IV CR 811/61

PostanowienieIzba Cywilna1962-04-25

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pracodawca ponosi odpowiedzialność za wypadek przy pracy spowodowany brakiem odpowiednich urządzeń zabezpieczających na maszynie, nawet jeśli maszyna została przekazana do eksploatacji w takim stanie przez producenta?
Ratio decidendi
Pracodawca nie może zasłaniać się okolicznością, że maszynę, która nie posiada odpowiednich urządzeń zabezpieczających przed możliwością wypadku, oddał do eksploatacji w stanie, w jakim otrzymał ją od producenta. Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom narzędzia i urządzenia wyłączające możliwość wypadku, a niedopełnienie tego obowiązku stanowi naruszenie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, rodząc odpowiedzialność za skutki wypadku.
Stan faktyczny
Powód, pracując jako ustawiacz wagonów kolejowych, uległ wypadkowi przy pracy podczas powrotu lokomotywy na teren zakładu. Poślizgnął się i spadł pod koła lokomotywy, doznając poważnych obrażeń. Przyczyną wypadku był brak poręczy na lokomotywie, co stanowiło naruszenie obowiązków pracodawcy w zakresie BHP. Sąd Wojewódzki zasądził odszkodowanie i zadośćuczynienie, a Sąd Najwyższy oddalił rewizję pozwanego pracodawcy.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego, utrzymując tym samym zasądzone odszkodowanie i zadośćuczynienie.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Piekarski. Sędziowie: K. Lipiński, J. Knap (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Kazimierza W. przeciwko Zakładom Energetycznym Okręgu P. - Elektrownia w E. o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 15 maja 1961 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód pracował w Elektrowni w E. jako ustawiacz wagonów kolejowych. W dniu 12 maja 1959 r. powód, w czasie powrotu lokomotywy na teren zakładu pracy po odwiezieniu wagonów z popiołem, ubezpieczał nie strzeżony przejazd. Gdy lokomotywa zrównała się z nim, usiłował wskoczyć na prawy przedni jej stopień, lecz pośliznął się i spadł pod koła. W następstwie przejechania doznał zmiażdżenia prawej stopy i podudzia wraz ze stawem kolanowym oraz paliczka lewego palucha.Sąd Wojewódzki zasądził od Zakładów Energetycznych Okręgu P. Elektrownia w K. na rzecz poszkodowanego powoda kwotę 2.993 zł tytułem utraconego zarobku za czas od 12 maja 1959 r. do 9 lutego 1960 r., 30.000 zł zadośćuczynienia za cierpienia i krzywdę moralną, 625 zł renty miesięcznej za czas od 10 lutego 1960 r. do 26 września 1960 r. i 1.000 zł miesięcznie renty płatnej od dnia 20 marca 1961 r. Dalej idące powództwo oddalił.Według ustaleń Sądu Wojewódzkiego przyczyną wypadku był brak wyposażenia lokomotywy w poręcze. Wprawdzie Elektrownia otrzymała lokomotywę w takim właśnie stanie do eksploatacji, jednakże jako pracodawca miała obowiązek dostarczyć swym pracownikom takich narzędzi i urządzeń, które wyłączyłyby możliwość wypadku.Sąd Wojewódzki stwierdził, że pozwane Przedsiębiorstwo ten podstawowy obowiązek naruszyło, jest więc odpowiedzialne za skutki wypadku na podstawie art. 24 ust. 2 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. (Dz. U. Nr 23, poz. 97).Wyrok powyższy został zaskarżony przez pozwaną Elektrownię z wnioskiem o jego zmianę i oddalenie powództwa.Rewizja oparta jest na zarzucie naruszenia cytowanego przepisu art. 24 oraz uchybienia art. 242 k.p.c. przez dowolne - zdaniem skarżącego - przyjęcie, że ze strony pozwanych Zakładów nastąpiło uchybienie obowiązującym przepisom w zakresie bhp, zamiast ustalenia, że poszkodowany spowodował wypadek z własnej winy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pracodawca nie może się zasłaniać okolicznością, że maszynę, która nie ma odpowiednich urządzeń zabezpieczających przed możliwością wypadku osób wykonujących przy niej swą pracę, oddał do eksploatacji w takim stanie, w jakim mu ją przekazał producent. Z tego względu fakt, że dostawca parowozu (Zakłady Naprawcze Taboru Kolejowego w W.) uznał lokomotywę za zdolną do ruchu na torach PKP, nie zwalnia pozwanego od odpowiedzialności za następstwo zdarzenia, w którym poszkodowany (powód) utracił zdolność do zarobkowania. Elektrownia w E., uwzględniając specyfikę pracy powoda przy odbieraniu i odstawianiu wagonów kolejowych oddanych do jej obsługi, miała - jak to trafnie stwierdzają motywy zaskarżonego wyroku - obowiązek zaopatrzenia parowozu przetokowego w odpowiednie poręcze i ułatwienie wejścia przez obniżenie zbyt wysoko umieszczonego stopnia. Niedopełnienie tej powinności przed wypadkiem dowodzi naruszenia przez zakład pracy przepisu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. o zapewnieniu bezpieczeństwa i higieny pracy przy budowie i obsłudze maszyn i urządzeń technicznych (Dz. U. Nr 36, poz. 330).Pozwane Zakłady Energetyczne sugerowały co prawda w odpowiedzi na pozew, że "wypadek nastąpił wyłącznie z winy powoda", ale ani tam, ani w dalszym toku postępowania nie zgłosiły żadnych konkretnych twierdzeń co do sposobu zachowania się poszkodowanego. Komisja fachowców, która badała przyczyny wypadku, nie stwierdziła w protokole z dnia 12 i 13 maja 1959 r. żadnych uchybień w zachowaniu się powoda, upatrując bezpośrednią przyczynę nieszczęśliwego zdarzenia w ześliźnięciu się prawej nogi poszkodowanego. Komisja podkreśliła, że wypadek został spowodowany brakiem właściwego uchwytu przy przednich stopniach lokomotywy.Skoro poza tym według zeznań maszynisty parowozu, Franciszka K., szybkość lokomotywy nie przekraczała 5 km/godz., to niewadliwe jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że za następstwa wypadku ponosi winę wyłącznie zakład pracy.Wyrażone w rewizji twierdzenia, że "wysokość zasądzonych kwot jest zbyt wysoka" oraz że powód nawet w tym stanie zdrowia, jaki jest opisany w piśmie Wydziału Zdrowia Prezydium MRN w E., może nadaje się do jakiejś pracy zarobkowej - są ogólnikowe i gołosłowne, nie mogą więc odnieść zamierzonego skutku.Z braku usprawiedliwionych podstaw rewizję należało oddalić (art. 383 k.p.c.).

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 24 ust. 2art. 24art. 242 KPCart. 1 ust. 1art. 383 KPC

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.