V KO 25/20

Sygn. akt V KO 25/20 POSTANOWIENIE Dnia 18 marca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie A. K. , oskarżonego z art. 216 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 18 marca 2020 r., wniosku Sądu Rejonowego w P. o przekazanie sprawy o sygn. akt III K (…) innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario, p o s t a n o w i ł : wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 12 lutego 2020 r. Sąd Rejonowy w P. zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy o sygn. akt III K (…), do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. W przekonaniu Sądu w sprawie tej występują okoliczności, które w odczuciu społecznym mogą stwarzać wątpliwości co do jej obiektywnego rozpoznania. Wskazał na to, że oskarżony wytoczył powództwo cywilne sędzi prowadzącej ww. sprawę i sędzia ta złożyła wniosek o wyłączenie od udziału w sprawie. Zdaniem tego Sądu, jeśli wniosek taki nie zostanie uwzględniony, to niezależnie od tego, jakie wyda rozstrzygnięcie, będzie ono oceniane przez pryzmat tego, że jest osobą pozwaną przez 2 oskarżonego; jeśli zaś wniosek o wyłączenie zostanie uwzględniony, to da to asumpt oskarżonemu do podejmowania dalszych tego typu działań względem sędzió1)w wydziału karnego tutejszego Sądu, co będzie stanowiło realne zagrożenie dla sprawnego i szybkiego przeprowadzenia postępowania, a co także jest przesłanką zastosowania instytucji określonej w art. 37 k.p.k. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje. Inicjatywa Sądu Rejonowego w P. nie zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się wyjątkowy charakter instytucji ustanowionej w art. 37 k.p.k., która stanowi odstępstwo od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Z tego względu wspomniany przepis musi być wykładany restryktywnie, albowiem nadmierne jego wykorzystywanie może podważać zaufanie do niezależności sądów i niezawisłości sędziów (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2018 r., IV KO 41/18, LEX nr 2498080; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2018 r., III KO 54/18, LEX nr 2508529). Za „dobro wymiaru sprawiedliwości” w rozumieniu art. 37 k.p.k. należy wprawdzie rozumieć m.in. potrzebę ukształtowania w opinii społecznej przekonania o obiektywnym działaniu sądów i bezstronności w rozpoznaniu każdej sprawy, jednak konieczność taka musi wynikać z istotnych oraz realnych okoliczności, zagrażających ww. standardom rzetelnego procesu karnego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2018 r., III KO 10/18, LEX nr 2495947; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2017 r., IV KO 28/17, LEX nr 2281270). Tymczasem w świetle okoliczności przedstawionych przez Sąd Rejonowy zagrożenie dla bezstronności sądu orzekającego, czy też dla samego właściwego odbioru przez opinię społeczną rozpoznania sprawy przez sąd właściwy miejscowo, nie występuje. Z całą pewnością nie może uzasadniać skorzystania przez Sąd Najwyższy z instytucji tzw. właściwości delegacyjnej fakt złożenia wniosku o wyłączenie przez sędzię, której przydzielono sprawę A. K. czy wytoczenie przez oskarżonego powództwa przeciwko tej sędzi, co zresztą zostało uznane przez Sąd Rejonowy jako wyraz taktyki oskarżonego, ukierunkowanej na 3 obstrukcję procesową. Hipotetyczne rozważania Sądu Rejonowego wskazują jednoznacznie, że jego inicjatywa jest przedwczesna i nieadekwatna do ważkości okoliczności, uzasadniających skorzystanie przez Sąd Najwyższy z instytucji tzw. właściwości delegacyjnej. Należy podkreślić, że w sytuacjach, takich jak ta, której dotyczy rozpoznawany wniosek, właściwymi gwarancjami bezstronności postępowania są unormowania określone w art. 40–44 k.p.k. Jednocześnie Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że jakakolwiek obstrukcja procesowa którejkolwiek ze stron, w tym wytaczanie bezzasadnych, traktowanych instrumentalnie, powództw cywilnych przeciwko sędziemu tylko w tym celu, aby „odsunąć” go od orzekania w danej sprawie, sama w sobie, nie podważa zaufania do bezstronności takiego sędziego i nie może uzasadniać tak jego wyłączenia, jak i przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k. W przeciwnym razie zdeterminowana strona postępowania mogłaby sparaliżować pracę całego wymiaru sprawiedliwości, do czego - poprzez racjonalną nieustępliwość wobec bezpodstawnych zarzutów - wszystkie instancje sądowe nie powinny dopuścić. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.