K 860/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr E. Merz; Sędziowie: Z. Kapitaniak (sprawozdawca), M. Różyński; Prokurator: J. Jackiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Władysława W. i Stefana T., osk. z art. 286 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prokuratora Sądu Najwyższego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dn. 14 grudnia 1949 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3 i 388 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktyczneRewizja nadzwyczajna Pierwszego Prokuratora Sądu Najwyższego domaga się uchylenia powyższego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, zarzucając obrazę art. 308 (obecnie 299) k.p.k. polegającą na nieujawnieniu zeznań świadków, złożonych w toku śledztwa, a sprzecznych z zeznaniami tychże świadków złożonymi na rozprawie, co uniemożliwiło ustalenie prawdy materialnej w sprawie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Świadkowie złożyli na rozprawie sprzeczne ze złożonymi w śledztwie zeznania, Sąd Apelacyjny był więc obowiązany skorzystać z przysługującego mu z mocy art. 308 § 1 k.p.k. prawa odczytania zeznań, złożonych przez tych świadków w śledztwie.Wprawdzie art. 308 (obecnie 299) k.p.k. mówi o prawie odczytania zeznań sprzecznych ze złożonymi na rozprawie ("wolno odczytywać (...)"), ale pamiętać należy o tym, że przepis ten recypowany jest ze starego prawa procesowego i powinien być interpretowany zgodnie z zasadami, przyjętymi przez nowe prawo procesowe po noweli z lipca 1949 r.Do głównych zasad zreformowanego procesu należą między innymi:1)bezwzględny nakaz dla sądu dążenia do wykrycia prawdy materialnej (art. art. 8, 260, 324 § 1, 339 i inne k.p.k.).2)uznanie materiału dowodowego zebranego w śledztwie za pełnowartościowy materiał procesowy.Art. 308 (obecnie 299) k.p.k. nie może być interpretowany tak jak dawny, prototypowy dla niego art. 340 k.p.k., z tej przede wszystkim przyczyny, że na instytucji odczytywania zeznań, określonej w art. 340 ciążył, między innymi, uznany dziś za błędny i nieaktualny pogląd o mniejszej wartości procesowej materiałów dowodowych, zebranych w ówczesnym dochodzeniu.Jeżeli zatem świadek na rozprawie zeznaje sprzecznie z tym, co zeznawał w śledztwie, to obowiązek sądu dążenia do wykrycia prawdy materialnej w procesie nakazuje ujawnienie tych sprzeczności. Nowoczesny proces karny nakazuje sądowi czynnie ingerować w postępowanie dowodowe, np. przez powoływanie nowych dowodów (art. 260 k.p.k.), jak również ustalać i wyjaśniać wszelkie sprzeczności w materiale dowodowym, aby przez ustalenie i wyjaśnienie sprzeczności dojść do wykrycia i ustalenia prawdy. Prawo zatem sądu do odczytywania zeznań sprzecznych ze złożonymi na rozprawie przestaje być tylko prawem, a staje się obowiązkiem sądu wówczas, gdy niekorzystanie z tego prawa mogłoby pozostawać w sprzeczności z dążeniem do wykrycia prawdy materialnej, przez nieujawnienie zeznań, które jako złożone wcześniej niż na rozprawie, a więc wtedy gdy były świeżo w pamięci - mogą być i niejednokrotnie są przecież bliższe prawdy od składanych na rozprawie.W niniejszej sprawie, Sąd nie mógł zrealizować swego naczelnego zadania w procesie, skoro nad zeznaniami świadków złożonymi w śledztwie, a sprzecznymi z zeznaniami złożonymi na rozprawie - przeszedł do porządku dziennego, nie ujawniwszy ich i nie poddawszy ich dokładnej analizie.Wobec tego, że obraza art. 308 (obecnie 299) k.p.k., która nastąpiła z powodów wyżej podanych, mogła mieć wpływ na treść wyroku, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.