V KZP 13/89
UchwałaIzba Karna1989-08-29
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej na podstawie art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej jest równoznaczne z uzyskaniem uprawnień handlowych, których nieposiadanie jest warunkiem odpowiedzialności za występek z art. 222 k.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchwalił, że zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej na podstawie art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej jest równoznaczne z uzyskaniem uprawnień do prowadzenia tej działalności, z wyjątkiem sytuacji określonych w ustawie (art. 9, 10 pkt 1 i 2 oraz art. 11). Wpis do ewidencji ma charakter deklaratoryjny, stwierdzając spełnienie podstawowego warunku do podjęcia działalności, a nie konstytutywny.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła Karola M., oskarżonego o występek z art. 222 k.k., polegający na gromadzeniu towarów w celu odsprzedaży z zyskiem w ilościach niewspółmiernych do własnych potrzeb, przy braku uprawnień handlowych. Sąd Wojewódzki w Warszawie przekazał Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne dotyczące wykładni art. 8 ustawy o działalności gospodarczej z 1988 r. w kontekście posiadania uprawnień handlowych.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchwalił odpowiedź na przekazane zagadnienie prawne.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman (sprawozdawca).Sędziowie: B. Bartosik, S. Kaliński.Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Minarczuk.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Karola M., oskarżonego o czyn określony w art. 222 k.k., po rozpoznaniu przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Warszawie - postanowieniem z dnia 27 lutego 1989 r. - na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy przewidziane treścią art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324) «zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej» jest równoznaczne z uzyskaniem uprawnień handlowych, których nieposiadanie jest jednym z warunków odpowiedzialności za występek określony w art. 222 k.k."uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneArtykuł 222 k.k. przewiduje odpowiedzialność karną za występek polegający na gromadzeniu w celu odprzedaży z zyskiem towarów w ilościach niewspółmiernych do własnych potrzeb w warunkach nieposiadania ku temu uprawnień handlowych.O tym, jakie przesłanki muszą być spełnione dla uzyskania uprawnień handlowych, decydują przepisy o charakterze administracyjnym.Do dnia wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324) działalność gospodarcza w postaci czynności handlowych regulowana była przepisami ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o wykonywaniu handlu oraz niektórych innych rodzajach działalności (Dz. U. z 1983 r. Nr 43, poz. 193 i z 1984 r., Nr 5, poz. 24), jak też wydanymi na jej podstawie przepisami wykonawczymi. Ustawa ta utraciła moc - zgodnie z treścią art. 53 wymienionej ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r.Zgodnie bowiem z treścią art. 1 powołanej ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej jest wolne i dozwolone dla każdego na równych prawach, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa.Podstawowym warunkiem prowadzenia działalności gospodarczej jest zgłoszenie jej do ewidencji (art. 8 tej ustawy), z wyłączeniem wypadków wymienionych w art. 9-11 ustawy. Dopełnienie obowiązku zgłoszenia działalności gospodarczej do ewidencji uprawnia więc do podjęcia tej działalności w tym także działalności handlowej (art. 2 ust. 1 ustawy). Wpis do ewidencji zatem nie ma znaczenia konstytutywnego, gdyż nie tworzy prawa do prowadzenia działalności gospodarczej; prawo takie bowiem ustanawia art. 1 ustawy. Wpis ten natomiast jako deklaratoryjny stwierdza tylko spełnienie podstawowego warunku wymaganego do podjęcia działalności gospodarczej. Ustawa ta w art. 9 i 10 określa też rodzaje działalności gospodarczej, w tym i handlowej, nie wymagającej zgłoszenia do ewidencji i nie podlegającej takiemu zgłoszeniu, a także sytuacje, gdy na podjęcie określonej działalności gospodarczej wymagane jest uzyskanie koncesji (art. 11).Wykładnia przepisów ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o prowadzeniu działalności gospodarczej, a zwłaszcza art. 8 tej ustawy, prowadzi więc do wniosku, że zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej na podstawie art. 8 tej ustawy jest równoznaczne z uzyskaniem uprawnień do prowadzenia tej działalności, z wyjątkiem wypadków określonych w ustawie (art. 9, 10 pkt 1 i 2 oraz art. 11).
Powiązane orzeczenia
- VI KO 63/60 1961-04-27Czy oddanie do komisu większej ilości zegarków celem ich sprzedaży jest działalnością handlową jednostki gospodarki nieuspołecznionej w rozumieniu ustawy o zezwoleniach na wykonywanie przemysłu, rzemiosła, handlu i niekt…
- IV KKN 211/97 2001-10-09Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, której obowiązek prowadzenia ksiąg handlowych przed 1 stycznia 1995 r. opierał się na przepisach o charakterze podustawowym, podlegała odpowiedzialności karnej na podstawie ar…
- VI KO 66/59 1959-06-25Czy zajmowanie się przez osobę prywatną sprzedażą przedsiębiorstwom uspołecznionym w drodze tzw. refaktury towarów postawionych do dyspozycji po określonej cenie przez chałupników podpada pod pojęcie działania w przedsię…
- I KZP 15/20 2021-05-26Czy dla uznania wyłączenia spod działania ograniczeń w handlu w niedziele i święta, rozstrzygające jest wpisanie przeważającej działalności gospodarczej do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej, cz…
- I K 309/61 1961-10-24Czy pracownik jednostki gospodarki uspołecznionej, który nie jest bezpośrednio odpowiedzialny za sprzedaż towaru, może ponosić odpowiedzialność karną z art. 8 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. za sprzedaż towaru po ceni…
Powołane przepisy
art. 222 KKart. 390 § 1 KPKart. 8art. 53art. 1art. 9art. 2 ust. 1art. 11§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026.