V KRN 44/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Szczepański (sprawozdawca). Sędziowie: dr A. Kafarski, Z. Nyczaj.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Graff.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Feliksa B., oskarżonego z art. 145 § 2 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 20 kwietnia 1973 r. oraz od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 5 października 1973 r.uchylił powyższe wyroki i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Szczecinie w celu ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 20 kwietnia 1973 r. uznał oskarżonego Feliksa B. za winnego tego, że w dniu 22 listopada 1972 r. w S. jako motorniczy nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, iż prowadząc tramwaj linii nr 4 nie zachował należytej ostrożności w czasie przejazdu przez przejście dla pieszych, nie obserwował przedpola i spowodował potrącenie pieszego Alojzego C., który na skutek odniesionych obrażeń ciała zmarł, i za to na podstawie art. 145 § 2 k.k. skazał na karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres 2 lat; ponadto na podstawie art. 75 § 1 k.k. wymierzono oskarżonemu karę 3.000 zł grzywny.Sąd Wojewódzki w Szczecinie po rozpoznaniu sprawy na skutek rewizji stron wyrokiem z dni 5 października 1973 r. zmienił wyrok sądu pierwszej instancji i Feliksa B. uniewinnił.Od powyższych wyroków rewizję nadzwyczajną na niekorzyść Feliksa B. wniósł Minister Sprawiedliwości.Rewizja ta zarzucając:1) obrazę przepisu art. 337 § 1 k.p.k. wskutek nieodczytania zeznań świadka Jana C. z postępowania przygotowawczego, mimo złożenia przez niego odmiennych zeznań na rozprawie głównej,2) naruszenie zasady dociekania prawdy obiektywnej wskutek zaniechania obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy, co mogło mieć wpływ na treść orzeczeń,w konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonych wyroków i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Szczecinie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Jan C., jedyny świadek w sprawie, zeznał w postępowaniu przygotowawczym, że tramwaj jechał wolno przed wypadkiem, który nastąpił w odległości około 8 metrów od przejścia dla pieszych, natomiast na rozprawie głównej podał, że tramwaj był prowadzony przez oskarżonego z szybkością 30 kilometrów na godzinę i nie wypowiedział się na temat miejsca potrącenia pokrzywdzonego przez tramwaj.Z powyższego więc wynika, że pomiędzy zeznaniami omawianego świadka zachodziły sprzeczności co do okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w kwestii winy Feliksa B. Jeżeli świadek na rozprawie złoży zeznania odmienne od jego poprzednich zeznań i jeżeli zeznania te mają istotne znaczenie dla ustalenia prawidłowego stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcia w kwestii winy oskarżonego, to przewidziana w art. 337 § 1 k.p.k. możliwość odczytania protokołów zeznań poprzednich, złożonych w postępowaniu przygotowawczym lub przed sądem w tej samej czy innej sprawie albo w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę, przekształca się w obowiązek ich odczytania.Pogląd powyższy znajduje uzasadnienie w gramatycznej wykładni art. 337 § 1 k.p.k. w powiązaniu z zasadą dociekania w procesie sądowym prawdy oraz zasadą trafnego orzekania, które to zasady wynikają z treści art. 2 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. Dodać trzeba, że prawidłowa realizacja art. 337 § 1 k.p.k. wymaga - zgodnie z § 3 tegoż przepisu - aby po odczytaniu poprzednich zeznań i ujawnieniu w ten sposób sprzeczności w zeznaniach świadka sąd orzekający odebrał od świadka oświadczenie co do przyczyn złożenia zeznań odmiennych, gdyż tylko wówczas będzie możliwe dokonanie oceny wiarygodności zeznań świadka zeznającego rozbieżnie.Sąd Powiatowy w Szczecinie wbrew obowiązkowi określonemu w art. 337 § 1 k.p.k. zaniechał odczytania na rozprawie głównej zeznań świadka Jana C. z postępowania przygotowawczego, mimo że - jak to stwierdzono - były one odmienne i miały zasadnicze znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie oraz rozstrzygnięcia zagadnienia winy oskarżonego.Dodać należy, że wyjaśnienie sprzeczności w zeznaniach świadka Jana C. było konieczne także i z tego względu, iż według twierdzeń oskarżonego prowadził on tramwaj z szybkością do 10 kilometrów na godzinę, a pokrzywdzonego spostrzegł z odległości około 5-6 metrów i mimo niezwłocznego hamowania potrącił go na przejściu dla pieszych. Podkreślenia wymaga także okoliczność, że Sąd Powiatowy w Szczecinie, uznając winę oskarżonego za udowodnioną, oparł się na zeznaniach świadka Jana C. z rozprawy.Sąd Wojewódzki w Szczecinie zwrócił uwagę na powyższe uchybienie sądu pierwszej instancji, co wynika z uzasadnienia wyroku, i uniewinniając oskarżonego oparł się na jego wyjaśnieniach i na zeznaniach świadka Jana C. złożonych w postępowaniu przygotowawczym, obrażając w ten sposób treść art. 357 k.p.k. (...).