. 231 ust. 1 i 3 powołanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, na prawidłową - z art. 231 ust. 3 tej ustawy, i z tą zmianą wyrok ten utrzymał w mocy (..).Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca zarzucił temu wyrokowi wymierzenie kary rażąco surowej i wniósł o jej złagodzenie.Na rozprawie przed Sądem Najwyższym przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o nieuwzględnienie rewizji obrońcy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Obronę oskarżonego dostatecznie przeanalizował sąd pierwszej instancji, który poświęcił jej należytą uwagę i doszedł do słusznego wniosku, że czyn tego oskarżonego stanowi przestępstwo przeciwko obowiązkowi służby wojskowej. Czyn ten jednak błędnie zakwalifikował, przyjął mianowicie, że oskarżony wyczerpał swym postępowaniem znamiona przestępstwa określonego w art. 231 ust. 1 i 3 powołanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, co nie jest prawidłowe z następujących powodów:Artykuł 231 ust. 1 cytowanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. określa typ podstawowy przestępstwa przeciwko obowiązkowi pełnienia służby wojskowej, natomiast ust. 2 i 3 tego artykułu - typy kwalifikowane. Dlatego sprawcę przestępstwa przeciwko przewidzianemu w tym przepisie obowiązkowi pełnienia służby wojskowej można uznać za winnego i skazać jedynie z ust. 1 albo 2 czy też 3 art. 231 tej ustawy.Skoro oskarżony nie zgłosił się do pełnienia służby wojskowej z zamiarem trwałego uchylenia się od niej, to naturalnie czyn jego powinien być zakwalifikowany z art. 231 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 21 listopada 1967 r., i w tym kierunku poprawiono zaskarżony wyrok.Kara wymierzona temu oskarżonemu za przypisany mu czyn jest współmierna do zawinienia i stopnia społecznego niebezpieczeństwa tego czynu. Wymaga podkreślenia, że oskarżony odmówił nie tylko odbycia zasadniczej służby wojskowej, ale kategorycznie oświadczył, że nie wykona żadnego innego obowiązku w służbie zastępczej (..).
Powiązane orzeczenia
- U 1/85 1985-09-30Czy przestępstwo niezgłoszenia się do odbycia czynnej służby wojskowej (zasadniczej służby w obronie cywilnej), określone w art. 231 ust. 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL, jest prze…
- Rw 253/83 1983-04-13Czy niezgłoszenie się do służby w obronie cywilnej w celu uchylenia się od jej pełnienia, w okresie zawieszenia stanu wojennego, podlega odpowiedzialności karnej na podstawie art. 231 ust. 1 pkt 2 ustawy o powszechnym ob…
- Rw 592/85 1985-07-05Czy zgłoszenie się do Wojskowej Komendy Uzupełnień w celu wyjaśnienia i uregulowania stosunku do służby wojskowej, po uprzednim nieusprawiedliwionym niestawieniu się do wyznaczonej jednostki wojskowej, przerywa bieg prze…
- Rw 1759/69 1970-01-27Czy czyn polegający na niezgłoszeniu się do odbycia czynnej służby wojskowej w celu trwałego uchylenia się od niej powinien być kwalifikowany z art. 188 ust. 1 i 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, a nie tylko z…
- Rw 196/76 1976-06-08Czy uchylanie się od odbycia czynnej służby wojskowej określonego rodzaju, zgodnie z aktem powołania, stanowi przestępstwo z art. 188 ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony PRL, nawet jeśli sprawca chciał pełnić sł…
Powołane przepisy
art. 231 ust. 1art. 231 ust. 3art. 231
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.