V KRN 66/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Zembaty (sprawozdawca).Sędziowie: M. Budzianowski, K. Grzebuła.Prokurator Prokuratury Generalnej: S. Majewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zbigniewa B., oskarżonego z art. 286 § 3 k.k., po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Ministra Sprawiedliwości na korzyść oskarżonego od wyroku Sądu Powiatowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 14 kwietnia 1966 r. i od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 6 grudnia 1966 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżone wyroki w części dotyczącej oskarżonego Zbigniewa B. i tego oskarżonego uniewinnił z zarzutu oskarżenia (...).Uzasadnienie faktyczneRewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Powiatowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 14 kwietnia 1966 r. i od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla Województwa Warszawskiego w Warszawie z dnia 6 grudnia 1966 r. założona na korzyść oskarżonego Zbigniewa B. zarzuciła tym wyrokom, na podstawie art. 371 pkt 3 k.p.k., błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za ich podstawę, co doprowadziło do niesłusznego skazania oskarżonego Zbigniewa B. z art. 286 § 3 k.k., i wniosła o uchylenie wyroków w zaskarżonych częściach i uniewinnienie oskarżonego Zbigniewa B.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Wyrokiem Sądu Powiatowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 14 kwietnia 1966 r. Zbigniew B. został uznany za winnego tego, że w dniu 6 września 1965 roku w D. jako instruktor mechanizacji rolnictwa Państwowego Ośrodka Maszynowego w M., nie dopełniając - ze szkodą dla interesu publicznego i prywatnego - swego obowiązku zbadania stanu technicznego młocarni miejscowego Kółka Rolniczego pod względem warunków bezpieczeństwa pracy, dopuścił tę maszynę do dalszej eksploatacji mimo osłabienia zamocowania desek jej pokładu górnego oraz ich popękania i w następstwie nieumyślnie doprowadził do tego, że w czasie omłotów w dniu 9 września 1965 r. pracująca na pokładzie młocarni Katarzyna O. wskutek zapadnięcia się desek doznała zmiażdżenia stopy i części dolnej podudzia lewego z raną dartą, co wywołało konieczność amputacji tego podudzia i w konsekwencji pociągnęło za sobą trwałe kalectwo, i za to został skazany z art. 286 § 3 k.k. na 5 miesięcy aresztu z zawieszeniem wykonania kary na okres 2 lat.Sąd Wojewódzki dla Województwa Warszawskiego nie uwzględnił rewizji oskarżonego i w dniu 6 grudnia 1966 r. wyrok powyższy utrzymał w mocy.Sąd Powiatowy, ustalając stan faktyczny, przyjął, że młocarnia była niesprawna technicznie i że wypadek nastąpił na skutek wadliwego przymocowania pudła wpustowego do pomostu górnego młocarni, a mianowicie na skutek wstrząsów, jakim ulega młocarnia w czasie omłotów, prawdopodobnie nastąpiło pęknięcie drutu mocującego zawiasy i popękanie deski, w wyniku czego powstał nad bębnem otwór, którego pokrzywdzona nie zauważyła.Za winnego tego stanu rzeczy Sąd uznał pracownika miejscowego Kółka Rolniczego Stanisława K., który obsługiwał młocarnię, i skazał go z mocy art. 235 § 2 k.k.Zdaniem Sądu współodpowiedzialny za wypadek był oskarżony Zbigniew B., instruktor mechanizacji rolnictwa w Państwowym Ośrodku Maszynowym, który w czasie przeglądu młocarni w dniu 6 września 1966 r., to jest na trzy dni przed wypadkiem, powinien był zwrócić uwagę na istniejącą już wówczas, jak może to wynikać z zeznań świadka R., wspomnianą wyżej usterkę. Z tych względów sąd uznał, że Zbigniew B. dokonał oględzin młocarni niedbale, w sposób kolidujący z jego obowiązkami służbowymi i na podstawie tych ustaleń skazał go z art. 288 § 3 k.k.Stanowisko to jest niesłuszne.Instytucja instruktorów mechanizacji rolnictwa została powołana do życia uchwałą nr 244 Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 21 lipca 1960 r. w sprawie powołania instruktorów mechanizacji w państwowych ośrodkach maszynowych (Biuletyn Ministerstwa Rolnictwa Nr 12, poz. 81). Przepis § 1 ust. 1 tej uchwały określa zadanie instruktorów mechanizacji jako "udzielanie pomocy i prowadzenie doradztwa w kółkach rolniczych w zakresie eksploatacji i obsługi technicznej sprzętu traktorowo-maszynowego, należytej jego konserwacji i przechowywania oraz sposobu stosowania mechanizacji prac hodowlanych, podwórzowych itp".Jak widać z powyższego, obowiązki instruktora mechanizacji rolnictwa określone są ogólnie jako "doradztwo i pomoc". Kierunki tego doradztwa i pomocy zostały sprecyzowane w zarządzeniu nr 147 Ministra Rolnictwa, które określa ramowy zakres czynności instruktora.Z wykładni tych przepisów wynika, że rada udzielona w dobrej wierze przez instruktora, mimo że nie wyczerpuje w pełni danego zagadnienia, nie może być traktowana jako niedopełnienie obowiązku służbowego.Do obowiązków instruktora mechanizacji nie należy przeprowadzanie przeglądów technicznych w ścisłym tego słowa znaczeniu. Nie ma on nawet możliwości dokonania szczegółowej i wszechstronne] kontroli traktorów i maszyn rolniczych w swoim rejonie choćby ze względu na ich liczbę. Jak zeznał świadek Z., zwierzchnik oskarżonego, oskarżony Zbigniew B. miał pod swoją opieką 33 ciągniki, przy czym Powiatowy Zarząd Kółek Rolniczych miał swoją komórkę techniczną.Trudno w tych warunkach obarczać odpowiedzialnością oskarżonego za usterki techniczne maszyn kółek rolniczych.Instruktor mechanizacji rolnictwa nie jest także odpowiedzialny za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w nadzorowanych kółkach. Wynika to z treści przepisu art. 37 i 38 ustawy z dnia 30 marca 1965 r. o bezpieczeństwie i higienie pracy (Dz. U. Nr 13, poz. 91) oraz - w stosunku do kółek rolniczych - z § 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa z dnia 22 września 1966 r. (Dz. U. Nr 42, poz. 233), które to przepisy wskazują osoby odpowiedzialne za stan bhp.Wreszcie z materiałów sprawy wynika, że osłona młocarni była demontowana już po bytności oskarżonego (wyjaśnienia oskarżonego Stanisława K.), wobec czego nawet niedostatecznie szczegółowe oględziny młocarni przez oskarżonego dokonane przed jej rozmontowaniem nie mogły mieć wpływu na dalszy przebieg wypadków.W tym stanie rzeczy, skoro w czynie oskarżonego nie mieszczą się znamiona występku z art. 286 § 3 k.k. lub innego przestępstwa, orzeczono jak w sentencji.