V KO 86/24

V KO 86/24 ZARZĄDZENIE Dnia 26 listopada 2024 r. 1. W związku z pismem obrońcy skazanego T.W. z dnia 8 listopada 2024 r., sygnalizującym potrzebę wznowienia z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 25 lipca 2024 r., sygn. II AKz 654/24 w przedmiocie zażalenia obrońcy skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Toruniu z 29 maja 2024 r. w sprawie IX Ko 147/23 w przedmiocie oddalenia wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Toruniu z 30 marca 2023 r. w sprawie II K 127/23 - na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. stwierdzam brak podstaw do wznowienia z urzędu tego postępowania karnego. 2. Odpis zarządzenia przesłać skazanemu z pouczeniem o braku zażalenia oraz jego obrońcy. UZASADNIENIE Pismem z dnia 8 listopada 2024 r. obrońca skazanego T.W. odwołując się do art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k., zwrócił się do Sądu Najwyższego o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 25 lipca 2024 r., sygn. II AKz 654/24 w przedmiocie zażalenia obrońcy skazanego na postanowienie Sądu Okręgowego w Toruniu z 29 maja 2024 r. w sprawie IX Ko 147/23 w przedmiocie oddalenia wniosku obrońcy skazanego o wznowienie postępowania sądowego zakończonego V KO 86/24 2 prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Toruniu z 30 marca 2023 r. w sprawie II K 127/23 ze względu na „nienależyte obsadzenie składu Sądu Apelacyjnego w Gdańsku orzekającego w sprawie (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 6 ust. 1 EKPC)”. Zdaniem obrońcy skazanego wadliwość „obsady składu orzekającego” polegała na udziale w rozpoznaniu sprawy „dwóch neosędziów powołanych uchwałą Neo - KRS: X.Y. - uchwała Nr […]/2018 z dnia […].2018, powołanego na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w dniu […]2021 oraz X.Y.1 - uchwała Nr […]/2021 z dnia […].2021, powołanego na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku w dniu […].2021, co stanowiło naruszenie gwarancji bezstronności i niezależności Sądu wyłonionego z udziałem 2-óch powołanych wadliwie sędziów”. Uzasadniając potrzebę wznowienia przedmiotowego postępowania, autor pisma przytoczył treść postanowień SN z dnia 28 maja 2024 r. sygn. III KO 38/24 oraz z dnia 17 lipca 2024 r. sygn. V KO 47/24 nawiązujących do aktualnej uchwały trzech połączonych Izb Sadu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. BSA 1-4110-1/20, a dotyczących sytuacji orzekania w postępowaniu przed Sądem Najwyższym sędziego powołanego na stanowisko sędziego SN wadliwie - z rekomendacji udzielone przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie określonym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. Sygnalizacja istnienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. okazała się niezasadna. Wskazać trzeba, że sygnalizowane przez obrońcę okoliczności dotyczące uzyskania nominacji przez dwóch sędziów orzekających w sprawie II AKz 654/24 nie potwierdzają istnienia uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. Warto przypomnieć, że uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. BSA 1-4110-1/20, (nadal zachowująca swoją ważność i wiążąca wszystkie składy Sądu Najwyższego z powodów wskazanych w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021, z. 10, poz. 41), w odniesieniu do sędziów sądów powszechnych (taki status mają sędziowie orzekający w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku) stanowiła w pkt 2, co następuje: "Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady V KO 86/24 3 Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności." Powyższe stwierdzenie uchwały wprost wyklucza automatyzm wystąpienia skutku w postaci zaistnienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Oznacza to, że dla efektywności zgłaszanego uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wymagane jest wykazanie konkretnymi okolicznościami (wskazanymi w uzasadnieniu uchwały jako tzw. test), że wadliwość procesu powołania sędziego w realiach określonej sprawy prowadzi do naruszenia konstytucyjnego oraz konwencyjnego standardu niezawisłości i bezstronności sądu. Wskazany problem dotyczący skutku procesowego, który może dotknąć orzeczenie sądu powszechnego, w składzie, którego był sędzia powołany na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której kształt został określony nowelą z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), ponownie został wywołany wyrokiem wydanym w dniu 22 lipca 2021 r. przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19). W wyroku tym ETPC stwierdził, że oczywiste naruszenie prawa krajowego w procesie powoływania sędziów wynikało z zaangażowania w proces nominacyjny Krajowej Rady Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z dnia 8 grudnia 2017 r., a który to organ był (i dalej - jest) pozbawiony niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej, co umożliwiło władzy wykonawczej i ustawodawczej na bezpośrednią lub pośrednią ingerencję w procedurę powoływania sędziów (pkt 276 wyroku). Co istotne, podnosząc tę okoliczność ETPC określił, że taka procedura powoływanie sędziów jest per se niezgodna z art. 6 ust. 1 EKPC i wpływa negatywnie na cały proces i podważa (zagraża) legitymacji sądu złożonego z tak powoływanych sędziów (pkt 273). O ile jednak w tej sprawie z uwagi na fakt, że skarga dotyczyła orzeczenia wydanego przez Sąd Najwyższy-Izbę Dyscyplinarną, Trybunał nie prowadził rozważań koniecznych dla trzeciej części testu wypracowanego na gruncie sprawy Guðmundur Andri Ástráðsson vs. Islandia, to V KO 86/24 4 stwierdzenia te postawiły ponownie do rozstrzygnięcia problem, czy stwierdzone naruszenie standardu z art. 6 ust. 1 EKPC w odniesieniu do skażenia samej procedury powołania sędziego faktem działania ciała zależnego od polityków (KRS po noweli) mogą być naprawione w toku postępowania krajowego, a jeśli tak, to w jakiej procedurze, czy też takiej możliwości nie ma i zawsze winien działać efekt kasatoryjny w postaci konieczności uchylenia zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Zawarte w wyroku z dnia 22 lipca 2021 r. zapatrywania Trybunału spowodowały potrzebę weryfikacji sposobu postrzegania problemu prawnego przedstawionego w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego i w konsekwencji skutkowały podjęciem uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego w sprawie I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Nie omawiając szczegółowo treści tej uchwały, trzeba wskazać, że Sąd Najwyższy potwierdził aktualność dotychczasowego stanowiska, w myśl którego wydanie orzeczenia przez sąd powszechny, w składzie, którego zasiada sędzia, który dostał powołanie w wadliwej (opisanej już wyżej) procedurze, nie stanowi automatycznie uchybienia, które kwalifikowane jest z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. W takim układzie okoliczności przywołane przez obrońcę skazanego, a dotyczące wyłącznie trybu awansu do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku dwóch sędziów (sędziowie: X.Y., X.Y.1), bez ustalenia dodatkowych okoliczności co do tych sędziów, które mogłyby wskazywać na brak ich niezależności od władzy wykonawczej (która to władza wykonawcza w okresie ostatnich kilku lat – m.in. poprzez zmianę sposobu powoływania KRS, podjęła próby podporządkowania sobie władzy sądowniczej i działała w kierunku ograniczenia niezawiłości sędziów), nie mogą skutkować przyjęciem, że w tym postępowaniu odwoławczym zaistniało uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. W odniesieniu do podstawy wznowieniowej dotyczącej w istocie zarzutu braku bezstronności sędziów i braku wymaganej ich niezależności od władzy wykonawczej (art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.), trzeba wyraźnie stwierdzić, że wznowienie postępowania w tym trybie nie może polegać na przeprowadzaniu po raz pierwszy ustaleń co do istnienia tych okoliczności (tzw. testu niezależności i bezstronności). Nie chodzi zatem o poszukiwanie w ramach tzw. postępowania testowego okoliczności, które skutkowałyby istnieniem uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale tylko o sytuację, V KO 86/24 5 gdy co do określonego sędziego istnieją już orzeczenia, w których stwierdzono brak jego niezależności i bezstronności w określonej sprawie. Tylko w takim układzie, gdy okoliczności te w innych postępowaniach zostały stwierdzone, strona może inicjować złożenie sygnalizacji w trybie art. 542 § 3 k.p.k. w innej sprawie. Tymczasem w dotychczasowych orzeczeniach Sądu Najwyższego w ramach postępowań kasacyjnych nie stwierdzono takiego uchybienia co do sędziów X.Y. czy X.Y.1. Z tych powodów należało stwierdzić brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu. [WB] [a.ł]