V KK 26/22

WyrokIzba Karna2022-04-07

Skład orzekający: Tomasz Artymiuk, Barbara Skoczkowska, Paweł Wiliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie karne powinno zostać umorzone, jeśli oskarżony zmarł przed wydaniem wyroku skazującego?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że śmierć oskarżonego stanowi negatywną przesłankę procesową, która nakazuje umorzenie postępowania karnego, nawet jeśli okoliczność ta wyszła na jaw po wydaniu i uprawomocnieniu się wyroku. Kontynuowanie postępowania i wydanie wyroku skazującego w takiej sytuacji stanowi uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., skutkujące uchyleniem wyroku i umorzeniem postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy skazał R. K. za czyn z ustawy Prawo własności przemysłowej. Wyrok uprawomocnił się. Następnie wpłynął akt zgonu R. K., wskazujący, że zmarł on przed wydaniem wyroku skazującego. Prokurator Generalny wniósł kasację, domagając się uchylenia wyroku i umorzenia postępowania z uwagi na śmierć oskarżonego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i umorzył postępowanie karne, obciążając Skarb Państwa kosztami procesu.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V KK 26/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 kwietnia 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący) SSN Barbara Skoczkowska SSN Paweł Wiliński (sprawozdawca) Protokolant Katarzyna Wełpa w sprawie R. K. skazanego za czyn z art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej, po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 7 kwietnia 2022 r. kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść skazanego od wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II K (…), na podstawie art. 535 § 5 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i umarza postępowanie na podstawie art. 17 § 1 pkt. 5 k.p.k., a kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II K (…), Sąd Rejonowy w K. uznał R. K. za winnego popełnienia czynu z art. 305 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej i wymierzył mu karę 1 roku i 4 2 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 40 godzin w stosunku miesięcznym, obowiązek naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonych, orzekł także o kosztach procesu. Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron i uprawomocnił się w dniu 17 grudnia 2020 r. W dniu 21 września 2021 r., w związku z prowadzonym postępowaniem wykonawczym, do Sądu Rejonowego w P. wpłynął skrócony odpis aktu zgonu R. K. , wskazujący że zgon ten nastąpił w dniu 18 marca 2020 r. Kasację od wskazanego wyżej orzeczenia wywiódł Prokurator Generalny, zaskarżając powyższy wyrok w całości, na korzyść R. K. i zarzucając mu „rażące naruszenie przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu postępowania i wydaniu wobec R. K. wyroku skazującego, podczas gdy oskarżony ten zmarł przed jego wydaniem, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.” Podnosząc powyższe, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w K. i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt. 5 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co pozwoliło na jej rozpoznanie na posiedzeniu bez udziału stron, w trybie art. 535 § 5 k.p.k. Jak wynika z jednoznacznego brzmienia przepisu art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. śmierć oskarżonego stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania karnego. Jest to negatywna przesłanka procesowa, której wystąpienie zakazuje wszczęcia postępowania, a postępowanie już wszczęte nakazuje umorzyć (por. wyrok SN z dnia 15 kwietnia 2008 r., II KK 48/08; wyrok SN z dnia 6 czerwca 2013 r., III KK 147/13; wyrok SN z 13 grudnia 2018 r., IV KK 692/18). Kontynuowanie postępowania pomimo śmierci oskarżonego i wydanie wyroku stanowi uchybienie 3 określone w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. niezależnie od tego czy sąd właściwy posiadał albo mógł posiadać informacje o wystąpieniu tej przeszkody procesowej. Skoro w niniejszej sprawie śmierć oskarżonego nastąpiła w dniu 18 marca 2020 r., tj. jeszcze przed terminem pierwszej rozprawy przed Sądem Rejonowym w K., to już wówczas wystąpiła negatywna przesłanka procesowa. Ujawnienie tej okoliczności nastąpiło jednak po wydaniu w dniu 20 grudnia 2020 r. wyroku skazującego i po jego uprawomocnieniu się, a to w związku z prowadzonym postępowaniem wykonawczym w tej sprawie. Treść odpisu skróconego aktu zgonu wskazuje, że dotyczy to tej samej osoby, która została skazana wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 9 grudnia 2020 r., sygn. akt II K (…). Koniecznym w tym układzie procesowym było zatem stwierdzenie wystąpienia bezwzględnej podstawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 9 k.p.k., skutkującej uchyleniem wyroku oraz umorzeniem postępowania karnego na podstawie art. 17 § 1 pkt. 5 k.p.k. Jednocześnie, dodać należy, że niniejszym w postępowaniu kasacyjnym, śmierć oskarżonego nie stanowi, zgodnie z art. 529 k.p.k., negatywnej przesłanki tego postępowania, albowiem kasacja jest wniesiona i rozpoznana na korzyść oskarżonego. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w wyroku.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 305 ust. 1art. 535 § 5 KPKart. 17 § 1 pkt. 5 KPKart. 17 § 1 pkt 5 KPKart. 439 § 1 pkt 9 KPKart. 439 § 1 pkt. 9 KPKart. 529 KPK§ 5§ 1 pkt. 5§ 1 pkt 5§ 1 pkt 9§ 1 pkt. 9

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy