Rw 78/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Górski (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Mielczarek, mjr S. Kosmal.Przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk. J. Jaroń.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 8 marca 1984 r. na rozprawie sprawy Stanisława L., skazanego nieprawomocnie za popełnienie przestępstwa określonego w art. 325 § 2 k.k. - z zastosowaniem art. 73 § 1 i 2, art. 74 § 1 i art. 75 § 1 k.k. - na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 2 lata oraz 8.000 zł grzywny, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 11 stycznia 1984 r.,uwzględniając rewizję obrońcy, zaskarżony wyrok zmienił przez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 325 § 2 k.k. (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca w rewizji zarzucił wyrokowi sądu pierwszej instancji obrazę przepisów prawa materialnego oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę tego orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, a mianowicie bezzasadne uznanie, że oskarżony jest winien popełnienia zarzucanego mu przestępstwa, i na tej podstawie domagał się uniewinnienia oskarżonego od zarzutu popełnienia przypisanego mu czynu.Na rozprawie odwoławczej przed Sądem Najwyższym obrońca popierał rewizję i zawarty w niej wniosek, natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnosił o jej nieuwzględnienie i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneW związku z zarzutami zawartymi w rewizji obrońcy Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja jest zasadna.Obrońca zarzucił wyrokowi sądu pierwszej instancji przede wszystkim niezasadność skazania oskarżonego na podstawie art. 325 § 2 k.k., twierdząc, że przepis ten nie może mieć do niego zastosowania, ponieważ oskarżony nie naruszył określonych szczegółowych zarządzeń regulujących tok służby granicznej, lecz jedynie przepisy wynikające z zajmowanego przez niego stanowiska służbowego. Rozumowanie takie nie jest przekonujące. Oskarżony jako kontroler służby granicznej WOP był zobowiązany do przestrzegania całego szeregu przepisów wynikających z zarządzeń władz przełożonych, które to zarządzenia regulowały tok pełnionej przez niego służby. Naruszenie zatem któregokolwiek z postanowień tych zarządzeń, wbrew odmiennym wywodom obrońcy, wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 325 k.k. Zważyć bowiem należy, że art. 325 k.k. ma charakter blankietowy, co sprawia, że jego znamiona wyczerpuje każde zachowanie się będące naruszeniem obowiązku wynikającego z przepisu lub zarządzenia regulującego tok służby, do której sprawca był wyznaczony.Rzecz polega jednak na tym - i tu rację ma obrońca - że odpowiedzialności karnej na podstawie art. 325 k.k. podlega sprawca tylko w tym wypadku, gdy naruszy konkretny i jednobrzmiący przepis regulujący tok danej służby. W niniejszej sprawie doszło wprawdzie do naruszenia zarządzeń regulujących tok służby granicznej, a konkretnie do zaniechania przez oskarżonego sprawdzenia tożsamości jednego z członków załogi kutra rybackiego, jednakże brak podstaw do przypisania oskarżonemu popełnienia przestępstwa określonego w art. 325 k.k. Zważyć bowiem należy, że załączone do akt sprawy instrukcje w sprawie organizacji kontroli granicznej i zabezpieczenia morskich statków handlowych oraz kutrów rybackich nie są w swej treści jednoznaczne oraz jednobrzmiące.Pierwsza z nich nakłada na oskarżonego - jako kontrolera WOP - rygorystyczny obowiązek kontroli dokumentów i sprawdzania tożsamości członków załogi kutra rybackiego, druga zaś nakazuje czynić to tylko w przypadkach uzasadnionych albo w celach profilaktycznych. Innymi słowy - cytowana instrukcja nie przewidywała rygorystycznego obowiązku kontroli dokumentów członków załogi i sprawdzania ich tożsamości, a potrzebę dokonywania tych czynności pozostawiała swobodnemu uznaniu kontrolującego. Działając zgodnie z przepisami cytowanej instrukcji, oskarżony sprawdził dokumenty załogi kutra rybackiego oraz dokonał sprawdzenia tożsamości dwóch spośród trzech członków jego załogi. Co do trzeciego członka załogi oskarżony nie poprzestał na twierdzeniu szypra kutra rybackiego, że śpi on w pomieszczeniu pod pokładem, lecz fakt ten polecił sprawdzić podwładnemu żołnierzowi. Po uzyskaniu informacji, że w pomieszczeniu tym istotnie śpi jakiś mężczyzna, oskarżony zdecydował się nie budzić go i nie sprawdzać jego tożsamości, gdyż był przekonany, że osobą tą jest figurujący na liście trzeci członek załogi kutra rybackiego. Dopiero później okazało się, że wspomniany mężczyzna, który opuścił nielegalnie terytorium PRL, był osobą nie należącą do załogi kutra rybackiego.W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić należy, że oskarżony działając z winy nieumyślnej (możliwości czynu zabronionego nie przewidywał, choć powinien i mógł go przewidzieć) doprowadził do skutku w postaci nielegalnego opuszczenia terytorium PRL przez Lecha S., nie będącego członkiem załogi kutra rybackiego.Sąd pierwszej instancji, skazując oskarżonego za popełnienie przestępstwa określonego w art. 325 k.k., dostrzegł wprawdzie niejednolitość w sformułowaniach instrukcji dotyczących organizacji kontroli granicznej i zabezpieczenia morskich statków handlowych oraz kutrów rybackich, jednakże pominął zupełnie w swych rozważaniach tę okoliczność, że przestępstwo określone w art. 325 k.k. popełnić można jedynie z winy umyślnej. Ze względu na to, że - jak to już podkreślono - oskarżonemu nie można przypisać tego, iż dopuścił się przestępstwa z winy umyślnej, przeto należało orzec jak na wstępie i uniewinnić go od zarzutu popełnienia przypisanego mu przestępstwa.