V KR 270/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Budzianowski (sprawozdawca). Sędziowie: dr. S. Pawela, M. Szczepański. Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Danuty Stanisławy K., oskarżonej z art. 148 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez oskarżoną od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 21 marca 1974 r. z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że wobec zapobieżenia przez oskarżoną skutkowi śmiertelnemu czyn jej zakwalifikował jako przestępstwo określone w art. 155 § 1 pkt 2 k.k. i na podstawie tego przepisu skazał ją na karę 4 lat pozbawienia wolności, którą na podstawie art. 3 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) złagodził do 2 lat; na poczet tak złagodzonej kary zaliczył oskarżonej okres tymczasowego aresztowania od dnia 26 lipca 1973 r. (...). Uzasadnienie faktyczneDanuta Stanisława K. skazana została zaskarżonym wyrokiem na karę 8 lat pozbawienia wolności z art. 148 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 1 k.k. za to, że w dniu 12 czerwca 1973 r. w Ł., w zamiarze pozbawienia życia swego męża Edwarda K., zadała mu kilka ciosów w głowę rurką stalową, w wyniku czego doznał on urazu głowy, przez co spowodowała u pokrzywdzonego chorobę zazwyczaj zagrażającą życiu, lecz zamierzonego czynu nie osiągnęła ze względu na udzielenie mu pomocy lekarskiej. W złożonej od tego wyroku rewizji obrońca oskarżonej wnosząc o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonej albo przyjęcie, że czyn oskarżonej wypełnił dyspozycję art. 155 § 1 pkt 2 k.k. lub art. 148 § 2 k.k., i wymierzenie stosownej kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucił: obrazę art. 11 § 2 i art. 148 § 2 k.k. polegającą na błędnej wykładni tych przepisów; obrazę art. 3 § 1 i 3 oraz art. 357 k.p.k. polegającą na pominięciu dowodów przemawiających na korzyść oskarżonej; błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku na skutek uznania, że oskarżona usiłowała dokonać zabójstwa swego męża i że nie działała w stanie silnego wzburzenia w rozumieniu art. 148 § 2 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Wbrew wywodom rewizji nie ma w sprawie wątpliwości, że sprawcą pobicia Edwarda K. jest oskarżona Danuta Stanisława K. Powołując się na stan pokrzywdzonego wyłączający możliwość relacjonowania faktów i na stwierdzoną u niego niepamięć wsteczną, rewizja zdaje się zapominać o tym, że zeznania Edwarda K. nie są jedynym dowodem w sprawie, znajdują potwierdzenie w wyjaśnieniach oskarżonej, a w szczególności w podanych przez nią faktach, wszechstronnie rozważonych i omówionych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie do przyjęcia jest również teza rewizji, że w sprawie ʼbrak jest jakiegokolwiek dowodu na zamiar bezpośredni pozbawienia życia Edwarda K.". I w tym zakresie uzasadnienie wyroku zawiera obszerną analizę dowodów wskazujących niedwuznacznie na zamiar oskarżonej, czego rewizja także zdaje się nie dostrzegać. Mimo to rację ma rewizja oskarżonej, że nie powinna ona odpowiadać za usiłowanie zabójstwa, jednakże nie z braku dowodów ku temu, lecz ze względu na przepis art. 13 § 1 k.k. mający w stosunku do oskarżonej zastosowanie. Faktem bowiem jest, że oskarżona, wprawdzie po dłuższych wahaniach, wezwała w końcu lekarza, który skierował pokrzywdzonego do szpitala, gdzie dokonano zabiegu operacyjnego, zapobiegając w ten sposób śmierci Edwarda K. Czynnym żalem w rozumieniu art. 13 § 1 k.k. jest każde działanie dobrowolne sprawcy, które bezpośrednio lub pośrednio zapobiegło skutkowi przestępnemu. Spełnia wymagania art. 13 § 1 k.k. wezwanie przez sprawcę czynu pomocy innych osób w celu niedopuszczenia do nastąpienia skutku. Warunkiem jednak skorzystania przez sprawcę z bezkarności na podstawie art. 13 § 1 k.k. jest to, aby skutek przestępny nie nastąpił. Jak wynika z opinii biegłych lekarzy, uszkodzenia ciała, których doznał Edward K., doprowadziłyby z największym prawdopodobieństwem do jego śmierci, gdyby nie było pomocy lekarskiej. Skutecznej zaś pomocy lekarskiej udzielono jedynie dzięki temu, że oskarżona pomoc taką wezwała. W ten sposób, bez względu na to, jakimi pobudkami oskarżona się kierowała, zapobiegła ona pośrednio śmierci Edwarda K. Zgodnie zatem z art. 13 § 1 k.k. Danuta Stanisława K. nie podlega karze za usiłowanie zabójstwa Edwarda K., a jedynie za skutki swego czynu w postaci ciężkiego uszkodzenia ciała (art. 155 § 1 pkt 2 k.k.). Z tego też przepisu należało wymierzyć oskarżonej stosowną karę, uwzględniając wymienione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku okoliczności, a w szczególności z jednej strony sposób działania oskarżonej i zachowanie się jej tuż po pobiciu męża, świadczące o daleko posuniętej bezwzględności i dużym nasileniu złej woli, z drugiej zaś strony tło zajścia, wiek oskarżonej i jej sytuację rodzinną (dwoje małoletnich dzieci). Orzeczoną karę należało złagodzić o połowę na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159), czyn bowiem popełniony został przed dniem 15 czerwca 1974 r., a więc nie został wyłączony spod działania amnestii, a oskarżona spełnia warunki określone w art. 3 pkt 3 lit. a cytowanej ustawy, będąc matką małoletnich dzieci.