V K 189/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch. Sędziowie: L. Chmielewski (sprawozdawca), T. Gdowski (współsprawozdawca), W. Ostrowski, M. Bogusławski, A. Górski, T. Majewski. Prokurator: S. Markowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Eleonory C. i Aurelii J. oskarżonych z art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 października 1959 r. i wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 7 maja 1959 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 3 i 388 § 1 k.p.k.uchylił wymienione wyżej wyroki w części dotyczącej oskarżonych Eleonory C. i Aurelii J. i sprawę w uchylonym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy Ośrodek w Toruniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Bydgoszczy Ośrodek w Toruniu wyrokiem z dnia 7 maja 1959 r. skazał miedzy innymi na mocy art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) Eleonorę C. na 4 lata więzienia i grzywnę w kwocie 3.000 zł oraz Aurelię J. na 2 lata więzienia i grzywnę w kwocie 1.500 zł za to, że Eleonora C. jako kierownik, a Aurelia J. jako szef kuchni Kolejowych Zakładów Gastronomicznych, działając wspólnie i w porozumieniu, przywłaszczyły sobie z powierzonego im mienia społecznego różne towary i pieniądze w ogólnej sumie co najmniej 89.810 zł 27 gr, a dla zatarcia śladów tego przestępstwa podwyższyły ceny detaliczne niektórych towarów oraz wykazywały w raportach fikcyjne rozchody towarów na podstawie przerobionych dowodów wydania.Od tego wyroku prokurator i obie oskarżone założyli rewizje.Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 19 października 1959 r. poprawił wyrok wydany przez sąd I instancji w ten sposób, że nie zmieniając kar wymierzonych przez Sąd Wojewódzki, uznał za sprawczynie czynu jedynie oskarżoną Eleonorę C., natomiast oskarżonej Aurelii J. przypisał udzielenie pomocy do tego czynu. Powyższe wyroki zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, zarzucając obrazę przepisów art. 1 § 1 lit. a) i art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11) przez niezastosowanie tych przepisów wobec oskarżonych Eleonory C. i Aurelii J. mimo przypisania oskarżonym zbrodni z art. 1 § 3 lit. a) dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), w wyniku której przedsiębiorstwo państwowe poniosło straty w wysokości około 89.000 zł.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zarzut rewizji nadzwyczajnej obrazy przepisów wyżej wymienionej ustawy jest słuszny, skoro z tej ustawy, a nie z dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) powinien ponieść odpowiedzialność karną sprawca, który rozpoczęte przed dniem 27 stycznia 1958 r. zagarnianie mienia społecznego kontynuuje po tym dniu (vide uchwała S.N. w składzie 7 sędziów z dnia 26 listopada 1959 r. VI KO 81/59).Z tego względu zaskarżone wyroki należało uchylić.Jednakże uchylając zaskarżone wyroki, Sąd Najwyższy w powiększonym składzie uznał, że nie należy orzec co do istoty sprawy, jak o to wnosiła w konkluzji rewizja nadzwyczajna, lecz przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Rozstrzygając w ten sposób, Sąd Najwyższy wyszedł z założenia, że aczkolwiek samo założenie rewizji nadzwyczajnej może stanowić wymagane przez k.p.k. uprzedzenie stron o możności zastosowania surowszego przepisu prawa (art. 324 § 2 k.p.k.), niemniej jednak skoro niewątpliwą intencją omawianego przepisu k.p.k. nie jest jedynie uprzedzenie stron, ale konieczność zagwarantowania wynikających stąd uprawnień do obrony w zakresie szerszym od poprzednio realizowanego, należy, uchylając wyrok, sprawę przekazać do ponownego rozpoznania, jeśli tylko w grę wchodzi potrzeba uzupełnienia przewodu sądowego (nie dotycząca w postępowaniu przed Sądem Najwyższym dowodu z dokumentów).Mając na uwadze, że w związku z nową kwalifikacją, może zajść potrzeba dokonania nowych ustaleń (w poprzednim postępowaniu okres popełnienia przestępstwa nie znajdował się w ośrodku zainteresowań obrony), Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.