V KZP 5/89

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Ochman (sprawozdawca).Sędziowie: J. Bratoszewski, J. Gacek.Prokurator Prokuratury Generalnej: S. Kołodziej.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Józefa K., obwinionego z art. 51 § 2 k.w., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu - postanowieniem z dnia 21 grudnia 1988 r. - zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w wypadku rozpoznania przez sąd zażalenia, o którym mowa w art. 92 k.p.w., na postanowienie sądu przysługuje zażalenie na podstawie art. 409 k.p.k.?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneŻądanie skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego jest jednym ze środków zaskarżenia orzeczeń kolegium do spraw wykroczeń (art. 77 § 1 k.p.w.). Środek zaskarżenia w postaci żądania skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego przysługuje tylko od orzeczeń kolegium I instancji o ukaraniu zasadniczą karą aresztu lub karą ograniczenia wolności (art. 86 k.p.w.) i środek ten wnosi się do właściwego sądu rejonowego za pośrednictwem kolegium, które wydało zaskarżone rozstrzygnięcie (art. 77 § 2 k.p.w.). Przewodniczący kolegium po otrzymaniu środka zaskarżenia w postaci żądania skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego odmawia jego przyjęcia, jeżeli środek ten wniesiony został np. po terminie (art. 78 k.p.w.). Na postanowienie przewodniczącego kolegium do spraw wykroczeń o odmowie przyjęcia żądania skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego lub na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia tego żądania przysługuje wnoszącemu ten środek zażalenie do sądu (art. 92 k.p.w.). Zażalenie, o którym mowa w art. 92 k.p.w., jest więc środkiem odwoławczym od postanowienia wydanego w I instancji przez przewodniczącego kolegium, a zatem jest jednym ze środków zaskarżenia orzeczeń kolegiów do spraw wykroczeń (art. 77 § 1 k.p.w.).Podobne regulacje procesowe w omawianym zakresie zawiera art. 456 § 2 k.p.k,. stwierdzający, że w razie odmowy przez przewodniczącego kolegium I instancji skierowania sprawy do sądu organ lub osoby, które żądanie takie zgłosiły, mogą we właściwym terminie złożyć żądanie rozpoznania przez sąd zasadności odmowy skierowania sprawy lub odmowy przywrócenia terminu. Jeżeli chodzi o pewne różnice w sformułowaniach i w nazewnictwie zawarte w art. 92 k.p.w. i w art. 456 k.p.k., to należy uwzględnić, że kodeks postępowania karnego obowiązuje od dnia 1 stycznia 1970 r., natomiast kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia - od dnia 1 stycznia 1972 r., co ma istotne znaczenie w zakresie sposobu regulacji nazewnictwa co do środków odwoławczych w sprawach o wykroczenia: zażalenie - w przepisach kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a żądanie (...) - w przepisach kodeksu postępowania karnego. Zestawienie treści uregulowań w przepisach obu kodeksów postępowania (art. 92 k.p.w. i art. 456 § 2 k.p.k.) prowadzi do wniosku, że w jednym i drugim wypadku chodzi o środek odwoławczy wyrażony w formie zażalenia.Istota zagadnienia prawnego przedstawionego w pytaniu Sądu Wojewódzkiego sprowadza się więc do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy postanowienie sądu wydane w wyniku rozpoznania tego rodzaju środka odwoławczego, o którym była mowa - jako zamykające drogę do wydania wyroku w wypadku nieuwzględnienia przez sąd zażalenia na postanowienie przewodniczącego kolegium o odmowie przyjęcia żądania skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego lub o odmowie przywrócenia terminu do złożenia tego żądania - podlega dalszemu zaskarżeniu w trybie art. 409 k.p.k.Z istoty postępowania w zakresie środka odwoławczego, jakim jest zażalenie na postanowienie wydane w I instancji przez przewodniczącego kolegium do spraw wykroczeń, wynika, że rozpoznający to zażalenie sąd spełnia w tym postępowaniu rolę sądu odwoławczego. W takim zaś wypadku sąd zobowiązany jest do stosowania przepisów o sądowym postępowaniu odwoławczym, uregulowanym w kodeksie postępowania karnego. Konsekwencją takiego stanowiska jest przyjęcie zasady wyrażonej w art. 375 k.p.k., że od orzeczeń wydanych przez sąd odwoławczy na skutek odwołania nie przysługuje środek odwoławczy, czyli, że art. 409 k.p.k. w tym wypadku nie ma zastosowania.Odmienna wykładnia przepisów z zakresu postępowania zażaleniowego w sprawach uregulowanych w art. 92 k.p.w. i w art. 456 § 2 k.p.k. w związku z przepisami o sądowym postępowaniu odwoławczym prowadziłaby do systemu trójinstancyjnego, mimo, że w art. 456 § 2 k.p.k. jest mowa wyraźnie o żądaniu rozpoznania przez sąd zasadności decyzji przewodniczącego kolegium I instancji w postaci odmowy skierowania sprawy do sądu lub przywrócenia terminu w wypadkach, o których mowa w art. 86 k.p.w.Z przedstawionych powodów należało przyjąć, że na postanowienie sądu wydane w wyniku rozpoznania zażalenia, o którym mowa w art. 92 k.p.w. i w art. 456 k.p.k., nie przysługuje zażalenie na podstawie art. 409 k.p.k.